Xitoy Tilini O‘rganuvchilar Uchun 214 Ildiz (Radikal) Bo‘yicha Qo‘llanma

Ildizlar (radikallar) xitoy belgilarining kichik qismlari bo‘lib, ularni tasniflash va lug‘atdan qidirishni osonlashtiradi. Alifbo o‘rniga, ildizlar va belgi qismlari belgini aqliy ravishda parchalab tushunishga va uni eslab qolishni osonlashtiradi.

Foydalanish misollari bilan ko‘rsatilgan barcha 214 ta xitoy ildiziga bir nazar soling. Shuningdek, biz ular xitoy yozuvini tushunishingizda qanday yordam berishi mumkinligini ham ko‘rsatamiz.

Xitoy Ildizlarining To‘liq Ro‘yxati

Mandarin xitoy yozuvida ildizlar (radikallar) lug‘atlarda qidirish uchun belgilarni indekslaydigan belgi qismlaridir.

Xitoy tilidagi har bir belgida bitta ildiz bo‘ladi, odatda belgining chap yoki yuqori qismida joylashgan.

Quyidagi jadvalda xitoy ildizlarining to‘liq ro‘yxati keltirilgan.

Diqqat: Ko‘pchilik ildizlar jadvallari lug‘atda so‘zlarni qidirishda yordam berish uchun misol belgilardan foydalanadi, lekin ushbu jadvaldagi misollar ildizlar va belgi qismlari belgi ichida qanday turli shakllarda namoyon bo‘lishini ko‘rishga yordam berish uchun mo‘ljallangan.

Jadval belgilari:

  • (V) – Variant (O‘zgarish)
  • (T) – Traditional (An’anaviy)
  • * – Faqat an’anaviy belgilarda ishlatiladi

Belgilangan bo‘lmagan shakllar standart soddalashtirilgan xitoycha versiyadir.

Ildiz № Ildiz Pinyin Inglizcha Misol
1 one 不 (bù) — yo‘q
2 shù; gǔn line 个 (gè) — umumiy o‘lchov so‘zi
3 zhǔ; diǎn dot 门 (mén) — eshik
4 丿 乀 (V) 乁 (V) piě slash 人 (rén) — odam
5 乙 乚 (V) 乛 (V) second 吃 (chī) — yemoq
6 jué; gōu hook 可 (kě) — mumkin; imkon
7 èr two 仁 (rén) — mehribonlik
8 tóu lid 高 (gāo) — baland; uzun
9 人 亻 (V) rén person 坐 (zuò) — o‘tirmoq
10 ér son; child 兄 (xiōng) — aka
11 enter 内 (nèi) — ichki
12 八 丷 (V) eight 公 (gōng) — adolat
13 jiǒng wide 用 (yòng) — foydalanmoq
14 cover 写 (xiě) — yozmoq
15 bīng ice 冷 (léng) — sovuq
16 jī, jǐ small table; several 风 (fēng) — shamol
17 qiǎn; kǎn receptacle 出 (chū) — chiqmoq
18 刀 刂 (V) dāo knife 到 (dào) — yetib kelmoq
19 power 男 (nán) — erkak
20 bāo wrap 包 (bāo) — paket
21 bǐ; pìn ladle 它 (tā) — u (narsa)
22 fāng box 区 (qū) — hudud
23 conceal 忙 (máng) — band
24 shí ten 早 (zǎo) — erta
25 divination 下 (xià) — past; keyingi
26 jié seal 命 (mìng) — hayot
27 hàn cliff 厅 (tīng) — zal; xona
28 private 去 (qù) — bormoq
29 yòu again 友 (yǒu) — do‘st
30 kǒu mouth 叫 (jiào) — baqirmoq
31 wéi enclosure 国 (guó) — mamlakat
32 earth 走 (zǒu) — yurmoq
33 shì scholar 喜 (xǐ) — yoqtirmoq
34 zhī go 路 (lù) — yo‘l
35 suī go slowly 夏 (xià) — yoz
36 night 多 (duō) — ko‘p
37 big 天 (tiān) — osmon; samoviy
38 woman 安 (ān) — tinchlik
39 child 学 (xué) — o‘qimoq; o‘rganmoq
40 gài roof 家 (jiā) — uy; oila
41 cùn inch 对 (duì) — to‘g‘ri
42 xiǎo small 原 (yuán) — kelib chiqish
43 尢 尣 (V) wāng lame 无 (wú) — salbiy; yo‘q; emas
44 shī corpse 尾 (wěi) — dum
45 chè sprout 纯 (chún) — sof; oddiy
46 shān mountain 岁 (suì) — yosh; hosil
47 川 巛 (V) 巜 (V) chuān river 训 (xùn) — mashq qildirmoq; o‘rgatmoq
48 gōng work 红 (hóng) — qizil
49 oneself 起 (qǐ) — turmoq; o‘rnidan turmoq
50 jīn towel 帮 (bāng) — yordam bermoq
51 gān dry 平 (píng) — tekis; tinch
52 yāo thread 系 (xì) — chiziq; bog‘liqlik
53 广 guǎng wide 床 (chuáng) — karavot
54 yǐn stride 建 (jiàn) — qurmoq
55 gǒng hands joined 开 (kāi) — ochmoq; boshlash
56 shoot with a bow 代 (dài) — avlod
57 gōng bow 引 (yǐn) — jalb qilmoq; tortmoq
58 彐 彑 (V) snout 很 (hén) — juda
59 shān hair; bristle 影 (yǐng) — soya; tasvir
60 chì step 行 (xíng) — bormoq; yurmoq
61 心 忄 (V) xīn heart 态 (tài) — munosabat
62 spear 我 (wǒ) — men
63 door 护 (hù) — himoya qilmoq
64 手 扌 (V) shǒu hand 打 (dǎ) — urmoq
65 zhī branch 枝 (zhī) — shox; butoqlar
66 攴 攵 (V) tap 敲 (qiāo) — urmoq
67 wén script 蚊 (wén) — chivin
68 dǒu peck (o‘lchov birligi) 科 (kè) — fan
69 jīn axe 听 (tīng) — eshitmoq
70 fāng square 房 (fáng) — uy
71 not 芜 (wú) — begona o‘tlar bilan qoplangan
72 sun 易 (yì) — oson
73 yuē say 更 (gèng) — yanada ko‘proq
74 yuè moon 期 (qī) — vaqt davri
75 tree 种 (zhǒng) — tur; urug‘
76 qiàn lack; be deficient 欢 (huān) — baxtli; mamnun
77 zhǐ stop 步 (bù) — qadam
78 dǎi wicked 死 (sǐ) — o‘lim
79 shū weapon 没 (méi) — yo‘q; bo‘lmagan
80 母 毋 (V) mother 每 (měi) — har bir
81 compare 批 (pī) — tanqid qilmoq
82 máo fur 笔 (bǐ) — yozuv qalami; ruchka
83 shì clan 纸 (zhǐ) — qog‘oz
84 steam 氧 (yǎng) — kislorod
85 水 氵 (V) shuǐ water 冰 (bīng) — muz; muzday sovuq
86 火 灬 (V) huǒ fire 灯 (dēng) — chiroq; fonus
87 爪 爫 (V) zhǎo claw 抓 (zhuā) — ushlamoq; tutmoq
88 father 爸 (bà) — ota
89 yáo lines on a trigram 爽 (shuǎng) — tetiklovchi
90 qiáng half of a tree trunk 装 (zhuāng) — liboslanmoq
91 piàn slice 版 (bǎn) — nashr; versiya
92 tooth 邪 (xié) — yomon
93 牛 牜 (V) niú cow 特 (tè) — maxsus; noyob
94 犭 犬 (V) quǎn dog 犯 (fàn) — jinoyat qilmoq
95 xuán profound 畜 (chù) — mol
96 玉 王 (V) jade 宝 (bǎo) — xazina; qimmatli narsa
97 guā melon 狐 (hú) — tulki
98 tile; baked clay 瓶 (píng) — shisha
99 gān sweet 甜 (tián) — shirin
100 shēng life 星 (xīng) — yulduz; sayyora
101 yòng use 通 (tōng) — o‘tmoq; aloqa qilmoq
102 tián field 果 (guǒ) — meva
103 cloth 楚 (chǔ) — aniq; oydin
104 bìng ill 疗 (liáo) — sog‘aygan; tuzalgan
105 legs 登 (dēng) — ko‘tarilmoq
106 bái white 怕 (pà) — qo‘rqmoq
107 skin 玻 (bō) — shisha
108 mǐn dish 盘 (pán) — likopcha; podnos
109 eye 眼 (yǎn) — ko‘z
110 máo spear 柔 (róu) — yumshoq
111 shǐ arrow 知 (zhī) — bilmoq
112 shí stone 确 (què) — ma’lum
113 示 礻 (V) shì spirit 标 (biāo) — belgi; ramz
114 róu track 遇 (yù) — duch kelmoq
115 grain 香 (xiāng) — xushbo‘y
116 xuè cave 空 (kōng) — bo‘sh; bo‘shliq
117 stand 位 (wèi) — o‘rin; daraja
118 zhú bamboo 笔 (bǐ) — yozuv qalami; ruchka
119 rice 数 (shù) — sanamoq
120 纟 糸 (T) silk 给 (gěi) — bermoq
121 fǒu jar 淘 (táo) — ajratmoq (begonalarni)
122 网 罒 (V) wǎng net 罪 (zuì) — jinoyat
123 yáng sheep 样 (yàng) — uslub; naqsh
124 feather 翻 (fān) — ag‘darib tashlamoq
125 lǎo old 姥 (lǎo) — buvi (onasi tomonidan)
126 ér and 需 (xū) — kerak bo‘lmoq
127 lěi plow 耕 (gēng) — ishlov bermoq
128 ěr ear 联 (lián) — ulamoq
129 brush 建 (jiàn) — qurmoq
130 ròu meat 腐 (fǔ) — chirimoq
131 chén minister 藏 (cáng) — yashirmoq
132 oneself 息 (xi) — dam olmoq
133 zhì arrive 到 (dào) — yetib kelmoq
134 jiù mortar 插 (chā) — qistirmoq
135 shé tongue 话 (huà) — gapirmoq
136 chuǎn contrary 舞 (wǔ) — raqsga tushmoq
137 zhōu boat 搬 (bān) — ko‘chirmoq
138 gèn mountain 很 (hén) — juda
139 color 绝 (jué) — uzmoq
140 cǎo grass 花 (huā) — gul
141 tiger 虑 (lü) — tashvish
142 chóng insect 虽 (suī) — garchi
143 xuě blood 恤 (xù) — rahm-shafqat ko‘rsatmoq
144 xíng walk 街 (jiē) — ko‘cha
145 衣 衤 (V) clothes 依 (yī) — tayanish
146 西 覀 (V) west 要 (yào) — xohlamoq
147 见 見 (T) jiàn see 现 (xiàn) — ko‘rinib qolmoq
148 jiǎo horn 确 (què) — ma’lum
149 讠 言 (T) yán speech 话 (huà) — gapirmoq
150 valley 容 (róng) — tashqi ko‘rinish
151 dòu bean 短 (duǎn) — qisqa
152 shǐ pig 家 (jiā) — uy; oila
153 zhì legless insects 貌 (mào) — yuz; tashqi ko‘rinish
154 贝 貝 (T) bèi shell 员 (yuán) — xodim
155 chì red 赫 (hè) — yorqin
156 zǒu walk 起 (qǐ) — turmoq; o‘rnidan turmoq
157 foot 促 (cù) — undamoq
158 shēn body 谢 (xiè) — rahmat aytmoq
159 车 車 (T) chē cart 较 (jiào) — taqqoslamoq
160 xīn bitter 辩 (biàn) — bahslashmoq
161 chén morning 晨 (chén) — tong
162 chuò walk 这 (zhè) — bu
163 邑 阝 (V) city 唈 (yì) — hichirlamoq
164 yǒu wine 配 (pèi) — aralashtirmoq; munosib bo‘lmoq
165 biàn distinguish 翻 (fān) — ag‘darib tashlamoq
166 village 理 (li) — mantiq; haqiqat
167 钅 金 (V) jīn metal 钱 (qián) — pul
168 长 長 (T) cháng long 账 (zhàng) — hisob
169 门 門 (V) mén gate 问 (wèn) — so‘ramoq
170 阜 阝 (V) mound 埠 (bù) — port shahri
171 slave 康 (kāng) — salomatlik
172 zhuī short-tailed bird 谁 (shéi) — kim (savol so‘zi)
173 rain 需 (xū) — kerak bo‘lmoq
174 qīng blue 请 (qíng) — iltimos
175 fēi wrong 罪 (zuì) — jinoyat
176 miàn face 缅 (miǎn) — uzoq
177 leather 鞋 (xié) — poyabzal
178 韦 韋 (T) wěi soft leather 伟 (wěi) — g‘ayrioddiy
179 jiǔ leek 韮 (jiǔ) — ko‘k piyoz
180 yīn sound 意 (yī) — fikr
181 页 頁 (T) page 题 (tí) — sarlavha
182 风 風 (T) fēng wind 疯 (fēng) — aqldan ozgan
183 飞 飛 (T) fēi fly *
184 饣 飠 (V) 食 (V) shí eat 饿 (è) — och
185 shǒu head 道 (dào) — yo‘l
186 xiāng fragrant 馥 (fù) — hid
187 马 馬 (T) horse 妈 (mā) — ona
188 bone 滑 (huá) — sirpanmoq
189 gāo high 搞 (gǎo) — aniqlashtirmoq
190 biāo long hair 髦 (máo) — peshana sochi
191 dòu fight *
192 chàng sacrificial wine *
193 cauldron 隔 (gé) — bo‘lma
194 guǐ ghost 魔 (mó) — shayton
195 鱼 魚 (T) fish 鲜 (xiān) — yangi
196 鸟 鳥 (T) niǎo bird 鸡 (jī) — tovuq
197 salty 鹾 (cuó) — sho‘r
198 鹿 deer 漉 (lù) — filtrlamoq
199 麦 麥 (T) mài wheat 麸 (fū) — g‘isht
200 hemp 磨 (mó) — sayqal bermoq
201 huáng yellow 璜 (huáng) — yarim doirada nefrit osma
202 shǔ millet *
203 hēi black 墨 (mò) — siyoh
204 zhǐ embroidery *
205 黾 黽 (T) mǐn frog 绳 (shéng) — arqon
206 dǐng tripod *
207 drum 瞽 (gǔ) — ko‘r
208 shǔ rat 癙 (shǔ) — tashvishdan kelib chiqqan kasallik
209 nose 鼾 (hān) — qattiq xurrak tortmoq
210 齐 齊 (T) even 挤 (jǐ) —siqib chiqarmoq
211 齿 齒 (T) chǐ tooth 龄 (líng) — yosh; davr
212 龙 龍 (T) lóng dragon 笼 (lóng) — qafas; parra
213 龟 龜 (T) guī turtle 阄 (jiū) — qur’a tashlash
214 yuè flute 瀹 (yuè) — qaynatmoq

Ildizlar va Belgi Qismlari O‘rtasidagi Farq

Xitoy belgilarining tarkibiy qismlari uch toifaga bo‘linadi: ildizlar (radikallar), semantik (ma’noviy) qismlar va fonetik (tovush) qismlar.

Ba’zi odamlar bu uch toifani ham “ildizlar” deb atashadi. Yoki aniqrog‘i “asosiy ildizlar”, “semantik ildizlar” va “fonetik ildizlar” deb.

Chunki “ildiz” atamasi ba’zan belgining turli tarkibiy qismlarini tasvirlash uchun ishlatiladi, masalan “bu belgida uchta ildiz bor”.

Bu biz “ildiz” atamasini qo‘llayotgan usul emas, lekin shunchaki bilish kerakki, bu atamani bir nechta ma’nolarda ishlatilayotganini ko‘rishingiz mumkin.

Ildizlar (Radikallar)

部首 (bù shǒu) — Ildizlar lug‘atda so‘zni qidirish uchundir, xuddi ingliz tilidagi so‘zning birinchi harfi kabi. 85,000 dan ortiq belgilarning har biri texnik jihatdan bitta (va faqat bitta) ildizga ega.

Garchi ildizlarni bu maqsadda ishlatishni o‘rganish foydali bo‘lishi mumkin bo‘lsa-da, zamonaviy onlayn lug‘atlar va lug‘at ilovalari odatda faqat pinyin yoki belgining chizilishi kerak.

Semantik qismlar

Semantik qismlar belgining ma’nosi bilan bog‘liq.

Masalan, 爸 (bà) — ota belgisi vertikal belgi bo‘lib, yuqoridan pastga yoziladi. Yuqori qism 父 (fù) semantik qism bo‘lib, “ota” degan ma’noni anglatadi.

Fonetik qismlar

Fonetik qismlar belgining talaffuzi haqida ma’lumot beradi.

Misol sifatida 爸 belgisini qayta ishlatadigan bo‘lsak, pastki qism 巴 (bā) talaffuz haqida sizga ma’lumot beradi.

Xitoy Tilini O‘rganishda Ildizlar va Qismlardan Qanday Foydalanish Mumkin

Tarixiy kelib chiqishi haqida o‘rganing

Xitoy yozuvi 3000 yildan ortiq tarixga ega, shuning uchun ko‘p belgilar shakl va/yoki ma’noda rivojlangan.

Masalan:

  • 日 (rì) — quyosh belgisi dastlab o‘rtasida nuqta bo‘lgan doira edi, bu ko‘proq quyoshga o‘xshaydi.
  • 家 (jiā) — uy belgisi 宀 (mián) — tom va 豕 (shǐ) — cho‘chqadan tashkil topgan. Qadimgi Xitoyda cho‘chqalar uy ichida saqlangan. Agar uyda cho‘chqa bo‘lsa, bu odamlar yashayotganini anglatardi, shuning uchun bu uy kimningdir uyi edi.

O‘z esda qolarli hikoyalaringizni yarating

Masalan:

  • 我 (wǒ) “men” degan ma’noni anglatadi va 手 (shǒu) “qo‘l” va 戈 (gē) “nayza” degan ma’noni anglatuvchi qismlardan tashkil topgan.
  • “Qo‘l” ning ikkinchi chizig‘i va “nayza” ning birinchi chizig‘i 我 belgisini yozishda birlashadi.
  • Shunday qilib, sizning hikoyangiz “Mening qo‘limdan nayza o‘tib ketdi” bo‘lishi mumkin.

Bu belgining ma’nosini (men), ikki belgi qismini (nayza va qo‘l) va belgini chizish bo‘yicha maslahatni (orqali) bitta gapda birlashtiradi.

Ommaviy madaniyat ta’sirini tushunish

Internet tilni qanday qo‘llashimizga katta ta’sir ko‘rsatdi va xitoy tili bundan mustasno emas.

Masalan:

  • 赞 (zàn) — maqtamoq, bu ijtimoiy tarmoqlardagi “yoqdi” degan xitoycha so‘z bo‘lib, masalan WeChat da ko‘rishingiz mumkin.
  • 汗 (hàn) — terlamoq, bu uyat yoki jahldan gapira olmaslik haqidagi slenga so‘z.
  • 大神 (dà shén) — ma’bud; xudo, bu biror narsada mutaxassis bo‘lgan odam haqidagi slenga so‘z.
  • Agar siz kimgadir 面 (miàn) — lag‘mon deb atasangiz, bu ularning umurtqasi yo‘qligini anglatadi.

Mandarinni mukammal o‘zlashtirish uchun juda ko‘p mehnat talab etiladi. Ammo ildizlarni o‘rganish o‘zingiz uchun “qisqa yo‘l” yaratishning ajoyib usulidir. Sevimli xitoy kitoblaringizdan tortib Lingflix videolaridagi subtitrlargacha bo‘lgan har qanday joyda xitoy yozuvini topganingizda ushbu ildizlarni qidiring. Lingflix haqiqiy videolarni—musiqa videolari, film treylerlari, yangiliklar va ilhomlantiruvchi ma’ruzalar kabi—shaxsiylashtirilgan til o‘rganish darslariga aylantiradi. Lingflix ni 2 hafta bepul sinab ko‘rishingiz mumkin. Veb-saytni tekshiring yoki iOS ilovasi yoki Android ilovasini yuklab oling. P.S. Joriy chegirmamizdan foydalanish uchun bu yerni bosing! (Oyning oxirigacha amal qiladi.)

Xitoy ildizlari va belgi qismlarini yaxshi tushunish (va vaqti-vaqti bilan ijodkorlik) bilan siz xitoy tilini mutaxassis kabi o‘qish va yozish yo‘lida bo‘lasiz.

Va yana bir narsa... Agar siz interaktiv va haqiqiy xitoy kontenti bilan xitoy tilini o‘rganishni davom ettirmoqchi bo‘lsangiz, unda siz Lingflix ni yaxshi ko‘rasiz. Lingflix sizni tabiiy ravishda xitoy tilini o‘rganishga olib kiradi. Mahalliy xitoy kontenti sizning qo‘lingizdan keladigan darajaga etadi va siz xitoy tilini haqiqiy hayotda qanday gapirilishini o‘rganasiz. Lingflix zamonaviy videolarning keng doirasiga ega—dramalar, TV shoular, reklamalar va musiqa videolari kabi. Lingflix ilovasi brauzer ekrani Lingflix ushbu mahalliy xitoy videolarini interaktiv sarlavhalar orqali sizning qo‘lingizdan keladigan darajaga olib keladi. Siz so‘zni darhol qidirish uchun har qanday so‘zga tegingiz mumkin. Barcha so‘zlar diqqat bilan yozilgan ta’riflarga va so‘z qanday ishlatilishini tushunishga yordam beradigan misollarga ega. Ko‘rib chiqmoqchi bo‘lgan so‘zlaringizni lug‘at ro‘yxatiga qo‘shish uchun teging. Lingflix dars rejimi har bir videoni til o‘rganish darsiga aylantiradi. Siz har doim o‘rganayotgan so‘z uchun ko‘proq misollarni ko‘rish uchun chapga yoki o‘ngga siljitishingiz mumkin. Lingflix har bir video uchun testlarga ega Eng yaxshi tomoni shundaki, Lingflix har doim sizning lug‘atingizni kuzatib boradi. U e’tibor talab qiladigan sohalarga qaratilgan testlarni moslashtiradi va o‘rgangan narsalaringizni qayta ko‘rib chiqish vaqti kelganini sizga eslatadi. Siz 100% shaxsiylashtirilgan tajribaga egasiz. Lingflix veb-saytidan kompyuteringizda yoki planshetingizda foydalanishni boshlang yoki, bundan ham yaxshisi, Lingflix ilovasini iTunes yoki Google Play do‘konidan yuklab oling. Joriy chegirmamizdan foydalanish uchun bu yerni bosing! (Oyning oxirigacha amal qiladi.)

Videolarni tomosha qilishni tilni erkin o'zlashtirish sariy yo'liga aylantirishga tayyormisiz?

Tillarni zavq bilan o'rganayotgan minglab foydalanuvchilar safiga qo'shiling.

7 kunlik bepul sinov muddati

Cheklanmagan barcha imkoniyatlarga to'liq kirish