Italyan Fe'l Mayllari: To'liq Dars

Italyan tilida mayl - bu faqat harakat qachon sodir bo'lganligini emas, balki fe'lning qanday ifodalanganligini ko'rsatadigan shaklidir.

Masalan, ingliz tilida to'rtta mayl mavjud: indicativo (bildirish), imperativo (buyruq), congiuntivo (shart) va infinitivo (fe'lning asos shakli). Italyan tilida esa ettita mayl bor.

Garchi bu ko'plab mayllar ba'zan italyan grammatikasini o'rganishning murakkab qismlaridan biri deb hisoblansa-da, ushbu qo'llanma har birini qachon ishlatish haqida sizga yaxshi tasavvur beradi.

Italyan Fe'l Mayllari Nima?

Italyan fe'l mayllari fe'l zamonlari bilan birgalikda ishlab, ma'noga yangi nuans qo'shadi.

Ular sizga fe'lning qanday ishlatilayotgani yoki qanday tushunilishi kerakligi haqida ma'lumot beradi, nafaqat vaqt ichidagi o'rnini.

Shu sababli, mayllar va zamonlar ko'pincha birlashtiriladi.

Italyan Fe'l Mayllari Fe'l Zamonlaridan Qanday Farq Qiladi?

Ko'rinishidan, italyan fe'l mayllari fe'l zamonlariga juda o'xshaydi. Aslida, ko'plab italyan tili professori mayllarni shunchaki zamonlarning kengaytmasi sifatida o'rgatishadi.

Ba'zi mahalliy italyanlar (masalan, mening erim) ular uchun ingliz tilida alohida so'z borligini ham bilmagan!

Mayllar va zamonlar o'rtasidagi eng katta farqlar:

Qachon vs. Qanday

Fe'l zamonlari harakatning vaqt ichida qachon sodir bo'lganligini aytadi. Masalan, "Lui è al cinema" - u hozir kinoda. Bu presente (hozirgi zamon).

Mayllar esa, so'zlovchi aytayotgan narsa haqida qanday his qilayotganini yoki u haqida qanchalik ishonchli ekanligini aytadi.

Masalan, congiuntivo (shart) maylidagi "Credo che lui sia al cinema" - "Menimcha u kinoda", lekin so'zlovchi butunlay ishonchli emasligini anglatadi.

Mayllar sizga harakatning haqiqatdagi o'rni haqida gapirish imkonini beradi

Bu biroz g'alati tuyulishi mumkin, ammo oddiy qilib aytganda, mayllar sizga nimadir haqiqatan ham sodir bo'layotganmi yoki yo'qligini aytadi.

"Spero che domani vada meglio" - "Umid qilamanki, ertangi kun yaxshi bo'ladi", lekin bu kafolat emas. Bu congiuntivo bilan ifodalangan umid, orzu, imkoniyat, fikr yoki istakdir.

Ammo, agar men indicativo (bildirish) maylida "Domani andrà meglio" desam, men "Ertangi kun yaxshi bo'ladi" deganiga ishonchim komil.

Mayllarda hissiyot elementi mavjud

"Mayl" so'zining o'zidan ko'rinib turganidek, mayllar so'zlovchining hissiyotlarini aks ettirishi mumkin.

Misol uchun, imperativo (buyruq) mayli bilan siz hokimiyatli yoki ba'zan g'azablanib buyruq berasiz. Masalan: "Dammi quella matita" ("Menga shuni qalamni ber").

Bunga qarama-qarshi ravishda, kamroq intensiv condizionale (shartli) versiyasi: "Potresti darmi quella matita, per favore?" ("Iltimos, menga shu qalamni berishingiz mumkinmi?").

Mayllar sizga faraziy (gipotetik) gapirish imkonini beradi

Condizionale shuningdek, butunlay faraziy narsani ifodalashga yordam beradi.

Bu odatda sabab va oqibat holati bo'lib, so'zlovchi "agar bu shart bajarilganda, boshqa narsa sodir bo'lar edi" degan ma'noni anglatadi.

Misol uchun: "Se tu fossi stato qui, mi avresti aiutato" ("Agar sen bu erda bo'lganingda, menga yordam bergan bo'lar eding").

7 ta Italyan Mayli va Ularni Qanday Farqlash Mumkin

Jami ettita italyan mayli mavjud va ular ikkita guruhga bo'linadi: aniq (finite) va noaniq (indefinite).

Modi finiti (aniq mayllar) - bu fe'l shakli sizga kim harakatni bajarayotganini aytadigan mayllar. Ular shaxs va so'zlovchi gapirgan odamlar soniga qarab yasaladi. Ulardan to'rttasi mavjud va ularning har biri bir yoki bir nechta fe'l zamonlarini o'z ichiga olgan shoxobchalarga ega.

Modi indefiniti (noaniq mayllar), boshqa tomondan, belgilangan ega (sub'ekt)ga ega emas, shuning uchun ular sizga kim harakatni bajarayotganini aytmaydi.

Ikkala turga ham chuqurroq nazar solaylik, nimani nazarda tutayotganimni ko'rish uchun.

Aniq Mayllar

1. indicativo (bildirish mayli)

Indicativo eng ko'p ishlatiladigan mayldir.

U haqiqatda sodir bo'ladigan narsalarni tasvirlash uchun ishlatiladi va deyarli barcha hozirgi, o'tgan va kelasi zamonlar bilan ishlatilishi mumkin.

Mana uchta muntazam hozirgi zamon fe'lining namuna yasama shakllari, asosiy fe'l guruhlarining har biri uchun (-are, -ere va -ire):

parlare - gapirmoqleggere - o'qimoqdormire - uxlamoq
io (men)parloleggodormo
tu (sen)parlileggidormi
lui/lei/Lei (u/siz)parlaleggedorme
noi (biz)parliamoleggiamodormiamo
voi (sizlar)parlateleggetedormite
loro (ular)parlanoleggonodormono

misollar:

Parlano italiano a casa. — Ular uyda italyancha gaplashishadi.

Leggo un libro ogni mese. — Men har oy bir kitob o'qiyman.

La domenica, dormiamo fino a tardi. — Yakshanba kunlari biz kechgacha uxlaymiz.

Siz shuningdek, indicativo maylini quyidagi zamonlarda ishlatishingiz mumkin:

  • Imperfetto (o'tgan davomli zamon)
  • Passato prossimo (yaqin o'tgan zamon)
  • Passato remoto (uzoq o'tgan zamon)
  • Trapassato prossimo (o'tgan tugallangan zamon)
  • Trapassato remoto (o'tgan tugallangan zamonning uzoq shakli)
  • Futuro semplice (oddiy kelasi zamon)
  • Futuro anteriore (kelasi tugallangan zamon)

Bu standart zamonlar bo'lgani va standart tarzda ishlaganligi sababli, biz bu erda ular haqida batafsil to'xtalib o'tmaymiz, lekin agar sizga takrorlash kerak bo'lsa, bu yerda italyan fe'l zamonlari bo'yicha to'liq qo'llanamiz.

2. imperativo (buyruq mayli)

Imperativo buyruq berish ma'nosida, so'zlovchi buyruq berayotganini anglatadi. Bu faqat hozirgi zamonda ishlatiladi.

U odatda tu, lui/lei, noi va voi shakllariga to'g'ri keladi, chunki so'zlovchi boshqa birovga biror narsa qilishni buyuradi.

Juda kam hollarda loro bilan ham ishlatiladi, lekin bu endi hech kim ishlatmaydigan maxsus holatdir.

tu (sen)Parla! (Gapir!)Leggi! (O'qi!)Dormi! (Uxla!)
lui/lei/Lei (u/siz)Parli! (Gapiring!)Legga! (O'qing!)Dorma! (Uxlang!)
noi (biz)Parliamo! (Keling, gaplashaylik!)Leggiamo! (Keling, o'qaylik!)Dormiamo! (Keling, uxlaylik!)
voi (sizlar)Parlate! (Gaplashing!)Leggete! (O'qinglar!)Dormite! (Uxlanglar!)
loro (ular)Parlino! (Ular gaplashsinlar!)Leggano! (Ular o'qisinlar!)Dormano! (Ular uxlasinlar!)

Misollar:

Parla! — (Sen) Gapir!

Leggete quel libro! — (Sizlar) O'sha kitobni o'qing!

Dormiamo adesso! — Keling, hozir uxlaylik!

Bu erda olmoshlar kamdan-kam hollarda ishlatiladi, chunki odatda ular kontekst orqali tushuniladi.

Shuningdek, odamga biror narsani qilmaslikni buyurish uchun ishlatiladigan maxsus format mavjud. Fe'lning yasama shakli o'rniga fe'lning infinitivi ishlatiladi:

Non parlare così! — Shunday gapirma!

3. congiuntivo (shart mayli)

Congiuntivo yoki shart mayli fikrlar, umidlar, orzular, istaklar, ehtimollar yoki imkoniyatlarni ifodalash uchun ishlatiladi.

Bu harakat qachon sodir bo'lganiga qarab to'rtta turli yasama shakllar to'plamiga ega.

Keling, ularning har birini batafsil ko'rib chiqaylik:

congiuntivo presente (shart maylining hozirgi zamoni)

Congiuntivo presente joriy paytda sodir bo'ladigan umidlar, e'tiqodlar, istaklar va hokazolarga tegishli.

Hozirgi zamon birlik ega (sub'ekt)lar (men, sen, u) uchun yasama shakllarning barchasi bir xil tugashga ega, shuning uchun kim haqida gapirilayotganini aniq qilish uchun fe'ldan oldin ko'pincha olmosh ishlatiladi.

(che io) parli(che io) legga(che io) dorma
(che tu) parli(che tu) legga(che tu) dorma
(che lui/lei) parli(che lui/lei) legga(che lui/lei) dorma
(che noi) parliamo(che noi) leggiamo(che noi) dormiamo
(che voi) parliate(che voi) leggiate(che voi) dormiate
(che loro) parlino(che loro) leggano(che loro) dormano

Ko'pincha, gapda "che" (ki) mavjudligi tufayli congiuntivo kerakligini aniqlashingiz mumkin.

Misollar:

Credo che tu parli bene l’italiano. — Menimcha, sen italyan tilini yaxshi bilasan.

È meglio che io legga questo libro in fretta. — Men bu kitobni tezda o'qib chiqsam yaxshi bo'ladi.

Pensi che lei non dorma abbastanza? — Sizningcha, u yetarlicha uxlamayaptimi?

congiuntivo passato (shart maylining o'tgan zamoni, ya'ni shart maylining hozirgi tugallangan zamoni)

Siz shuningdek, congiuntivodagi fe'llarning passato prossimo yoki hozirgi tugallangan zamonini o'rganishingiz kerak.

Yaxshiyamki, siz faqat avere va essere yordamchi fe'llarining shart maylidagi shaklini o'zlashtirishingiz kerak.

Keyin siz oddiygina o'tgan zamon sifatida ishlatilgan ko'chma sifat (past participle) bilan davom etasiz.

Ushbu shakl ko'pincha sperare (umid qilmoq), credere (ishonmoq) yoki pensare (o'ylamoq) kabi boshqa fe'l bilan birga gapda ishlatiladi, ular odatda hozirgi zamonda bo'ladi.

(che io) abbia parlato(che io) abbia letto(che io) abbia dormito
(che tu) abbia parlato(che tu) abbia letto(che tu) abbia dormito
(che lui/lei) abbia parlato(che lui/lei) abbia letto(che lui/lei) abbia dormito
(che noi) abbiamo parlato(che noi) abbiamo letto(che noi) abbiamo dormito
(che voi) abbiate parlato(che voi) abbiate letto(che voi) abbiate dormito
(che loro) abbiano parlato(che loro) abbiano letto(che loro) abbiano dormito

Misollar:

Spero che vi abbiano parlato delle nuove regole. — Umid qilamanki, ular sizga yangi qoidalar haqida gapirishgan.

Credi che io abbia letto quel libro? — Seningcha, men o'sha kitobni o'qiganmanmi?

Non penso che abbiano dormito stanotte. — Menimcha, ular kecha uxlamagan.

Yordamchi fe'l sifatida essere oladigan fe'llar uchun siz ushbu konstruksiyaning birinchi yarmi uchun quyidagi yasama shakllardan foydalanasiz:

(che io) sia, (che tu) sia, (che lui/lei) sia, (che noi) siamo, (che voi) siate, (che loro) siano

Penso che lui sia andato al supermercato. — Menimcha, u supermarketga ketgan.

congiuntivo imperfetto (shart maylining o'tgan davomli zamoni)

Oxirgi, lekin muhimi, bizda o'tgan davomli zamonning shart shakli mavjud.

Bu o'tmishda sodir bo'lgan yoki shartli vaziyatda bo'lgan davom etayotgan orzu yoki umid haqida gapirishda ishlatiladi.

Ushbu zamonning belgisi barcha "s"lar bo'lib, uni aniqlash juda oson.

(che io) parlassi(che io) leggessi(che io) dormissi
(che tu) parlassi(che tu) leggessi(che tu) dormissi
(che lui/lei) parlasse(che lui/lei) leggesse(che lui/lei) dormisse
(che noi) parlassimo(che noi) leggessimo(che noi) dormissimo
(che voi) parlaste(che voi) leggeste(che voi) dormiste
(che loro) parlassero(che loro) leggessero(che loro) dormissero

Speravo che tu parlassi di píu. — Men sen ko'proq gapirishingni umid qilardim.

Pensavo che lui leggesse tanti libri, ma non gli piacciono. — Men u ko'p kitob o'qishi haqida o'ylardim, lekin u ularni yoqtirmaydi.

Lana credeva che i bambini dormissero. — Lana bolalar uxlayotganiga ishonardi.

congiuntivo trapassato (shart maylining o'tgan tugallangan zamoni)

Trapassato (o'tgan tugallangan) zamon, nazariy jihatdan bajarilgan boshqa harakatdan oldin bajarilgan bo'lar edi, deb hisoblangan mumkin bo'lgan harakatlar uchundir.

U yordamchi fe'l avere yoki essere ning shart maylining o'tgan davomli shaklini olish va asosiy fe'lning o'tgan zamon sifat fe'lini (past participle) qo'shish orqali hosil qilinadi.

Congiuntivo trapassato shakli bilan, gapdagi boshqa fe'l odatda o'tgan davomli yoki o'tgan zamon shaklida bo'ladi.

(che io) avessi parlato(che io) avessi letto(che io) avessi dormito
(che tu) avessi parlato(che tu) avessi letto(che tu) avessi dormito
(che lui/lei) avesse parlato(che lui/lei) avesse letto(che lui/lei) avesse dormito
(che noi) avessimo parlato(che noi) avessimo letto(che noi) avessimo dormito
(che voi) aveste parlato(che voi) aveste letto(che voi) aveste dormito
(che loro) avessero parlato(che loro) avessero letto(che loro) avessero dormito

Misollar:

Speravo che ne avessero parlato prima dello spettacolo. — Ular spektakldan oldin bu haqda gaplashgan bo'lishlarini umid qilardim.

Pensavo che Anna avesse letto questo libro. — Men Anna bu kitobni o'qigan deb o'ylardim.

Temeva che i bambini avessero dormito troppo poco. — U bolalar yetarlicha uxlamaganidan qo'rqardi.

Agar fe'l essere oladigan bo'lsa, yordamchi fe'l shakli sifatida quyidagilardan foydalaning:

(che io) fossi, (che tu) fossi, (che lui/lei) fosse, (che noi) fossimo, (che voi) foste, (che loro) fossero

Credevo che Andy fosse partito quella mattina. — Men Andy o'sha ertalab ketgan deb o'ylardim.

4. condizionale (shartli mayl)

Condizionale mayli, nomidan ko'rinib turganidek, shartlidir. U faraziy (gipotetik) narsalar haqida gapirish uchun ishlatiladi va faqat boshqa shart bajarilganda sodir bo'ladigan narsalar haqida.

Buning faqat hozirgi zamon va o'tgan zamon shakli mavjud.

condizionale presente (shartli maylining hozirgi zamoni)

Shartli maylining hozirgi zamon shakli, agar boshqa narsa sodir bo'lsa, darhol sodir bo'lishi mumkin bo'lgan narsani ifodalaydi.

U fe'lning infinitivini olish, oxiridan -e ni olib tashlash va yangi tugash qo'shish orqali hosil qilinadi. Ammo ehtiyot bo'ling: -are fe'llari bu maylda -ere ga o'zgaradi.

(io) parlerei(io) leggerei(io) dormirei
(tu) parleresti(tu) leggeresti(tu) dormiresti
(lui/lei) parlerebbe(lui/lei) leggerebbe(lui/lei) dormirebbe
(noi) parleremmo(noi) leggeremmo(noi) dormiremmo
(voi) parlereste(voi) leggereste(voi) dormireste
(loro) parlerebbero(loro) leggerebbero(loro) dormirebbero

Misollar:

Parlerebbe di più se tu smettessi di parlare. — Agar sen gapirishni to'xtatsang, u ko'proq gaplashi mumkin edi.

Leggeresti il mio libro se te lo prestassi? — Agar men senga kitobimni qarzga bersam, uni o'qir edingmi?

Dormiremmo meglio se spegnessimo la luce. — Agar biz chiroqni o'chirib qo'ysak, yaxshiroq uxlar edik.

Ko'p hollarda, ushbu mayldagi gaplarda ishlatiladigan fe'llarning ikkalasi ham shartli zamonda bo'ladi, chunki ikkalasi ham faraziy hisoblanadi.

condizionale passato (shartli maylining o'tgan zamoni yoki shartli maylining hozirgi tugallangan zamoni)

Condizionale passato oddiygina passato prossimo ning shartli shaklidir.

Bu o'tmishda, agar boshqa narsa bunga imkon bersa, sodir bo'lishi mumkin bo'lgan yoki hatto imkonsiz bo'lgan faraziy vaziyatni ifodalaydi.

U avere yoki essere yordamchi fe'lining shartli shaklidan foydalanish va siz ishlatayotgan fe'lning o'tgan zamon sifat fe'lini qo'shish orqali hosil qilinadi.

(io) avrei parlato(io) avrei letto(io) avrei dormito
(tu) avresti parlato(tu) avresti letto(tu) avresti dormito
(lui/lei) avrebbe parlato(lui/lei) avrebbe letto(lui/lei) avrebbe dormito
(noi) avremmo parlato(noi) avremmo letto(noi) avremmo dormito
(voi) avreste parlato(voi) avreste letto(voi) avreste dormito
(loro) avrebbero parlato(loro) avrebbero letto(loro) avrebbero dormito

Misollar:

Avrei parlato con lei se fosse stata qui. — Agar u bu erda bo'lganida, men u bilan gaplashgan bo'lar edim.

Avrebbe letto l’articolo se fosse stato scritto in inglese. — Agar maqola ingliz tilida yozilgan bo'lsa, u uni o'qigan bo'lar edi.

Se non fosse stato così tardi, avremmo dormito di più. — Agar juda kech bo'lmaganida, biz ko'proq uxlagan bo'lar edik.

Agar ishlatayotgan fe'lingiz essere oladigan bo'lsa, yordamchi sifatida quyidagi shakllardan foydalaning:

(io) sarei, (tu) saresti, (lui/lei) sarebbe, (noi) saremmo, (voi) sareste, (loro) sarebbero

Sarei andata se me lo avesse chiesto. — Agar u mendan so'raganida, men borgan bo'lar edim.

Noaniq Mayllar

5. infinito (infinitiv - asos shakl)

Infinitiv fe'lning asosiy shakli bo'lib, lug'atda ko'radigan shakl.

U shuningdek, ayrim gap konstruksiyalarida, ayniqsa piacere yoki modal fe'llar bilan ishlatiladi.

parlare - gapirmoqleggere - o'qimoqdormire - uxlamoq

Misollar:

Sono felice di parlare con te. — Siz bilan gaplashishdan xursandman.

Non mi piace leggere. — Menga o'qish yoqmaydi.

Non posso dormire troppo tardi. — Men juda kech uxlay olmayman.

6. participio (sifat fe'l)

Italyan tilida ikkita sifat fe'l shakli mavjud: hozirgi zamon sifat fe'l va o'tgan zamon sifat fe'l.

Participio presente yoki hozirgi zamon sifat fe'l fe'lni ot, sifat yoki ravishga aylantirish uchun ishlatiladi.

Ko'pgina hozirgi zamon sifat fe'llari so'nggi -are ni -ante yoki -ere/-ire ni -ente bilan almashtirish orqali hosil qilinadi (ba'zi -ire fe'llari -iente ni oladi).

Istisnolar mavjud, shuning uchun biroz tadqiqot qilish va istisnolarni yodlash yaxshiroqdir.

parlante - so'zlovchi, gapiruvchileggente - o'quvchidormente, dormiente - uxlovchi

Misollar:

Scooby Doo è un cane parlante. — Scooby Doo gapira oladigan itdir.

Il Vesuvio è un vulcano dormiente molto pericoloso. — Vezuviy juda xavfli uxlab yotgan vulqondir.

"Leggente" - bu modadan chiqib ketgan fe'l, shuning uchun men unga gap yasamayman, lekin siz g'oyani tushundingiz!

O'tgan zamon sifat fe'l, boshqa tomondan, boshqa fe'l zamonlarini yasash uchun ishlatiladi.

Siz uni o'tgan zamonning bir qismi sifatida eng yaxshi tanishishingiz mumkin, lekin u bir nechta boshqa zamonlarda (va mayllarda!) ham ishlatiladi.

Odatda, -are -ato ga, -ere -uto ga va -ire -ito ga aylanadi.

Bu fe'llar har doim tegishli yordamchi fe'l bilan birga ishlatiladi.

parlatolettodormito

Misollar:

Ho parlato con lei ieri. — Men kecha u bilan gaplashdim.

Hai letto il giornale oggi? — Siz bugun gazeta o'qidingizmi?

Non ho dormito per tre giorni. — Men uch kun davomida uxlamadim.

Leggere ushbu shaklda tartibsiz fe'l, lekin credere kabi boshqa muntazam -ere fe'llari creduto ga aylanadi.

Yana, istisnolarni o'rganishning eng yaxshi usuli ularni yodlashdir, chunki bu erda osongina tushuntiriladigan qoida yo'q.

7. gerundio (harakat nomi - gerundiy)

Italyan tilida gerundiy davomli zamonlarni yasash uchun ishlatiladi. U ingliz tilidagi -ing bilan tugaydigan so'zlarga to'g'ri keladi.

-are bilan tugaydigan fe'llar oxirini -ando bilan, -ere va -ire fe'llari esa o'z oxirlarini -endo bilan almashtiradi.

To'liq fikrni shakllantirish uchun odatda hozirgi yoki infinitiv shakldagi yordamchi fe'l kerak bo'ladi.

parlandoleggendodormendo

Misollar:

Sto parlando con mia madre. — Men onam bilan gaplashyapman.

Stavo leggendo un libro quando sei arrivato. — Siz kelganingizda men kitob o'qiyotgan edim.

Il gatto sta dormendo sul letto. — Mushuk to'shakda uxlayapti.

E'tibor bering, gerundiy bilan eng ko'p ishlatiladigan yordamchi fe'l - bu stare, essere emas.

Bu ham "bo'lmoq" degan ma'noni anglatadi, lekimavjudlik holatiga ko'ra emas, balki holatga ko'proq asoslangan biroz boshqa ma'noga ega.

Mayli, bu o'rganish uchun juda ko'p narsa edi, lekin umid qilamanki, men sizning kayfiyatingizni buzganim yo'q! Bir marta siz ushbu ettita italyan maylini o'zlashtirganingizdan so'ng, qanday his qilsangiz ham, o'zingizni to'g'ri ifodalash yo'lini bilasiz.

Ushbu mayllar kontekstda qanday ishlatilishini ko'rishning yaxshi usuli - bu Lingflix kabi til o'rganish dasturidan foydalanish.

Lingflix haqiqiy videolarni—masalan, musiqiy videolar, film treylerlari, yangiliklar va ilhomlantiruvchi ma'ruzalarni oladi va ularni shaxsiylashtirilgan til o'rganish darslariga aylantiradi.

Siz Lingflixni 2 hafta bepul sinab ko'rishingiz mumkin. Veb-saytni tekshiring yoki iOS ilovasi yoki Android ilovasini yuklab oling.

Eslatma: Hozirgi chegirmamizdan foydalanish uchun bu yerni bosing! (Oy oxirigacha amal qiladi.)

Videolarni tomosha qilishni tilni erkin o'zlashtirish sariy yo'liga aylantirishga tayyormisiz?

Tillarni zavq bilan o'rganayotgan minglab foydalanuvchilar safiga qo'shiling.

7 kunlik bepul sinov muddati

Cheklanmagan barcha imkoniyatlarga to'liq kirish