Cantonese vs. Mandarin: 5 Pangunahing Pagkakaiba

May daan-daang diyalekto ng Tsino, ngunit karamihan ay pipiliing pag-aralan ang dalawang pinakamadalas gamitin, ang Mandarin at Cantonese. Kaya paano pipiliin ang isa sa dalawa?

Tuklasin ang mga pagkakaiba ng dalawang magagandang diyalektong ito sa post sa ibaba upang masagot na ang lahat ng iyong mga tanong tungkol sa Cantonese vs. Mandarin.

Wikang Tsino vs. Diyalekto ng Tsino

Bagamat patuloy ang talakayang lingguwistiko tungkol sa pagkakaiba ng wika at diyalekto, maaari mong isipin ang kaibahan ng wika at diyalekto sa sumusunod na paraan:

Ang wika ay itinuturing na isang payong termino na sumasaklaw sa mga diyalekto o baryasyon nito. Karaniwang magkakaunawaan ang mga diyalekto, bagamat maraming pagbubukod sa tuntuning ito.

Sa kaso ng Tsino, ang Tsino ay isang wika, samantalang ang Mandarin at Cantonese ay itinuturing na mga diyalekto. Ang mga diyalektong ito ay hindi magkakaunawaan kapag sinasalita, ngunit ang nakasulat na Tsino ay mauunawaan ng mga nagsasalita ng iba't ibang diyalekto.

Samakatuwid, ang wikang Tsino (sa pangkalahatang diwa) ay umiiral sa nakasulat na anyo at higit-kumulang ay mauunawaan ng mga nagsasalita ng anumang diyalektong Tsino.

Halimbawa, kung mag-uusap ang isang nagsasalita ng Cantonese at isang nagsasalita ng Mandarin, hindi nila mauunawaan ang sinasalita ng isa't isa. Ngunit kung isusulat ng nagsasalita ng Cantonese ang nais niyang sabihin, malamang na maiintindihan ng nagsasalita ng Mandarin ang nakasulat na anyo nito.

Cantonese vs. Mandarin sa Isang Sulyap

Ang Cantonese at Mandarin ay dalawa sa pinakakaraniwang ginagamit na diyalekto sa Tsina.

Dahil dito, sila ang dalawang pinaka pinag-aaralang wikang Tsino. Parehong isa rin ang Mandarin at Cantonese sa mga pinakamahusay na wikang pag-aralan para sa negosyo dahil sa kung gaano sila kadalas gamitin sa ilang bahagi ng Asya.

Ang pag-alam sa pagkakaiba ng dalawa, pati na rin kung saan at sino ang gumagamit ng bawat isa, ay makakatulong sa iyong piliin ang angkop sa iyong partikular na layunin at pangangailangan sa pag-aaral ng wika.

Kaya, tingnan natin ang ilan sa mga pangunahing pagkakaiba ng Cantonese at Mandarin:

• Magkaiba ang kolokyal na sinasalitang Cantonese sa kolokyal na sinasalitang Mandarin—ang Cantonese ay may 9 na tono, samantalang ang Mandarin ay may apat (o lima).
• Hindi magkatulad ang bokabularyo at gramatika ng Cantonese at Mandarin. Ang pagiging fluent sa isang diyalekto ay hindi nangangahulugang maiintindihan mo ang isa pa.
• Ang mga tao sa Mainland China, Taiwan at Singapore ay nagsasalita ng Mandarin, samantalang ang mga nasa Hong Kong at lalawigan ng Guangdong ay nagsasalita ng Cantonese.
• Gumagamit ang Mandarin ng mga pinasimpleng karakter ng Tsino samantalang ang Cantonese ay gumagamit ng mga tradisyonal na karakter ng Tsino.
• Gumagamit ang Cantonese ng sistemang romanisasyong Jyutping samantalang ang Mandarin ay gumagamit ng Pinyin.

Ano ang mga Pagkakaiba sa Tono?

Kilala ang Tsino bilang isang wikang tonal—ibig sabihin, ang tono o pitch ng salita ang nagtatakda ng kahulugan nito. Hindi nakapagtataka na tinatakot ng mga tono ang mga taong gustong matuto ng Tsino dahil ito ay karaniwang itinuturing na masyadong mahirap aralin.

Ngunit hindi lamang ang Cantonese at Mandarin ang mga diyalektong Tsino na may sistemang tonal.

Sa katunayan, bawat diyalekto ng Tsino ay may sistemang tonal.

Ang pagkakaiba ng dalawang sistemang tonal, gayunpaman, ay ang bilang ng mga tonong ginagamit ng bawat diyalekto.

Ang Mandarin ay binubuo ng apat na pangunahing tono, ngunit binibilang ng ilang lingguwista ang neutral na tono bilang pang-lima.

Ang Cantonese, sa kabilang banda, ay may anim na pangunahing tono:

Bukod dito, mayroon pa itong tatlong karagdagang mataas, katamtaman, at mababang antas ng tono na ginagamit sa mga pantig na nagtatapos sa -p, -t o -k. Kabuuan, ito ay umaabot sa siyam na tono— apat na higit pa sa Mandarin!

Ano ang mga Pagkakaiba sa Bokabularyo at Balarila?

Hindi nakapagtataka na sinusunod ng Cantonese at Mandarin ang kani-kanilang hanay ng mga tuntunin sa balarila at bokabularyo.

Pagkatapos ng lahat, sila ay dalawang magkaibang diyalekto.

Ang Cantonese at Mandarin ay hindi magkakaunawaan—ibig sabihin, ang nagsasalita ng isa ay hindi makakaintindi sa nagsasalita ng isa pa.

Tandaan, gayunpaman, na ang Mandarin ang opisyal na wika ng Tsina, ibig sabihin kahit ang mga nagsasalita ng Cantonese ay kinakailangang matuto ng Mandarin sa paaralan. Maaari ka ring makakita ng mga programa sa pag-aaral ng Mandarin sa Hong Kong, kung saan ang Cantonese ang pangunahing diyalekto.

Kaya, karamihan sa mga nagsasalita ng Cantonese ay nakakaintindi ng Mandarin. Ngunit hindi maraming nagsasalita ng Mandarin ang nakakaalam ng Cantonese.

Bokabularyo

Tingnan natin ang ilang halimbawa ng magkakaibang salita sa Cantonese at Mandarin.

Mga Halimbawa sa Bokabularyong Cantonese

你好 (néih hóu) — Kamusta

好耐冇见 (hóunoih móuhgin) — Matagal na tayong hindi nagkita

你叫做乜野名呀？ (néih giu jouh mātyéh méng a?) — Ano ang pangalan mo?

你係邊度人呀？ (néih haih bīndouh yàhn a?) — Taga-saan ka?

Mga Halimbawa sa Bokabularyong Mandarin

你好 (nǐ hǎo) — Kamusta

好久不见 (hǎo jiǔ bú jiàn) — Matagal na tayong hindi nagkita

你叫什么名字？ (nǐ jiào shénme míngzi?) — Ano ang pangalan mo?

你是哪国人？ (nǐ shì nǎ guó rén?) — Taga-saan ka?

Kung nais mong matuto ng ilan pang ekspresyon at pagkakaiba ng Cantonese at Mandarin, panoorin ang nakakatuwang video na ito mula sa Off the Great Wall!

Balarila

Ang balarila ng Mandarin at Cantonese ay talagang maraming pagkakatulad! Parehong sumusunod sa istrukturang paksa-pandiwa-layon tulad ng Ingles, at pareho rin silang gumagamit ng mga panukat.

Gayunpaman, mayroon pa ring ilang pagkakaiba, lalo na sa pasalitang wika.

Ang Cantonese ay may tendensyang mas flexible pagdating sa ayos ng mga salita:

• Sa Mandarin, nauuna ang di-tuwirang layon bago ang tuwirang layon: 我给我的朋友一本书 (wǒ gěi wǒ de péngyǒu yì běn shū) — Binigyan ko ang aking kaibigan ng isang libro.
• Karaniwang sinusunod din ito ng Cantonese, ngunit kung minsan ay nauuna ang tuwirang layon: 我畀本書我個朋友 (ngóh béi bún syū ngóh go pàhngyáuh) — Binigyan ko ng isang libro ang aking kaibigan.

Ang isa pang pagkakaiba ay mas kaunti ang paggamit ng Cantonese sa anyong pasibo kaysa sa Mandarin at nangangailangan ito ng tagaganap:

• Sa Mandarin, maaari mong sabihin: 文件被偷了 (wénjiàn bèi tōu le) — Ninakaw ang mga dokumento.
• Ngunit sa Cantonese, kailangan mong isama ang gumawa ng kilos: 文件俾人偷咗 (màhngín béi yàhn tāu jó) — Ninakaw ng isang tao ang mga dokumento.

Saan Sinasalita ang Cantonese?

Ang Cantonese ay sinasalita sa Hong Kong, Macau at Guangdong.

Hindi tulad ng Mandarin, ang Cantonese ay hindi sinasalita o nauunawaan sa buong Tsina.

Ngunit hindi nito binabawasan ang katotohanang ito ay sinasalita ng higit sa 70 milyong katao.

Dagdag pa, ito ay ginagamit sa ilan sa mga pinaka matao at kaakit-akit sa turistang rehiyon ng Tsina.

Ayon sa WorldAtlas, ang Cantonese ay pinaka karaniwang sinasalita sa Hong Kong at Lalawigan ng Guangdong, kung saan ito ay kinikilala bilang lingua franca—ang karaniwang wika, ngunit hindi nangangahulugang katutubong wika. Ito rin ay sinasalita sa Malaysia at Macau.

Tulad ng Mandarin, maraming midya sa Cantonese ang handa para sa masigasig na mga mag-aaral. Ang internet ay puno ng musika, palabas sa TV at iba pang nakaka-engganyong nilalaman sa Cantonese.

Tulad ng pag-aaral ng anumang wika, ang pag-aaral ng Cantonese ay magbibigay-daan sa iyong makipag-ugnayan sa mas malalim na antas sa mga katutubong nagsasalita nito.

Saan Sinasalita ang Mandarin?

Hindi nakapagtataka na karamihan sa mga nag-aaral ng Tsino ay pumipili ng Mandarin. Ito ang karaniwang naiisip ng mga tao kapag nakarinig o nagsabi ng "Tsino."

Ito rin ang pinaka karaniwang sinasalitang diyalekto sa Tsina, gayundin ang opisyal na wika ng Singapore at Taiwan.

Bagamat may ilang rehiyonal na baryedad ang Mandarin, ang lahat ng ito ay mauunawaan ng sinumang nagsasalita ng Mandarin.

Dahil ang Mandarin ang opisyal na wika ng tatlong bansa, ito rin ang wikang ginagamit sa karamihan ng mga pelikula, programa sa TV at musikang Tsino.

Kung ikaw ay nag-aaral ng Mandarin nang pangmatagalan o sumasailalim sa masinsinang paglubog, kakailanganin mo ng maraming eksposyur at pagsasanay sa pakikinig upang makilala at maunawaan ang iba't ibang baryedad ng Mandarin.

Ang isang mapagkukunan para dito ay ang programang Lingflix. Kinukuha ng Lingflix ang mga tunay na video—tulad ng mga music video, trailer ng pelikula, balita at nakaka-inspirang talumpati—at ginagawa ang mga ito sa mga personalisadong aralin sa pag-aaral ng wika.Maaari mong subukan ang Lingflix nang libre sa loob ng 2 linggo. Bisitahin ang website o i-download ang iOS app o Android app.P.S. I-click dito upang samantalahin ang aming kasalukuyang sale! (Mag-e-expire sa katapusan ng buwang ito.)

Pinasimpleng vs. Tradisyonal na mga Karakter

May dalawang magkaibang sistema ng pagsulat sa Tsino: ang pinasimple at tradisyonal na karakter.

Hindi ako masyadong magpapalalim sa kasaysayan ng bawat isa, ngunit sa madaling sabi, ang tradisyonal na Tsino ang pinaka karaniwang ginagamit na sistema ng pagsulat sa loob ng mga siglo hanggang sa dekada 1950 at 1960.

Noong 1949, idineklara ng pamahalaang Tsino ang pinasimpleng Tsino bilang bagong karaniwang sistema ng pagsulat upang repormahin ang bansa.

Ngunit hindi ibig sabihin nito na walang maraming tao (o lugar) na gumagamit pa rin ng tradisyonal na karakter ngayon.

Ang mga nagsasalita ng Cantonese ay pangunahing gumagamit ng tradisyonal na karakter. Ito ang pinaka karaniwang ginagamit na sistema ng pagsulat sa Hong Kong, Singapore, Malaysia at Taiwan.

Ang Mandarin, sa kabilang banda, ay gumagamit ng mga pinasimpleng karakter.

Ngunit katulad ng maraming diyalektong Tsino, ang tradisyonal at pinasimpleng mga karakter ay nakikilala at medyo madaling basahin anuman ang sistema na madalas gamitin ng isang tao.

Halimbawa, ang mga katutubong nagsasalita ng Mandarin sa Tsina ay nakakabasa ng karamihan sa mga tradisyonal na karakter at vice versa.

Mga Halimbawa ng Pinasimpleng mga Karakter

我爱你 (wǒ ài nǐ) — Mahal kita

我喜欢学中文 (wǒ xǐ huān xué zhōng wén) — Gusto kong mag-aral ng Tsino

我是美国人 (wǒ shì měi guó rén) — Ako ay Amerikano

Mga Halimbawa ng Tradisyonal na mga Karakter

我愛你 (wǒ ài nǐ) — Mahal kita

我喜歡學中文 (wǒ xǐ huān xué zhōng wén) — Gusto kong mag-aral ng Tsino

我是美國人 (wǒ shì měi guó rén) — Ako ay Amerikano

Ang mga Sistema ng Romanisasyon

Pinyin

Kung ikaw ay nag-aaral ng Mandarin, ang pinyin ay isang pangligtas-buhay.

Ito ang sistema ng romanisasyon para sa mga salita at tono ng Mandarin na nagsasabi sa mga nag-aaral kung paano bigkasin ang mga ito.

Gayunpaman, hindi ito nilikha para sa layuning iyon.

Noong dekada 1950, ang pinyin ay naimbento upang makatulong sa pagpapataas ng antas ng literasiya sa Tsina.

Mga Halimbawa ng Pinyin

Tulad ng ating napag-usapan, ang pinyin ay ang pagbaybay ng mga salitang Tsino gamit ang mga letrang Ingles.

Kung hindi mo pa napansin, ang pinyin ang baybay sa Ingles na inilalagay namin sa panaklong at italiko sa aming mga blog sa Tsino sa Lingflix.

Halimbawa:

我喜歡學中文 (wǒ xǐ huān xué zhōng wén) — Gusto kong mag-aral ng Tsino

Nahanap mo ba ang pinyin?

Ang wǒ xǐ huān xué zhōng wén ay perpektong halimbawa ng hitsura ng pinyin.

Jyutping

Alam mo ba na ang Cantonese ay mayroon ding sariling sistema ng romanisasyon? Ito ay tinatawag na Jyutping.

Tulad ng pinyin, gumagamit ang Jyutping ng alpabetong Latin upang baybayin ang mga salitang Cantonese at gumagamit ng mga marka at numero upang sumagisag sa mga tono.

May tatlong uri ng Jyutping: Yale, Sidney Lau at LSHK Jyutping.

• Ang Yale Jyutping ay gumagamit ng mga diyakritiko upang markahan ang mga tono (tulad ng pinyin) at ito ang pinaka karaniwang ginagamit na uri.
• Ang Sidney Lau Jyutping ay gumagamit ng mga numero upang markahan ang mga tono (hal. neih2 hou2) at dati itong pinaka karaniwang uri. Hindi na ito gaanong sikat ngayon ngunit ginagamit pa rin ito ng maraming lumang textbook.
• Ang LSHK Jyutping ay halos kapareho ng Sidney Lau dahil gumagamit ito ng mga numero upang markahan ang mga tono. Gayunpaman, may kasama rin itong ilang pino sa mga partikular na pagbigkas. Ito ang pinakabagong uri ng jyutping at itinaguyod at inirerekomenda ng Linguistic Society of Hong Kong.

Mga Halimbawa ng Jyutping

Tingnan natin ang dalawang pinaka karaniwang ginagamit na sistema ng Jyutping sa Cantonese:

Yale Jyutping: 你叫做乜野名呀？ (néih giu jouh mātyéh méng a?) — Ano ang pangalan mo?

Sidney Lau Jyutping: 你叫做乜野名呀？ (neih2 giu jouh ma1tyeh2 meng2 a?) — Ano ang pangalan mo?

Muli, mapapansin mo ang Jyutping sa pagkakaiba ng mga marka ng tono at sa paggamit ng italiko.

Pag-aaral ng Mandarin vs. Cantonese

Ngayong alam mo na ang mga pangunahing pagkakaiba ng Mandarin at Cantonese, alin ang dapat mong pag-aralan?

Karaniwang mas praktikal ang Mandarin dahil ito ay malawakang sinasalita, na may higit sa isang bilyong nagsasalita. Dahil ito ang lingua franca sa mga diyalektong Tsino, karamihan sa mga nagsasalita ng Cantonese ay nakakaintindi ng Mandarin.

Napakaraming mapagkukunan para sa pag-aaral ang available sa Mandarin, at mas madaling matutunan ang pagbigkas nito kaysa sa Cantonese dahil mas kaunti ang mga tono nito.

Sa kabilang banda, kung plano mong manatili sa Guangdong, Hong Kong o Macau o makipag-negosyo sa mga kumpanyang naroon, ang Cantonese ay maaaring maging isang kapaki-pakinabang na diyalekto.

Ito rin ay mahusay para sa mga nahuhumaling sa kultura ng Hong Kong (maraming kahanga-hangang pelikula mula sa Hong Kong!) o sa mga angkan nila ay nagsasalita ng Cantonese at gustong muling kumonekta sa kanilang pamana.

Siyempre, maaari mong pag-aralan pareho. Maraming overlap sa balarila at karamihan sa mga karakter ay may parehong kahulugan—ito ay katulad ng pag-aaral ng dalawang wikang Romance.

Kaya, alin na ngayon—Mandarin o Cantonese?

Tandaan na isaalang-alang kung saan mo balak gamitin ang iyong bagong natutunang kasanayan sa wika at kanino mo gustong makipag-ugnayan!

At isa pang bagay... Kung gusto mong matuto ng Tsino sa iyong sariling bilis at mula sa ginhawa ng iyong device, kailangan kong sabihin sa iyo ang tungkol sa Lingflix. Ginagawang mas madali (at mas masaya) ng Lingflix ang pag-aaral ng Tsino sa pamamagitan ng paggawa sa mga tunay na nilalaman tulad ng mga pelikula at serye na accessible sa mga nag-aaral. Maaari mong tingnan ang na-curate na video library ng Lingflix, o dalhin ang aming mga kagamitan sa pag-aaral nang direkta sa Netflix o YouTube gamit ang Lingflix Chrome extension. Isa sa mga feature na nakakatulong sa akin ay ang interactive na caption—maaari mong i-tap ang anumang salita para makita ang kahulugan nito, isang larawan, pagbigkas, at iba pang mga halimbawa mula sa iba't ibang konteksto. Ito ay isang mahusay na paraan upang makakuha ng bokabularyo nang hindi kailangang mag-pause at maghanap nang hiwalay. Tinutulungan din ng Lingflix na palakasin ang iyong natutunan sa pamamagitan ng mga personalisadong pagsusulit. Maaari kang mag-swipe sa karagdagang mga halimbawa at kumpletuhin ang mga nakaka-engganyong pagsasanay na umaangkop sa iyong pag-unlad. Makakakuha ka ng karagdagang pagsasanay sa mga salitang mas mahirap para sa iyo at maaalalahanan ka kapag oras na para mag-review! Maaari mong gamitin ang Lingflix sa iyong computer, tablet, o phone gamit ang aming app para sa Apple o Android device. I-click dito upang samantalahin ang aming kasalukuyang sale! (Mag-e-expire sa katapusan ng buwang ito.)