5 Cách Dễ Dàng Để Học Tiếng Pháp Canada

Bạn đã dành hàng tháng, thậm chí hàng năm trời để học tiếng Pháp. Bạn cảm thấy tự tin… cho đến khi nghe thấy thứ tiếng québécois (tiếng Pháp Québec) nói nhanh như gió. Các chương trình radio trở nên khó hiểu, và bạn khá chắc rằng bộ phim Canada kia thậm chí còn không phải là tiếng Pháp. Đột nhiên, bạn nghi ngờ tất cả những gì mình từng học.

Nhưng kiến thức tiếng Pháp của bạn sẽ không phản bội bạn đâu—việc học tiếng Pháp Canada sẽ nhanh hơn nhiều so với học một ngôn ngữ hoàn toàn mới, và nó còn cực kỳ thú vị nữa.

1. Lắng nghe những chansons folkloriques québécoises (bài hát dân ca Québec)

Một điều tuyệt vời mà Québec sở hữu chính là nền âm nhạc dân gian đáng kinh ngạc. Đây là cách tuyệt vời để nghe giọng Pháp-Canada trong tất cả vẻ huy hoàng của nó. Tôi sẽ không bao giờ quên lần đầu tiên đến Thành phố Québec với câu lạc bộ tiếng Pháp của trường đại học. Chúng tôi ghé vào một quán rượu vào tối thứ Ba, và nhiều người dân địa phương đã mang theo violin, sáo, trống, đủ cả. Họ tiếp tục chơi nhạc cùng nhau đến tận khuya trong khi mọi người hát theo.

Âm nhạc rất bắt tai, nên bạn sẽ bắt đầu hiểu được chất giọng này rất nhanh! Trước khi bạn cho rằng tôi là một người cổ hủ đang đào bới những thứ cổ xưa cho bạn nghe, hãy nghe tôi nói đã. Nhạc dân ca Québécois gần như gợi nhớ đến nhạc của người Celt—hãy nghĩ đến những điệu reel và bài hát quán rượu của Ireland và Scotland. Thực tế, nó đã hòa trộn với âm nhạc Celtic được chơi trong các cộng đồng người Canada gốc Anh. Có rất nhiều tiếng dậm chân, những đoạn chạy violin, đàn môi và cả ca từ hơi "bựa" nữa.

Dưới đây là một vài bài hát để bạn bắt đầu.

La Bottine Souriante — “Yoyo”

J’rentre dans un’église Là où il n’y avait rien Là où il n’y avait rien (bis) J’ai aperçu plus loin Yoyo, Yoyo Un p’tit moine dans un coin Et puis tiens! tiens! tiens!

(Tôi bước vào một nhà thờ Nơi chẳng có một ai Nơi chẳng có một ai (lặp lại) Tôi thấy xa xa kia Yoyo, yoyo Một thầy tu nhỏ trong góc Và rồi này! này! này!)

Hãy để ý cách Je rentre / j’rentre (Tôi bước vào) và petit / p’tit (nhỏ) nghe giống như J’ren và tit (phát âm là “tee”) hơn.

Trong tiếng Pháp chính thống từ Pháp, việc phát âm đầy đủ rentre và petit phổ biến hơn nhiều.

Hãy đặc biệt chú ý đến các nguyên âm mũi—chúng nghe rất khác so với tiếng Pháp Paris, và theo tôi, chính những nguyên âm mũi này mới thực sự định hình chất giọng Québec. Những từ như rien (không có gì), loin (xa) và coin (góc) nghe rất đại khái như “ree-ay,” “lway” và “kway,” trong khi vẫn giữ nguyên âm cuối được phát âm mũi hóa.

Le Vent du Nord — “Au Bord de la Fontaine”

Au bord de la fontaine La belle ma dondaine (bis) Au joli mois de mai La belle ma lalala Au joli mois de mai La belle m’a dondé (bis)

(Bên bờ suối nguồn Cô gái xinh đẹp, ma dondaine của tôi (từ đệm dễ thương không dịch được trong các bài hát) (lặp lại) Trong tháng Năm tươi đẹp Cô gái xinh đẹp ma lalala của tôi Trong tháng Năm tươi đẹp Cô gái xinh đẹp *từ đệm dễ thương không dịch được* đã cho tôi (lặp lại))

Ở đây, ít nhất là trong khổ thơ đầu, chúng ta không có nguyên âm mũi nào cần để ý, nhưng hãy chú ý đến cách phát âm thoải mái. Phần “-aine” của fontaine (suối, đài phun nước) và dondaine sẽ nghe đại khái như “- ehn” trong tiếng Pháp Paris (fontaine và dondaine).

Tuy nhiên, trong bài hát này, nó được phát âm giống “-ayn” hơn. Lưu ý rằng chữ “e” cuối cùng của fontaine và dondaine được phát âm đầy đủ, điều này phổ biến trong các bài hát dân ca và thơ ca khắp cộng đồng nói tiếng Pháp.

Một lần nữa, ban đầu bạn sẽ tự hỏi liệu các ca sĩ có thực sự đang hát đúng lời như được ghi không. Hãy để ý cách các từ dường như thu gọn và nối vào nhau (nhiều hơn cả trong tiếng Pháp Paris), và cách các nguyên âm mũi, đặc biệt là in và en, nghe có vẻ hơi "twangy" hơn (theo kiểu giọng mũi đặc trưng).

Nhìn chung, cách phát âm của tiếng québécois có xu hướng thoải mái hơn so với tiếng Pháp Paris. Sự khác biệt về chất giọng giữa Québec và Paris có thể rất rõ rệt, nhưng hãy tra cứu phần lời còn lại và đọc theo một cách cẩn thận—bạn sẽ sớm quen với chất giọng Pháp Canada. Và rồi bạn sẽ yêu thích nó!

2. Xem những bộ phim hay

Những người học tiếng Pháp thường không nhận ra rằng Québec có truyền thống điện ảnh riêng biệt và mạnh mẽ, tách biệt với nước Pháp. Những bộ phim này có thể (nhưng không phải luôn luôn) có khuynh hướng Công giáo mạnh mẽ, bởi vì Québec đã không trải qua Cách mạng Pháp cùng với nước Pháp, mà chỉ mới đây thôi mới thoát khỏi văn hóa Công giáo nặng nề.

Phim ảnh nói chung là một cách tuyệt vời để tinh chỉnh khả năng hiểu của bạn. Lời thoại có xu hướng gần với cách mọi người nói chuyện trong đời thực hơn. Nhưng phim ảnh cũng có thể là một thử thách lớn bởi vì đặc biệt trong các loại phim độc lập, các diễn viên có xu hướng nói nhỏ và lầm bầm.

Nếu bạn có thể hiểu được tiếng québécois lầm bầm, thì bạn có thể hiểu bất cứ thứ gì!

Dưới đây là hai gợi ý để bạn bắt đầu.

“La grande séduction” (“Seducing Doctor Lewis”)

Bộ phim này vô cùng hài hước. Câu chuyện diễn ra ở ngôi làng nhỏ bé Ste-Marie-La-Mauderne, vốn đã lâu rơi vào tình trạng suy tàn. Để thu hút một công ty xây dựng nhà máy trong làng, cư dân cần phải tăng gấp đôi dân số, hối lộ giám đốc công ty và thuyết phục một bác sĩ đến cư trú trong thị trấn.

Cốt truyện xoay quanh những nỗ lực của dân làng nhằm giữ chân một bác sĩ trẻ, sành điệu từ Montreal ở lại Ste-Marie-La-Mauderne. Dân làng giả vờ rằng họ biết trân trọng những thứ cao sang trong cuộc sống, như cricket và nhạc jazz, trong khi thực chất họ là những con người thô lỗ không bao giờ thấy đủ môn khúc côn cầu.

“Monsieur Lazhar”

Đây là một bộ phim có tông màu u tối hơn về một người nhập cư Algeria sống ở Montreal. Ông nhận một vị trí giáo viên thay thế trong một trường học sau khi giáo viên tiếng Pháp tự tử trong lớp học. Có thể hiểu được, các học sinh bị chấn động, và Monsieur Lazhar cũng có những bi kịch riêng của mình để đối mặt, nhưng họ cùng nhau xây dựng một mối quan hệ gắn bó.

(Lưu ý: Hãy cẩn thận với các bản lồng tiếng Pháp Canada của những bộ phim và phim hoạt hình nói tiếng Anh. Trong khi các diễn viên lồng tiếng không nói theo kiểu Pháp Paris, họ cũng không sử dụng chất giọng Québec đầy đủ. Xem các phương tiện được lồng tiếng có thể cho bạn ấn tượng sai lầm về cách tiếng québécois thực sự nghe như thế nào!)

3. Học một chút tiếng lóng Pháp Canada

Nếu bạn đang lên kế hoạch cho một chuyến đi đến Québec, bạn phải sử dụng tiếng lóng và chửi thề như một người Québécois chính hiệu.

Như đã đề cập ở trên, Công giáo đã bám rễ sâu trong văn hóa Pháp Canada từ rất lâu. Mặc dù văn hóa ngày nay đã thế tục hơn, nhưng loại nhiệt huyết tôn giáo đó vẫn tồn tại theo những cách kỳ lạ.

Ở Québec, điều này thể hiện rõ trong những lời chửi thề của họ. Thứ nhất, từ chửi thề được gọi là sacres, bắt nguồn từ sacrer (thánh hóa, hiến dâng).

Và ở đây bạn có thể xem chính một người Québécoise giải thích cách sử dụng một số từ! Hãy cẩn thận: những từ này khá thô tục, vì vậy đừng bắt đầu hét chúng lên ngay khi bạn đặt chân đến Québec.

4. Thưởng thức những chương trình truyền hình giải trí

Một lần nữa, nhiều người học tiếng Pháp không nhận ra rằng có cả một thế giới truyền hình nói tiếng Pháp bên ngoài nước Pháp.

Québec có một số chương trình chất lượng cao tuyệt vời, vì vậy hãy bắt đầu xem! Trên YouTube, bạn có thể xem rất nhiều tập của “Tout le monde en parle” (“Mọi Người Đều Nói Về Nó”), một chương trình trò chuyện sôi động với sự tham gia của nhiều nhân vật nói tiếng Pháp nổi tiếng từ Céline Dion đến Rómeo Dallaire.

Một số tập nghiêm túc hơn và những tập khác thì vui nhộn một cách vô lý, bao gồm rất nhiều tranh cãi, ngắt lời và mọi người nói chồng lên nhau. Chắc chắn, ban đầu sẽ khó hiểu, nhưng hãy kiên trì, mọi thứ sẽ trở nên rõ ràng!

Về loạt phim truyền hình, tôi đề xuất “Unité 9” (“Đơn Vị 9”), một phiên bản Pháp Canada của thể loại phim truyền hình về nhà tù nữ. Đừng nghĩ đây chỉ là một bản sao của “Orange Is the New Black.” Chương trình này có cốt truyện phức tạp riêng, những nhân vật đáng nhớ và ít cảnh khỏa thân hơn nhiều!

5. Nghe Radio-Canada

Vậy là bạn đã chăm chỉ xem những bộ phim và chương trình TV đầy rẫy sacre, và bạn đã thấy mệt mỏi với lời nói lầm bầm và những đoạn hội thoại phức tạp? Hãy thư giãn với một chút tin tức từ Radio-Canada. Đây là mạng lưới phát thanh và truyền hình tiếng Pháp của Canada, và nó luôn có chất lượng tuyệt vời.

Nếu có một thứ gì đó đã đá bay sự trì trệ tiếng québécois của tôi và khiến nó hoạt động, thì đó chính là đài này. Ngôn ngữ trang trọng hơn, vì vậy trong khi hầu hết các phát thanh viên và cộng tác viên nói bằng chất giọng Pháp Canada, thì nó dễ hiểu hơn rất, rất nhiều so với phim và truyền hình. Tin tức thì lặp đi lặp lại, vì vậy bạn sẽ có rất nhiều cơ hội để nghe đúng.

Hơn nữa, Radio-Canada không chỉ là một đài tin tức—họ có nhiều chương trình hay. Cá nhân tôi thích “Plus on est de fous, plus on lit!” (“Càng Nhiều Kẻ Điên Thì Càng Đọc Nhiều”, một cách chơi chữ của câu tục ngữ plus on est de fous, plus on rit, tạm dịch là “càng đông càng vui”), một chương trình nơi các phát thanh viên phỏng vấn các tác giả về các tác phẩm mới phát hành của họ. Mặc dù chương trình này đã kết thúc vào năm 2022, nhưng vẫn có hơn 1400 tập có sẵn để nghe.

Nếu bạn sống ở Canada (hoặc có cách nào đó khiến máy tính của bạn nghĩ rằng nó đang ở Canada), thì bạn cũng có thể xem kênh truyền hình Radio-Canada trên trang web của họ.

Giờ đây bạn không còn lý do để không hiểu ngôn ngữ phong phú của Québec. Nếu bạn đang học tiếng Pháp, hãy luôn nhớ rằng có rất nhiều quốc gia nói tiếng Pháp, mỗi nơi có nền văn hóa và cách nói chuyện độc đáo riêng.

Vì vậy, hãy lao mình vào một nền văn hóa mới và làm mới việc học của bạn!