İtalyanca Kipler: Eksiksiz Ders

İtalyancada bir kip, fiilin yalnızca eylemin ne zaman gerçekleştiğini değil, nasıl ifade edildiğini gösteren biçimidir.

Örneğin İngilizcede dört kip vardır: bildirme, emir, istek ve mastar. İtalyancada ise yedi kip bulunur.

Bu kadar çok kipin varlığı bazen İtalyanca dilbilgisini öğrenmenin daha zorlu kısımlarından biri olarak görülse de, bu kılavuz her birini ne zaman kullanacağınızı iyi hissetmenizi sağlayacaktır.

İtalyanca Kipler Nedir?

İtalyanca kipler, bir anlam tonu eklemek için fiil zamanlarıyla birlikte çalışır.

Size fiilin yalnızca zaman içindeki yerini değil, aynı zamanda fiilin nasıl kullanıldığını veya nasıl anlaşılması gerektiğini söylerler.

Bu nedenle, kipler ve zamanlar genellikle birleştirilir.

İtalyanca Kipler Fiil Zamanlarından Nasıl Farklıdır?

Yüzeyde, İtalyanca kipler fiil zamanlarına çok benziyor. Hatta birçok İtalyanca öğretmeni kipleri yalnızca zamanların bir uzantısı olarak öğretir.

Bazı anadili İtalyanca olan kişiler (eşim gibi) İngilizcede bunlar için ayrı bir kelime olduğunu bile bilmiyordu!

İşte kipler ve zamanlar arasındaki en büyük farklar:

Ne Zaman vs. Nasıl

Fiil zamanları, bir eylemin zaman içinde ne zaman gerçekleştiğini söyler. Örneğin, "Lui è al cinema" şu anda sinemada olduğu anlamına gelir. Bu, presente (şimdiki zaman) zamanıdır.

Kipler ise, konuşmacının söylediği şey hakkında ne hissettiğini veya ondan ne kadar emin olduğunu söyler.

Örneğin, congiuntivo (istek) kipinin "Credo che lui sia al cinema" ifadesi "Onun sinemada olduğuna inanıyorum" anlamına gelir, ancak konuşmacının tam olarak emin olmadığını ima eder.

Kipler, bir eylemin gerçeklikteki konumu hakkında konuşmanızı sağlar

Bu biraz kafa karıştırıcı gelebilir, ancak basitçe söylemek gerekirse, kipler size bir şeyin gerçekten olup olmadığını söyler.

"Spero che domani vada meglio", "Yarının daha iyi olmasını umuyorum" demektir, ancak bu bir garanti değildir. Bu, congiuntivo ile ifade edilen bir umut, hayal, olasılık, görüş veya arzudur.

Ancak, indicativo (bildirme) kipinde "Domani andrà meglio" dersem, "Yarın daha iyi olacak" konusunda kesinlikle eminimdir.

Kiplerde bir duygu unsuru vardır

"Kip" kelimesinin de ima ettiği gibi, kipler bir konuşmacının duygularını da yansıtabilir.

Örneğin imperativo (emir) kipiyle, otoriter veya bazen kızgın bir şekilde emir verirsiniz. Örn. "Dammi quella matita" ("Bana o kalemi ver").

Daha az yoğun olan condizionale (koşul) versiyonuyla karşılaştırıldığında: "Potresti darmi quella matita, per favore?" ("Bana o kalemi verebilir misin lütfen?").

Kipler, varsayımsal konuşmanıza izin verir

Condizionale, tamamen varsayımsal bir şey ifade etmenize de yardımcı olabilir.

Genellikle bir neden-sonuç durumudur ve konuşmacı "eğer bu koşul sağlansaydı, bu diğer şey olurdu" demek ister.

Örneğin: "Se tu fossi stato qui, mi avresti aiutato" ("Eğer burada olsaydın, bana yardım ederdin").

7 İtalyanca Kip ve Onları Birbirinden Nasıl Ayırt Edersiniz

Toplamda yedi İtalyanca kip vardır ve bunlar iki gruba ayrılır: kişili ve kişisiz.

Modi finiti (kişili kipler), fiil biçiminin eylemi kimin yaptığını söylediği kiplerdir. Kişiye ve konuşmacının bahsettiği kişi sayısına göre çekimlenirler. Dört tanedir ve her biri bir veya daha fazla fiil zamanını içerecek şekilde dallanır.

Modi indefiniti (kişisiz kipler) ise tanımlanmış bir özneye sahip değildir, bu yüzden eylemi kimin yaptığını söylemezler.

Ne demek istediğimi görebilmeniz için her iki türe de daha derinlemesine bir göz atalım.

Kişili Kipler

1. indicativo (bildirme)

Indicativo en yaygın kullanılan kiptir.

Gerçekte olan şeyleri tanımlamak için kullanılır ve hemen hemen tüm şimdiki, geçmiş ve gelecek zamanlarla kullanılabilir.

İşte, ana fiil gruplarının (-are, -ere ve -ire) her biri için üç düzenli şimdiki zaman fiilinin çekim örnekleri:

örnekler:

Parlano italiano a casa . — Evde İtalyanca konuşuyorlar.

Leggo un libro ogni mese. — Her ay bir kitap okurum.

La domenica, dormiamo fino a tardi. — Pazar günleri geç saate kadar uyuruz.

Indicativo kipini aşağıdaki zamanlarda da kullanabilirsiniz:

• Imperfetto (şimdiki zamanın hikâyesi)
• Passato prossimo (yakın geçmiş zaman)
• Passato remoto (uzak geçmiş zaman)
• Trapassato prossimo (miş'li geçmiş zaman)
• Trapassato remoto (geçmiş zamanın hikâyesi)
• Futuro semplice (gelecek zaman)
• Futuro anteriore (gelecekteki geçmiş zaman)

Bunlar standart zamanlar olduğu ve standart şekilde çalıştığı için burada üzerinde durmayacağız, ancak tazelemek isterseniz, işte İtalyanca fiil zamanlarına dair tam kılavuzumuz .

2. imperativo (emir)

Imperativo, konuşmacının emir verdiği anlamında kullanılır. Bu kip yalnızca şimdiki zamanda kullanılır.

Genellikle tu, lui/lei, noi ve voi formlarına karşılık gelir çünkü konuşmacı başka birinden bir şey yapmasını söylemektedir.

Çok nadiren loro ile de kullanılır, ancak bu artık kimsenin gerçekten kullanmadığı özel bir durumdur.

Örnekler:

Parla! — (Sen) Konuş!

Leggete quel libro! — (Hepiniz) O kitabı okuyun!

Dormiamo adesso! — Şimdi uyuyalım!

Zamir burada nadiren kullanılır çünkü genellikle bağlamdan anlaşılır.

Ayrıca, bir kişiye bir şey yapmamasını söylerken kullanılan özel bir biçim vardır. Fiilin çekimi yerine mastar hali kullanılır:

Non parlare così! — Böyle konuşma!

3. congiuntivo (istek)

Congiuntivo veya istek kipi, görüşleri, umutları, hayalleri, dilekleri, olasılıkları ifade etmek için kullanılır.

Bu kip, eylemin ne zaman gerçekleştiğine göre dört farklı çekim setine sahiptir.

Her birine daha yakından bakalım:

congiuntivo presente (istek kipi şimdiki zaman)

Congiuntivo presente, şu andaki umutlar, inançlar, dilekler vb. ile ilgilidir.

Tekil şahıslar için (I, you, he/she/it) şimdiki zaman çekimlerinin hepsi aynı sona sahiptir, bu nedenle konuşmacının kimden bahsettiğini netleştirmek için fiilden önce genellikle zamir kullanılır.

Çoğu zaman, congiuntivo'nun gerektiğini bir cümlede "che" (ki) varlığından anlayabilirsiniz.

Örnekler:

Credo che tu parli bene l’italiano . — İtalyancayı iyi konuştuğunu düşünüyorum.

È meglio che io legga questo libro in fretta. — Bu kitabı çabucak okumam en iyisi.

Pensi che lei non dorma abbastanza? — Sence yeterince uyumadığını mı düşünüyorsun?

congiuntivo passato (istek kipi geçmiş zaman, diğer adıyla istek kipi yakın geçmiş zaman)

Ayrıca fiillerin passato prossimo veya yakın geçmiş zamanını da congiuntivo'da öğrenmelisiniz.

Neyse ki, yalnızca avere ve essere yardımcı fiillerinin istek kipindeki biçimlerini öğrenmeniz gerekiyor.

Daha sonra, alışık olduğunuz bildirme kipi geçmiş zaman biçiminde olduğu gibi geçmiş zaman ortacı ile devam edersiniz.

Bu biçim, genellikle şimdiki zamanda olan sperare (umut etmek), credere (inanmak) veya pensare (düşünmek) gibi başka bir fiilin bulunduğu bir cümlede kullanılır.

Örnekler:

Spero che vi abbiano parlato delle nuove regole. — Umarım size yeni kurallardan bahsetmişlerdir.

Credi che io abbia letto quel libro? — O kitabı okuduğuma inanıyor musun?

Non penso che abbiano dormito stanotte. — Dün gece uyuduklarını sanmıyorum.

Yardımcı fiil olarak essere alan fiiller için , yapının ilk yarısında aşağıdaki çekimleri kullanırsınız:

sia sia sia siamo siate siano

Penso che lui sia andato al supermercato. — Sanırım süpermarkete gitti.

congiuntivo imperfetto (istek kipi şimdiki zamanın hikâyesi)

Son olarak, şimdiki zamanın hikâyesinin istek kipi biçimine sahibiz.

Bu kip, geçmişte veya koşullu bir durumda gerçekleşen devam eden bir dilek veya umuttan bahsederken kullanılır.

Bu zamanın ayırt edici özelliği, onu fark etmeyi oldukça kolaylaştıran tüm "s" harfleridir.

Speravo che tu parlassi di píu. — Daha fazla konuşmanı umuyordum.

Pensavo che lui leggesse tanti libri, ma non gli piacciono. — Çok kitap okuyacağını düşünmüştüm, ama sevmiyor.

Lana credeva che i bambini dormissero . — Lana, çocukların uyuduğuna inanıyordu.

congiuntivo trapassato (istek kipi miş'li geçmiş zaman)

Trapassato (miş'li geçmiş) zamanı, teorik olarak tamamlanmış başka bir eylemden önce tamamlanmış olabilecek olası eylemler içindir.

Yardımcı fiil avere veya essere'nin istek kipi şimdiki zamanın hikâyesi biçimi alınıp ana fiilin geçmiş zaman ortacı eklenerek oluşturulur.

Congiuntivo trapassato biçimiyle, cümledeki diğer fiil genellikle ya şimdiki zamanın hikâyesinde ya da geçmiş zaman biçimindedir.

Örnekler:

Speravo che ne avessero parlato prima dello spettacolo. — Oyun öncesinde bu konuyu konuşmuş olmalarını ummuştum.

Pensavo che Anna avesse letto questo libro . — Anna'nın bu kitabı okumuş olduğunu sanıyordum.

Temeva che i bambini avessero dormito troppo poco . — Çocukların yeterince uyumamış olmalarından korkuyordu.

Fiil essere alıyorsa, yardımcı fiil biçimleri olarak aşağıdakileri kullanın:

fossi fossi fosse fossimo foste fossero

Credevo che Andy fosse partito quella mattina. — Andy'nin o sabah ayrıldığını sanıyordum.

4. condizionale (koşul)

Condizionale kipi , adından da anlaşılacağı gibi, koşulludur. Varsayımsal olan ve yalnızca başka bir koşul sağlanırsa gerçekleşecek şeylerden bahsetmek için kullanılır.

Bu kipin yalnızca bir şimdiki zaman ve bir geçmiş zaman biçimi vardır.

condizionale presente (koşul kipi şimdiki zaman)

Koşul kipinin şimdiki zaman biçimi, eğer başka bir şey gerçekleşseydi şu anda olabilecek bir şeyi ifade eder.

Fiilin mastar hali alınıp, sondaki -e atılarak ve yeni bir son eklenerek oluşturulur. Ancak dikkat edin: bu kipte –are fiilleri –ere'ye dönüşür.

Örnekler:

Parlerebbe di più se tu smettessi di parlare. — Sen konuşmayı bıraksan, o daha fazla konuşur.

Leggeresti il mio libro se te lo prestassi? — Sana ödünç versem, kitabımı okur musun?

Dormiremmo meglio se spegnessimo la luce. — Işığı kapatsak daha iyi uyuruz.

Çoğu durumda, bu kipteki cümlelerde kullanılan fiillerin her ikisi de koşul kipindedir, çünkü her ikisi de varsayımsaldır.

condizionale passato (koşul kipi geçmiş zaman veya koşul kipi yakın geçmiş zaman)

Condizionale passato, basitçe passato prossimo'nun koşul biçimidir.

Bu kip, geçmişte, eğer başka bir şey onu mümkün kılmış olsaydı gerçekleşecek varsayımsal veya hatta imkânsız bir durumu ifade eder.

Kullanmakta olduğunuz fiilin geçmiş zaman ortacı ile birlikte avere veya essere yardımcı fiillerinin koşul biçimi kullanılarak oluşturulur.

Örnekler:

Avrei parlato con lei se fosse stata qui . — Eğer burada olsaydı, onunla konuşurdum.

Avrebbe letto l’articolo se fosse stato scritto in inglese. — İngilizce yazılmış olsaydı, makaleyi okurdu.

Se non fosse stato così tardi, avremmo dormito di più. — Eğer bu kadar geç olmasaydı, daha uzun uyurduk.

Kullandığınız fiil essere alıyorsa, yardımcı fiil olarak şu biçimleri kullanın:

sarei saresti sarebbe saremmo sareste sarebbero

Sarei andata se me lo avesse chiesto. — Benden isteseydi giderdim.

Kişisiz Kipler

5. infinito (mastar)

Mastar, fiilin temel biçimidir, sözlükte göreceğiniz biçimdir.

Ayrıca, özellikle piacere veya modal fiillerle belli cümle yapılarında kullanılır.

Örnekler:

Sono felice di parlare con te. — Seninle konuşmaktan mutluyum.

Non mi piace leggere . — Okumayı sevmiyorum.

Non posso dormire troppo tardi. — Çok geç saate kadar uyuyamam.

6. participio (ortaç)

İtalyancada iki ortaç biçimi vardır: şimdiki zaman ortacı ve geçmiş zaman ortacı.

Participio presente veya şimdiki zaman ortacı, fiili isim, sıfat veya zarf haline getirmek için kullanılır.

Çoğu şimdiki zaman ortacı, sondaki -are'nin -ante veya -ere/-ire'nin -ente ile değiştirilmesiyle oluşturulur (bazı -ire fiilleri -iente alır).

Bunun istisnaları vardır, bu yüzden biraz araştırma yapıp aykırı örnekleri ezberlemek en iyisidir.

Örnekler:

Scooby Doo è un cane parlante . — Scooby Doo, konuşan bir köpektir.

Il Vesuvio è un vulcano dormiente molto pericoloso. — Vezüv, çok tehlikeli bir uyuyan yanardağdır.

"Leggente" modası geçmiş bir fiildir, bu yüzden onunla bir cümle kurmayacağım, ama fikri anladınız!

Geçmiş zaman ortacı ise diğer fiil zamanlarını oluşturmak için kullanılır.

Onu en iyi şekilde geçmiş zamanın bir parçası olarak tanıyabilirsiniz, ancak birkaç başka zamanda (ve kipte!) da kullanılır.

Genellikle, -are -ato, -ere -uto ve -ire -ito olur.

Bu fiiller her zaman uygun yardımcı fiille kullanılır.

Örnekler:

Ho parlato con lei ieri. — Dün onunla konuştum.

Hai letto il giornale oggi? — Bugün gazete okudun mu?

Non ho dormito per tre giorni. — Üç gündür uyumadım.

Leggere bu biçimde düzensiz bir fiildir, ancak credere gibi düzenli diğer -ere fiilleri creduto olur.

Yine, istisnaları öğrenmenin en iyi yolu onları ezberlemektir, çünkü burada kolayca açıklanabilir bir kural yoktur.

7. gerundio (ulaç)

İtalyancada ulaç, sürekli zamanları oluşturmak için kullanılır. İngilizcede -ing ile biten kelimelere eşdeğerdir.

-are ile biten fiiller son ekini -ando ile, -ere ve -ire fiilleri ise son eklerini -endo ile değiştirir.

Genellikle tam bir düşünce oluşturmak için şimdiki zaman veya mastar biçiminde bir yardımcı fiil gereklidir.

Örnekler:

Sto parlando con mia madre. — Annemle konuşuyorum.

Stavo leggendo un libro quando sei arrivato. — Sen geldiğinde bir kitap okuyordum.

Il gatto sta dormendo sul letto. — Kedi yatakta uyuyor.

Ulaçlarla en sık kullanılan yardımcı fiilin stare olduğunu, essere olmadığını unutmayın.

Aynı zamanda "olmak" anlamına da gelir, ancak varlıktan ziyade duruma dayalı biraz farklı bir anlamı vardır.

Tamam, bu öğrenmek için çok şeydi, ama umarım moralinizi bozmadım! Bu yedi İtalyanca kipine hakim olduğunuzda, nasıl hissederseniz hissedin kendinizi ifade etmenin doğru yolunu bileceksiniz.

Bu kiplerin bağlam içinde nasıl kullanıldığını görmenin iyi bir yolu, Lingflix gibi bir dil öğrenme programı kullanmaktır.