Rusçada Haftanın Günleri: Kökenleri, İlgili Kelimeler ve Daha Fazlası

Rusya'da bir zamanlar уикенд (hafta sonu) kelimesinin yasak olduğu bir dönem olduğunu biliyor muydunuz?

Pazar günleri, Eylül 1929 sonlarına kadar dinlenme günü olarak kabul edilirdi, ta ki Stalin, fabrikaların ve Советский Союз (Sovyetler Birliği) işgücünün asla boş kalmaması için yedi günlük, kesintisiz çalışma haftasını yürürlüğe koyana kadar. Neyse ki, 11 yıl sonra program Haziran 1940'ta sona erdi.

Bu tarihi bilgi göz önüne alındığında, Rusçada haftanın günlerinin ne olduğunu öğrenmek oldukça önemli. İsimlerin kökenini, ilgili kelimeleri ve daha fazlasını öğrenmek için aşağıdaki rehbere göz atın.

Rusçada Haftanın Günleri

Beklendiği gibi, Rusçada yedi дни недели (haftanın günü) vardır.

Rus haftası, dünyanın bazı yerlerinde olduğu gibi Pazar değil, Pazartesi günü başlar. Bu gerçeği aklınızda tutun, çünkü bir Rus takvimine baktığınızda Pazartesi'nin ilk sırada olduğunu fark edeceksiniz.

9.-12. yüzyıllarda, Rusya'nın adı Русь iken, hafta için "седмица" kelimesi kullanılıyordu çünkü kökü семь (yedi) idi. Şimdi hafta için kullanılan kelime "неделя"dır.

Girişte belirtildiği gibi, "hafta sonu" için "уикенд" kelimesini kullanabilirsiniz. Ancak, "hafta sonu" demenin daha standart bir yolu "выходные"dir (bu kelimenin aslında çoğul olduğunu unutmayın).

Haftanın günlerine başlamadan önce, Rusçada cümlenin başında olmadıkları sürece büyük harfle yazılmadıklarını belirtmek çok önemlidir.

понедельник (Pazartesi)

Bu kelime o kadar eski ki, ortaya çıktığında "неделя" hala "Pazar" anlamına geliyordu, bugün Rusçada olduğu gibi "hafta" değil. Aslında, diğer tüm Slav dillerinde "неделя"nın bir formu Pazar anlamına gelir, çünkü kelime anlamı "çalışmamak", yani "iş yapmamak"tır.

Kısaltmalar genellikle bir календарь (takvim) üzerinde kullanılır, bu yüzden Pazartesi'nin kısaltılmış hali Пн'dir.

вторник (Salı)

"второй" (ikinci) kelimesi tanıdık geliyor mu? Çoğu öğrenci önce asıl sayıları çalışır, ancak sıra sayılarına aşinaysanız, muhtemelen "второй" kelimesini tanırsınız. Salı, haftanın ikinci günü olduğu için "вторник" kelimesi mantıklıdır. Salı'nın kısaltması Вт'dir.

среда (Çarşamba)

"среда" kelimesi, "orta" anlamına gelen "средний" ile ilgilidir. Çarşamba, iş haftasının ortasındadır, dolayısıyla bu ismi almıştır. Çarşamba'nın kısaltması Ср'dir.

четверг (Perşembe)

Bir kalıp fark etmeye başladınız mı? Sıra sayılarınıza tekrar gidin ve "dördüncü" kelimesini düşünün. "четвёртый" aklınıza geldiyse, doğrusunuz! Doğal olarak, Perşembe'nin kısaltması Чт'dir.

пятница (Cuma)

Doğru: "пять" "beş"e eşittir ve Cuma beşinci gündür. Cuma'nın kısaltması Пт'dir.

суббота (Cumartesi)

Hafta içi günlerin çoğunun isimleri sayılara dayalı olarak hatırlanması kolayken, hafta sonu günlerinin isimleri biraz farklıdır. Cumartesi anlamına gelen "суббота" kelimesi, Cumartesi'nin шаббат (Sabbat) olduğu ve bir покой (dinlenme) günü olduğu eski zamanlardan gelmektedir. Cumartesi'nin kısaltması Сб'dir.

воскресенье (Pazar)

"воскресенье" için, sözlükler bunun artık var olmayan ve "iyileşmek" veya "kendine gelmek" anlamına gelen bir kökle bağlantılı olduğu konusunda hemfikir görünüyor.

Bu haftanın günü, "ölümden dirilmek" veya "yeniden canlanmak" anlamına gelen "воскресение" kelimesine çok benzer.

SSCB dünyanın en ateist devletlerinden biri olarak kabul ediliyordu, ancak bu üne rağmen Pazar günü yine de "воскресенье" olarak adlandırılmaya devam etti. Sovyet Dönemi'nde dinin reddedilmesine rağmen, bugün Rusların %70'inden fazlası Rus Ortodoksluğunu uygulamaktadır. Beklediğiniz gibi, Pazar'ın kısaltması Вс'dir.

Not: "воскресенье" ve "воскресение" arasındaki küçük yazım farkını fark ettiniz mi? Bu sadece haftanın gününü "diriliş"ten ayırmak içindir.

Haftanın günlerini özetlemek için Antonia Romaker'ın bu videosuna göz atın.

Haftanın günlerini dilbilgisel olarak nasıl kullanacağımızı tartışmaya geçmeden önce, Rusça haftanın günlerinin bir cinsiyeti olduğunu ve duruma göre çekimlenebildiğini belirtmeye değer.

Bir şeyin ne zaman gerçekleşeceğini belirtmek için haftanın günleriyle kullanılan birkaç edat vardır. Onlara daha yakından bakalım.

Haftanın Günleriyle Kullanılan Edatlar

X gününde: В(о) + -i hali (accusative)

Yukarıda belirtildiği gibi, "x gününde" demek için в(о) + -i halinde gün kullanılır.

Haftanın tüm günleri "в" kullanır, ancak Salı hariç, şu şekilde yazılır:

во вторник (Salı günü).

Bunun nedeni, "в" + "в" veya "ф" ile başlayan ve ardından başka bir sessiz harf gelen bir kelimeyi söylemenin çok zor olmasıdır. Bu durumda, doğru telaffuz etmeyi kolaylaştırmak için "в"ye "о" eklenir. Bu konuda daha fazlasını Russian for Everyone web sitesinde okuyabilirsiniz.

"Hafta sonunda" demenin, tek tek günlerden bahsetmekten biraz farklı olan, konuşma dilinde kullanılan bir yolu vardır çünkü "в" yerine "на" edatıyla -de hali (prepositional) kullanır:

на выходных (hafta sonunda)

"Hafta sonunda" demenin standart yolunu kullanmak isterseniz, şunu söylersiniz:

в выходные (hafta sonunda)

Bu, tek tek günlerle tamamen aynı şekilde çalışır, yani в + -i hali.

Belki birine, düzenli bir randevunuz olduğunu ve bu nedenle her Pazartesi bir şeyler yaptığınızı iletmek istiyorsunuzdur. Şöyle diyebilirsiniz:

По понедельникам у меня уроки русского с Катей. (Pazartesi günleri, Katya ile Rusça derslerim var.)

X günlerinde: По + -e hali (dative) çoğul

Her gün için, "Pazar günleri" hariç, sonun "ам" olduğunu unutmayın; onun sonu "ям"dır. Şöyle yazılır:

по воскресеньям (Pazar günleri).

Ayrıca, "hafta sonları" kelimesi zaten çoğuldur, bu yüzden sonu "ым"dir, şöyle görünür:

по выходным (hafta sonları)

Haftanın günlerinden bahsederken sıklıkla kullanılan bir diğer ifade de "x gününden x gününe" ifadesidir.

Со вторника по пятницу я буду в Минске по работе. (Salı'dan Cuma'ya kadar, iş için Minsk'te olacağım.)

X gününden x gününe kadar: С(о) + -in hali (genitive) + до + -in hali (genitive)

Bu oldukça basittir. Bu formülü kullanmanın bir örneği şu şekildedir:

со вторника до среды (Salı'dan Çarşamba'ya kadar)

Yine, "в"nin "вторник"ten önce "во" olduğu gibi, bu durumda "с" de "вторник"ten önce "со" olur. Ancak "в(о)"dan farklı olarak, aynı dönüşüm "среда" için de geçerlidir. Bu şu anlama gelir:

в среду (Çarşamba günü) ancak со среды (Çarşamba'dan)

Ek Rusça Gün Kelimeleri

Haftanın yedi gününe hakim olmak gerekli olsa da, günleri birbirleriyle ilişkili olarak konuşabilmek için bazı ek kelimelere ihtiyacınız olacak.

İşte günlerin kronolojik sırasını tartışmanıza yardımcı olacak, bazı örnek cümlelerle birlikte temel bilgilerden bazıları. Ayrıca, bu kelime ve ifadeleri Lingflix gibi bir programda arayarak anadili konuşanların bunları gerçek hayatta nasıl kullandığını görebilirsiniz.

день (gün)

Сегодня красивый день на улице. (Dışarıda bugün güzel bir gün.)

позавчера (önceki gün / dününden önceki gün)

Позавчера я написал новое сообщение в блоге. (Önceki gün, yeni bir blog yazısı yazdım.)

вчера (dün)

Вчера я говорила с моим братом по Скайпу. (Dün, kardeşimle Skype üzerinden konuştum.)

сегодня (bugün)

Сегодня пятница. (Bugün Cuma.)

завтра (yarın)

У нас завтра контрольная в школе. (Yarın okulda bir sınavımız var.)

послезавтра (öbür gün / yarından sonraki gün)

Экзамен был отложен. Теперь экзамен послезавтра. (Sınav ertelendi. Şimdi sınav öbür gün.)

рабочий день (iş günü)

Я работаю в ресторане, поэтому суббота для меня рабочий день. (Bir restoranda çalışıyorum, bu yüzden Cumartesi benim için bir iş günü.)

выходной день (izin günü / tatil günü)

Ресторан закрыт в понедельник, поэтому у меня выходной день. (Restoran Pazartesi günü kapalı, bu yüzden benim izin günüm.)

Günleri birbirleriyle ilişkili olarak tartışmaya benzer şekilde, haftaların kronolojisini de tartışabilmek faydalıdır. Aşağıda en önemli ifadeler bulunmaktadır.

на прошлой неделе (geçen hafta)

На прошлой неделе я купила новый дом. (Geçen hafta yeni bir ev aldım.)

на этой неделе (bu hafta)

На этой неделе у меня встреча в банке. (Bu hafta bankada bir toplantım var.)

на следующей неделе (gelecek hafta)

На следующей неделе я переезжаю! (Gelecek hafta taşınıyorum!)

Yukarıdaki ifadeler ve gün kelimelerine ek olarak, haftanın günlerinden bahsederken bilmeniz gereken birkaç soru vardır. Bunlar şu şekildedir:

Какой сегодня день? (Bugün günlerden ne?)

Bu oldukça basit ve kendini açıklayıcıdır.

В какой день? (Hangi gün?)

Planlar organize etmek için biriyle konuşuyorsanız bu ifadeyi kullanabilirsiniz. "В какой день?" sorusuna yanıt olarak, "в(о)" + -i halinde gün ile cevap verirsiniz. Örneğin:

Мой день рождения в среду. (Doğum günüm Çarşamba günü.)

Artık haftanın günlerine aşina olduğunuza göre, belki de dışarı fırlayıp tüm yeni Rus arkadaşlarınızla randevular ayarlamaya başlamanın en iyisi olduğunu düşünüyorsunuzdur. Belki. Ama muhtemelen değil.

Rusların, birçok İngilizce konuşanın olduğu kadar bir takvime veya saatlerine bağlı olmalarıyla tanınmazlar. Rusya'da zaman, bazı diğer ülkelerde olduğundan biraz daha rahat bir kavram olabilir. Planlar, üzerinde anlaşılan tarih yaklaştıkça değişebilir, bu yüzenden her zaman bir veya iki gün önceden arayıp teyit etmek en iyisidir.

Ancak, birçok kişi hala çok önceden plan yapar (tatiller ve iş seyahatleri gibi) ve bir toplantıya 15 dakikadan fazla geç kalmak kabalık olarak kabul edilir. Elbette, Rus trenleri de programa göre çalışma eğilimindedir (%98 oranında), yani başka hiçbir şey olmasa bile, seyahat saatlerinizi takvime not etmek güvenli bir bahistir.

Ve her durumda, Rusça haftanın günlerini bilmek çok önemlidir, bu yüzden bu, takviminizden çıkarabileceğiniz bir görev!