Yapon tilida “Men ... hohlayman”ni qanday aytish kerak (Nekutai bilan tushuntirilgan)
Bu oddiy ish kunining kechquruni, ofis xodimi eskirgan arzon do‘konning yo‘lagiga yiqilib yotibdi. Noma’lum sababga ko‘ra, u yig‘layapti.
Xizmat ko‘rsatish bo‘yicha xodim unga nima bo‘lganini so‘rash uchun yaqinlashadi. Ofis xodimi javoban: "Men ネクタイ (nekutai) – galstuk sotib olmoqchiman!" deydi.
"Qanday g‘alati, bizning galstuklarimizning hammasi yapon tili o‘rganish resurslari qatorida joylashganga o‘xshaydi. Galstukning yapon tilini o‘rganish bilan qanday aloqasi bor?" – deb so‘raydi xodim.
Ma’lum bo‘lishicha, galstuk – yoki -tai – yapon tilida "men hohlayman" deyish uchun juda zarur.
Yapon tilida istak va xohishlarni ifodalashni oddiy mnemonik qurilma – g‘arib galstuk orqali o‘rganish uchun qo‘shimcha ma’lumot o‘qing.
Yapon tilida istakni ifodalash
Yangi til o‘rganayotgan odamlarga beriladigan eng keng tarqalgan maslahatlardan biri – o‘zlari o‘rganayotgan tilda o‘ylash, tarjima qilish emas. To‘g‘ridan-to‘g‘ri tarjima qilishga urinishdagi muammo shundaki, ona tilimizda tabiiy tuyuladigan narsa o‘rganayotgan tilimizda ham shunday tuyulishini kafolatlamaydi. Bu odatda, tushunarli bo‘lsa-da, sun’iy natijalarga olib keladi.
Lingvistik jihatdan har qanday narsani boshqa tilga tarjima qilish mumkin bo‘lsa-da, qandaydir sabablarga ko‘ra – madaniy farqlar, ba’zi grammatik qoidalarning boshqalarga nisbatan soddaligi yoki hatto pop-madaniyat tendensiyalari tufayli – tarjima ko‘pincha biroz noaniq bo‘lib qoladi.
Ushbu maqolada men yapon tilida grammatik jihatdan farqlanadigan, lekin ingliz tilida farqlanmaydigan istak turlarini muhokama qilmoqchiman. Ingliz tilida ularning barchasi "to want" ("hohlamoq") fe’lining faqat ikkita shakli bilan qamrab olingan bo‘lsa-da, bu "to want"ni oddiygina yapon tiliga tarjima qilishga urinish, ehtimol, to‘rt holatdan uchtasida noto‘g‘ri natijalar beradi.
Ushbu muammoni hal qilish va shuningdek, miyangizda tarjima qilishdan uzoqlashish uchun men sizga ikki bosqichli jarayonni taklif qilmoqchiman.
1. Tarjima qilmoqchi bo‘lgan so‘zlaringiz haqida emas, balki ifoda qilmoqchi bo‘lgan g‘oyangiz haqida o‘ylang.
2. Yapon tili bu g‘oyani qanday yetkazishini o‘rganing.
Boshqacha qilib aytganda, yapon tilida "Men (biron narsa)ni hohlayman"ni qanday aytish haqida o‘ylamang. Buning o‘rniga, "Men (biron narsani) hohlayman"ni "Men (biron narsa qilishni) hohlayman"dan farqli ravishda ifodalash haqida o‘ylang.
1. ~欲しい (hoshii)ni otlar bilan ishlatish: Men galstuk hohlayman, bog‘ich emas
Biz birinchi bo‘lib ~欲shii ga qaraymiz, chunki ingliz tiliga nisbatan teskari bo‘lsa-da, uni qurish juda oddiy. ~欲shiini otga qo‘shish sizning o‘sha narsaga bo‘lgan istagingizni ifodalaydi.
Eslatma: Hoshii bilan istakni ifodalaganda, kanji yozuvi (欲しい) odatda otlar bilan, hiragana yozuvi (ほしい) esa fe’llar bilan ishlatiladi, masalan, biror narsa qilishni xohlaganda (maqolaning quyida, uchinchi qismida ko‘rib chiqamiz).
Uch bosqich mavjud:
1. Biror otni tanlang. Har qanday ot.
2. が (ga) yuklamasini qo‘shing. Agar siz biroz ilg‘or bo‘lsangiz, ba’zan は (wa) yoki hatto の (no) yuklamasidan foydalanishingiz mumkin.
3. Yuklamadan keyin 欲しい (hoshii [norasmiy]) yoki 欲しいです (hoshii desu [rasmiy]) qo‘shing.
欲しい – い (i)-sifatdosh bo‘lib, uning ba’zi asosiy turlanishlari quyidagicha ko‘rinadi:
Hozirgi zamon ijobiy: 欲しい (hoshii) – hohlamoq
Hozirgi zamon salbiy: 欲しくない (hoshikunai) – hohlamoq emas
O‘tgan zamon ijobiy: 欲しかった (hoshikatta) – hohlagan
O‘tgan zamon salbiy: 欲しくなかった (hoshikunakatta) – hohlamagan
Keling, hikoyamizga qaytaylik va biroz orqaga surib ko‘raylik. Aytaylik, xodim ofis xodimining nima deganini aniq eshitmagan, chunki u juda baland ovozda yig‘lab yotgan. U ayta olardi:
すみません。何が欲しいですか? (Sumimasen. Nani ga hoshii desu ka?) Kechirasiz. Siz nima hohlaysiz?
Undagan holda, erkak galstuk hohlayotganini takrorlaydi.
ネクタイ…ネクタイが欲しいです。 (Nekutai… nekutai ga hoshii desu.) Galstuk… Men galstuk hohlayman.
Xodim bosh irg‘atib, "Iltimos, bu tomonga" deydi. U uni bir necha qatorlar bo‘ylab olib boradi va, galstuklar qatoriga qo‘lini cho‘zib, biz endigina o‘rgangan tuzilmaning teskarisidan foydalanadi.
欲しいものがありますか? (Hoshii mono ga arimasu ka?) Siz hohlaydigan narsa bormi?
(Bunday holatda, 欲しいもの (hoshii mono) deyish "hohlanadigan narsa" deyishga o‘xshaydi).
Ofis xodimi hayrat bilan ko‘z qisadi, chunki u do‘kon egasining qarashiga ergashib, u bog‘ichlarga to‘la javonni ko‘rayotganini tushunadi. Biroz umidsizlanib, u javob beradi:
ボウタイじゃなくて、ネクタイが欲しいです! (Boutai janakute, nekutai ga hoshii desu!) Men galstuk hohlayman, bog‘ich emas!
Agar siz biror narsani aniq hohlamasligingizni aytmoqchi bo‘lsangiz, が o‘rniga ko‘pincha が ishlatiladi. Bizning ofis xodimimiz ham aynan shunday degan bo‘lardi:
あっ、すみません。ボウタイは欲しくないです。ネクタイが欲しいです。 (Aa, sumimasen. Boutai wa hoshikunai desu. Nekutai ga hoshii desu.) Ahh, kechirasiz. Men bog‘ich hohlamayman. Men galstuk hohlayman.
2. Fe’llar bilan ~たい (tai)ni ishlatish: Men bu galstukni sotib olmoqchiman
Agar siz narsani emas, balki biror narsa qilishni xohlasangiz, fe’l bilan ~たい shaklidan foydalanishingiz kerak.
Ushbu shakl siz ~tai biriktirilgan harakatni bajurishni xohlayotganingizni ko‘rsatadi.
Ushbu shaklni ham uch bosqichda yasash mumkin.
1. Biror fe’lni tanlang. Har qanday fe’l.
2. O‘sha fe’lni ~ます (masu) shakliga turlantiring.
3. ~ますni ~taiga almashtiring.
Ushbu fe’l shaklini yasashni mashq qilish uchun uTexas veb-saytiga qarang. (Eslatma: ushbu veb-saytdan foydalanish uchun siz yapon klaviaturasini o‘rnatishingiz kerak bo‘ladi).
Ushbu shakldan foydalanishning ba’zi misollari:
見る (miru) – ko‘rmoq: 見る → 見ます (mimasu) → 見たい (mitai) – Men ... ko‘rmoqchiman
売る (uru) – sotmoq: 売る → 売ります (urimasu) → 売りたい (uritai) – Men ... sotmoqchiman
買う (kau) – sotib olmoq: 買う → 買います (kaimasu) → 買いたい (kaitai) – Men ... sotib olmoqchiman
O‘ylash biroz g‘alati bo‘lishi mumkin, lekin fe’llarning ~tai shakli o‘ziga xos, chunki u い-sifatdoshlar bilan bir xil tarzda turlanadi. Bu biz uchun yaxshi, chunki bu ~tai va ~hoshii uchun aynan bir xil turlanishlardan foydalanishimiz mumkinligini anglatadi!
Masalan, 買う (kau) fe’li.
Hozirgi zamon ijobiy: 買いたい (kaitai) – Men (biron narsa)ni sotib olmoqchiman.
Hozirgi zamon salbiy: 買いたくない (kaitakunai) – Men (biron narsa)ni sotib olmoqchi emasman.
O‘tgan zamon ijobiy: 買いたかった (kaitakatta) – Men (biron narsa)ni sotib olmoqchi edim.
O‘tgan zamon salbiy: 買いたくなかった (kaitakunakatta) – Men (biron narsa)ni sotib olmoqchi emas edim.
Ushbu shakllarni odobli qilish uchun yuqoridagi har bir misol oxiriga です (desu) qo‘shing.
Keling, hikoyamizga qaytaylik. Endi ikkalasi galstuklar qatori oldida turishibdi. Xodim ofis xodimimizdan biroz ko‘proq ma’lumot so‘rashini kuzating.
では、どんなネクタイを買いたいですか? (Deha, donna nekutai o kaitai desu ka?) Xo‘sh, qanday galstuk sotib olmoqchisiz?
( Eslatma: Odatda boshqalarning istaklari haqida gapirganda, to‘rtinchi bo‘limda o‘rganamiz, ~たがる (tagaru) shakli ishlatilsa-da, agar siz birovdan savol so‘rasangiz, oddiy ~tai shakli ishlatiladi.)
Ofis xodimi galstuklar tanloviga qaraydi va biroz umidsizlanib, もの (mono) – "narsa" so‘zi bilan ushbu tuzilmaning teskarisidan foydalanadi.
うーん、試着したいものが一つもないな。 (Uun, shichaku shitai mono ga hitotsu mo nai na.) Xmm, men sinab ko‘rmoqchi bo‘lgan bitta galstuk ham ko‘rmayapman.
Xodim bu juda aniq javobdan hayratga tushib, javob beradi:
あの、先程のボウタイをもう一度見たくないですか? (Ano, sakihodo no boutai o mōichido mitakunai desu ka?) Umm, siz avvalgi bog‘ichlarga yana bir marta qaramoqchi emasmisiz?
Hirsiz holda, u tasodifiy ravishda bir galstukni oladi va kassa apparatiga qarab yura boshlaydi.
じゃあ、これにします。 (Jaa, kore ni shimasu.) Xo‘sh, men buni olaman.
3. Fe’llar bilan ~てほしい (te hoshii)ni ishlatish: Men sizdan bu galstukni menga sotishingizni hohlayman
Yapon tili "sizdan mening uchun biror narsa qilishingizni xohlash" g‘oyasini yetkazish uch~て (te) shaklidagi fe’l oxiriga avvalgi ~hoshiini qo‘shib yuboradi.
Bu juda yaxshi, chunki bu bizga "uchun" kabi bog‘lovchi qo‘shish orqali gap tuzilishini murakkablashtirishimiz shart emasligini va shuningdek, biz avval o‘rgangan bir xil turlanishlardan foydalanishni davom ettirishimiz mumkinligini anglatadi. Yana, faqat uchta bosqich mavjud.
1. Biror fe’lni tanlang. Har qanday fe’l.
2. O‘sha fe’lni て shakliga turlantiring.
3. Fe’lning て shakli oxiriga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ~hoshii qo‘shing.
Buni tushunishingizni JLPTsensei saytida tekshirishingiz mumkin.
Ba’zi misollar:
売る (uru) – sotmoq: 売る → 売って (utte) → 売ってほしい (utte hoshii) – Men sizdan ... sotishingizni hohlayman
飲む (nomu) – ichmoq: 飲む → 飲んで (nonde) → 飲んでほしい (nonde hoshii) – Men sizdan ... ichishingizni hohlayman
辞める (yameru) – ishdan ketmoq: 辞める → 辞めて (yamete) → 辞めてほしい (yamete hoshii) – Men sizdan ishdan ketishingizni hohlayman
Do‘konda, umidsiz ofis xodimi kassir kabinasi yaqiniga keladi va yuqoriga qaraganida, kassirning ajoyib galstuk kiyganini payqaydi. U baqiradi:
うわ!そのネクタイ、売ってほしいです!売ってください! (Uwa! Sono nekutai, utte hoshii desu! Utte kudasai!) Voy! Men sizdan menga shu galstukni sotishingizni hohlayman! Iltimos, menga soting!
Siz "Men sizdan (biror narsa qilishingizni) hohlayman" va "iltimos (biror narsa qiling)" iboralari juda o‘xshash ekanligini payqashingiz mumkin. "Iltimos" deyish biroz to‘g‘ridan-to‘g‘riroq bo‘lishi mumkin, lekin bundan tashqari, bu shakllar asosan bir-birini almashtirish mumkin.
Shunday qilib, formasi tarkibiy qismi bo‘lgan galstukni sotish so‘ralgan kassir javoban aytishi mumkin:
怒らないで聞いてほしいのですが、このネクタイは非売品です。 (Okoranaide kiite hoshii no desu ga, kono nekutai wa hibaihin desu.) Iltimos, tinglang va g‘azablanmang, lekin bu galstuk sotilmaydi.
Ofis xodimi, umidsiz holda, stol ustidan sakrab o‘tadi va galstukni kassirning bo‘ynidan yirtib olishga urinadi. Ular bir necha daqiqa davomida janjallashadi, xavfsizlik xodimlari vaziyatni hal qilish uchun kelguncha. Nafasi qisilib, asabi buzilgan kassir dag‘al tarzda baqirishi mumkin:
この店に二度と来てほしくないです! (Kono mise ni nidoto kite hoshikunai desu!) Men sizdan bu do‘konga hech qachon qaytib kelmangligingizni hohlayman!
4. Fe’llar bilan ~たがる (tagaru): U meni o‘ldirmoqchi edi!
Afsuski, yapon tilida boshqalar nima qilmoqchi ekanligi haqida gapirish biroz qiyinroq. Buning sababi, yapon tili ma’lum bir ma’lumot qanday qilib olinganligini tushuntirish uchun so‘zlarni belgilaydi. Bu odatda ~tai shaklining o‘zidan qiyinroq grammatikani talab qiladi va buning bir necha usullari mavjud, ammo ushbu maqolani haddan tashqari murakkablashtirmaslik uchun men ulardan faqat bittasi haqida gapiraman.
"Birov biron narsa qilmoqchi" deyish uchun siz quyidagilarni qilishingiz mumkin:
1. ~tai shaklidagi fe’l oxiriga hukm qo‘shing.
2. ~tai shaklidagi fe’ldagi ~tai ni ~tagaruga almashtiring.
3. Birovning biror narsa qilmoqchi ekanligini so‘rash uchun ~tai shaklidagi fe’l oxiriga ~ですか (desu ka) qo‘shing.
Agar qiziquvchan bo‘lsangiz, ~たがる aslida ~がる (garu) qo‘shimchasi bilan ishlatiladigan normal ~tai shaklidir. ~がる qo‘shimchasi "o‘xshash" yoki "... belgilarini ko‘rsatish" ma’nosini yetkazadi, shuning uchun ~たがる aslida "biror narsa qilmoqchi bo‘lgan belgilarni ko‘rsatish" kabi ma’noni anglatadi.
Shu bilan birga, ushbu shaklni "[boshqa birov] biror narsa qilmoqchi" degan ma’noda o‘ylash yaxshidir. Misol uchun:
殺す (korosu) – o‘ldirmoq: 殺す → 殺します (koroshimasu) → 殺したい (koroshitai) → 殺したがる (koroshitagaru) – (U) ... o‘ldirmoqchi
~たがる birinchi turdagi (う [u]) fe’llar, masalan, 怒る (okoru) – g‘azablanish yoki 走る (hashiru) – yugurish kabi turlanadi. U ko‘pincha ている (teiru) shaklida ishlatiladi.
Bu shaklning ba’zi asosiy rasmiy turlanishlari:
Hozirgi zamon ijobiy: 殺したがっています (koroshitagatteimasu) – (U) ... o‘ldirmoqchi
Hozirgi zamon salbiy: 殺したがっていません (koroshitagatteimasen) – (U) ... o‘ldirmoqchi emas
O‘tgan zamon ijobiy: 殺したがっていました (koroshitagatteimashita) – (U) ... o‘ldirmoqchi edi
O‘tgan zamon salbiy: 殺したがっていませんでした (koroshitagatteimasen deshita) – (U) ... o‘ldirmoqchi emas edi
Va mana odatiy versiyalar (ta’riflar bir xil; faqat rasmiylik darajasi o‘zgaradi):
Hozirgi zamon ijobiy: 殺したがっている (koroshitagatteiru)
Hozirgi zamon salbiy: 殺したがっていない (koroshitagatteinai)
O‘tgan zamon ijobiy: 殺したがっていた (koroshitagatteita)
O‘tgan zamon salbiy: 殺したがっていなかった (koroshitagatteinakatta)
Aytaylik, do‘kon menejeri mijozni uning mavqeiga munosib hurmat ko‘rsatmaganligi uchun kassirni tanbeh berish uchun chiqadi. Axir, mijoz – qirol. Kassir, hayajonlangan holda, javob beradi:
だ…だ…だけど、お客さんは私を殺したがっていました! (Da… da… dakedo, okyaku san wa watashi o koroshitagatteimashita!) Ha..ha..lekin, mijoz meni o‘ldirmoqchi edi!
Menejer javoban:
そんなことがある訳ないでしょう。お客さんは、ただあなたのネクタイを触りたがっていただけでしたよ。 (Sonna koto ga aru wake nai deshou. Okyaku san wa, tada anata no nekutai o sawaritagatteita dake deshita yo.) Bu aql bovar qilmas. U faqat sizning galstukingizga tekkizmoqchi edi!
Bunday javobdan so‘ng, kassir 仕事を辞めたがっています (shigoto o yametagatteimasu) – ishdan ketmoqchi deb aytish xavfsiz bo‘lardi!
Ushbu maqolada ko‘rsatilgan galstuk sotib olish misolida ko‘rganingizdek, tilni harakatda ko‘rish sizga uni ona tilida so‘zlashuvchilar qanday ishlatishini tushunishga yordam beradi. Misol uchun, siz yangiliklar va ilhom beruvchi videolar kabi turli yapon media kontentini tomosha qilish uchun Lingflix dasturidan foydalanishga harakat qilishingiz mumkin. Lingflix haqiqiy videolarni – musiqiy videolar, film treylerlari, yangiliklar va ilhom beruvchi nutqlarni – oladi va ularni shaxsiylashtirilgan til o‘rganish darslariga aylantiradi. Siz Lingflixni 2 hafta davomida bepul sinab ko‘rishingiz mumkin. Veb-saytni tekshiring yoki iOS ilovasini yoki Android ilovasini yuklab oling. P.S. Joriy chegirmamizdan foydalanish uchun bu yerni bosing! (Amal qilish muddati – oy oxirigacha.)
Yapon tilida istakni ifodalash ingliz tiliga qaraganda biroz murakkabroq bo‘lishi mumkin, lekin yapon tilida "men hohlayman"ni aytishning turli usullari ham aniq belgilangan.
Bir oz mashq qilish bilan, siz bilmasdan, bu ikkinchi tabiatga aylanadi!
Va yana bir narsa... Agar siz yapon tilini haqiqiy materiallar bilan o‘rganishni yaxshi ko‘rsangiz, unda men sizga Lingflix haqida ko‘proq ma’lumot berishim kerak. Lingflix sizni yapon tili va madaniyatini o‘rganishga tabiiy va bosqichma-bosqich olib boradi. Siz hayotda qanday gapirilishini haqiqiy yapon tilini o‘rganasiz. Lingflix quyida ko‘rishingiz mumkin bo‘lgan keng doiradagi zamonaviy videolarga ega: Lingflix interfaol transkriptlar orqali ushbu ona tilidagi yapon videolarini tushunarli qiladi. Har qanday so‘zni zudlik bilan tekshirish uchun bosing. Barcha ta’riflar bir nechta misollarga ega va ular siz kabi yapon tili o‘rganuvchilari uchun yozilgan. Ko‘rib chiqmoqchi bo‘lgan so‘zlaringizni lug‘at ro‘yxatiga qo‘shish uchun bosing. Va Lingflix har bir videoni til o‘rganish darsiga aylantiradigan o‘rganish rejimiga ega. Siz har doim chapga yoki o‘ngga siljib, ko‘proq misollarni ko‘rishingiz mumkin. Eng yaxshi qismi? Lingflix sizning lug‘atingizni kuzatib boradi va qiyin so‘zlar bilan qo‘shimcha mashq qiladi. Siz o‘rgangan narsalaringizni takrorlash vaqti kelganda, sizga eslatadi. Siz 100% shaxsiylashtirilgan tajribaga ega bo‘lasiz. Lingflix veb-saytidan kompyuteringizda yoki planshetingizda foydalanishni boshlang yoki, undan ham yaxshisi, iTunes yoki Google Play do‘konidan Lingflix ilovasini yuklab oling. Joriy chegirmamizdan foydalanish uchun bu yerni bosing! (Amal qilish muddati – oy oxirigacha.)