Mënyrat Italiane: Mësimi i Plotë

Në italisht, një mënyrë është forma e një foljeje që tregon se si shprehet, jo vetëm kur ndodhi veprimi.

Në anglisht, për shembull, ekzistojnë katër mënyra: dëftore, urdhërore, lidhore dhe paskajore. Në italisht, ka shtatë.

Edhe pse ky bollëk mënyrash ndonjëherë konsiderohet si një nga pjesët më të ndërlikuara të të mësuarit të gramatikës italiane, ky udhëzues do t'ju japë një ide të mirë se kur të përdorni secilën prej tyre.

Çfarë janë Mënyrat Italiane?

Mënyrat italiane punojnë së bashku me kohët e foljes për të shtuar një hije kuptimi.

Ato ju tregojnë mënyrën në të cilën folja po përdoret ose si duhet kuptuar, jo vetëm vendin e saj në kohë.

Për këtë arsye, mënyrat dhe kohët shpesh kombinohen.

Si ndryshojnë Mënyrat Italiane nga Kohët e Foljes?

Në sipërfaqe, mënyrat italiane duken shumë të ngjashme me kohët e foljes. Në fakt, shumë profesorë të gjuhës italiane i mësojnë mënyrat thjesht si një zgjatim të kohëve.

Disa italianë amtare (si burri im) as nuk e dinin se ekzistonte një fjalë e veçantë për to në anglisht!

Këtu janë dallimet më të mëdha midis mënyrave dhe kohëve:

Kur vs. Si

Kohët e foljes ju tregojnë kur në kohë ndodhi një veprim. "Lui è al cinema", për shembull, do të thotë se ai është në kinema tani. Kjo është koha e tashme.

Mënyrat, nga ana tjetër, ju tregojnë se si ndihet folësi për atë që po thotë, ose sa i sigurt është për të.

Për shembull, mënyra lidhore "Credo che lui sia al cinema" do të thotë "Besoj se ai është në kinema," por nënkupton që folësi nuk është plotësisht i sigurt.

Mënyrat ju lejojnë të flisni për pozitën e një veprimi në realitet

Kjo tingëllon pak e çuditshme, por për ta thënë thjesht, mënyrat ju tregojnë nëse diçka po ndodh vërtet apo jo.

"Spero che domani vada meglio" do të thotë "Shpresoj se nesër do të jetë më mirë," por nuk është një garanci. Është një shpresë, ëndërr, mundësi, opinion ose dëshirë e shprehur me mënyrën lidhore.

Por, nëse them "Domani andrà meglio" në mënyrën dëftore, jam i sigurt se "Nesër do të jetë më mirë."

Mënyrat kanë një element ndjenje në to

Siç nënkupton fjala "mënyrë", mënyrat mund të reflektojnë edhe ndjenjat e një folësi.

Me mënyrën urdhërore, për shembull, ju jepni një urdhër në një mënyrë autoritare ose ndonjëherë të zemëruar. P.sh. "Dammi quella matita" ("Më jep atë laps").

Në krahasim me versionin më pak intensiv të mënyrës kushtore: "Potresti darmi quella matita, per favore?" ("A mund të më jepni atë laps, ju lutem?").

Mënyrat ju lejojnë të flisni në hipotetike

Mënyra kushtore mund t'ju ndihmojë gjithashtu të shprehni diçka plotësisht hipotetike.

Zakonisht është një rast shkak-pasojë, ku folësi do të thotë "nëse ky kusht do të plotësohej, kjo gjë tjetër do të ndodhte".

Për shembull: "Se tu fossi stato qui, mi avresti aiutato" ("Nëse ti do të ishe këtu, do të më kishe ndihmuar").

7 Mënyrat Italiane dhe Si t'i Dalloni Nga Njëra-tjetra

Ka gjithsej shtatë mënyra italiane, dhe ato ndahen në dy grupe: të përcaktuara dhe të papërcaktuara.

Modi finiti (mënyra të përcaktuara) janë mënyra në të cilat forma e foljes ju tregon se kush po kryen veprimin. Ato konjugohen bazuar në personin dhe numrin e personave për të cilët po flet folësi. Janë katër prej tyre, dhe secila degëzohet për të përfshirë një ose më shumë kohë foljore.

Modi indefiniti (mënyra të papërcaktuara), nga ana tjetër, nuk kanë një subjekt të përcaktuar, kështu që nuk ju tregojnë se kush po kryen veprimin.

Le t'i hedhim një vështrim më të thellë të të dy llojeve që të kuptoni se çfarë dua të them.

Mënyrat e Përcaktuara

1. indicativo (dëftore)

Mënyra dëftore është më e përdorura.

Përdoret për të përshkruar gjëra që ndodhin në realitet, dhe mund të përdoret me pothuajse të gjitha kohët e tashme, të shkuarës dhe të ardhme.

Këtu janë disa shembuj konjugimesh për tre folje të rregullta në kohën e tashme, një për secilin nga grupet kryesore të foljeve (-are, -ere dhe -ire):

shembuj:

Parlano italiano a casa. — Ata flasin italisht në shtëpi.

Leggo un libro ogni mese. — Unë lexoj një libër çdo muaj.

La domenica, dormiamo fino a tardi. — Të dielave, ne flejmë deri vonë.

Ju mund të përdorni mënyrën dëftore edhe në kohët e mëposhtme:

• Imperfetto (e pakryer)
• Passato prossimo (e kryer)
• Passato remoto (e kryer e largët)
• Trapassato prossimo (më se e kryer)
• Trapassato remoto (më se e kryer e largët)
• Futuro semplice (e ardhme)
• Futuro anteriore (e ardhme e përparme)

Meqenëse këto janë kohët standarde dhe funksionojnë në mënyrën standarde, nuk do t'i shqyrtojmë këtu, por nëse keni nevojë të rifreskoni, ja udhëzuesi ynë i plotë për kohët e foljeve italiane.

2. imperativo (urdhërore)

Imperativo do të thotë urdhëruese, në kuptimin që folësi po jep një urdhër. Kjo përdoret vetëm në kohën e tashme.

Zakonisht korrespondon me format tu, lui/lei, noi dhe voi sepse folësi po i thotë dikujt tjetër të bëjë diçka.

Shumë rrallë përdoret edhe me loro, por ky është një rast i veçantë që askush nuk e përdor më vërtet.

Shembuj:

Parla! — (Ti) Fol!

Leggete quel libro! — (Ju të gjithë) Lexoni atë libër!

Dormiamo adesso! — Le të flimë tani!

Përemri rrallë përdoret këtu pasi zakonisht kuptohet nga konteksti.

Ekziston gjithashtu një format i veçantë i përdorur kur po i thuani një personi të mos bëjë diçka. Në vend të një konjugimi përdoret paskajorja e foljes:

Non parlare così! — Mos fol ashtu!

3. congiuntivo (lidhore)

Mënyra lidhore përdoret për të shprehur opinione, shpresa, ëndrra, dëshira, probabilitet ose mundësi.

Kjo ka katër grupe të ndryshme konjugimesh bazuar në kur ndodhi veprimi.

Ja një ndarje e secilës prej tyre:

congiuntivo presente (koha e tashme lidhore)

Mënyra lidhore e tashme ka të bëjë me shpresa, besime, dëshira, etj. që ndodhin në momentin aktual.

Konjugimet për subjektet në njëjës të kohës së tashme (unë, ti, ai/ajo) të gjitha kanë të njëjtën mbarim, kështu që përemri shpesh përdoret përpara foljes për të bërë të qartë se për kë po flet folësi.

Shumica e kohës, mund ta kuptoni se nevojitet mënyra lidhore për shkak të pranisë së "che" (që) në një fjali.

Shembuj:

Credo che tu parli bene l’italiano. — Unë mendoj se ti flet mirë italisht.

È meglio che io legga questo libro in fretta. — Është më mirë që unë ta lexoj këtë libër shpejt.

Pensi che lei non dorma abbastanza? — A mendoni se ajo nuk fle mjaftueshëm?

congiuntivo passato (koha e kryer lidhore)

Ju duhet gjithashtu të mësoni kohën e kryer të foljeve në mënyrën lidhore.

Për fat, duhet vetëm të zotëroni format e foljeve ndihmëse (ndihmëse) të avere dhe essere në mënyrën lidhore.

Pastaj thjesht vazhdoni me pjesoren e shkuar ashtu si do të bënit në formën e kohës së shkuar dëftore që jeni mësuar.

Kjo formë shpesh përdoret në një fjali me një folje tjetër si sperare (të shpresosh), credere (të besosh) ose pensare (të mendosh), të cilat zakonisht janë në kohën e tashme.

Shembuj:

Spero che vi abbiano parlato delle nuove regole. — Shpresoj se ata ju kanë folur për rregullat e reja.

Credi che io abbia letto quel libro? — A besoni se unë e kam lexuar atë libër?

Non penso che abbiano dormito stanotte. — Unë nuk mendoj se ata kanë fjetur sonte.

Për foljet që marrin essere si folje ndihmëse, ju përdorni konjugimet e mëposhtme për gjysmën e parë të ndërtimit:

sia sia sia siamo siate siano

Penso che lui sia andato al supermercato. — Mendoj se ai shkoi në supermarket.

congiuntivo imperfetto (koha e pakryer lidhore)

E fundit, por jo me pak e rëndësishme, kemi formën lidhore të kohës së pakryer.

Kjo përdoret kur flitet për një dëshirë ose shpresë të vazhdueshme që ndodhi në të shkuarën ose në një situatë kushtore.

Shenja dalluese e kësaj kohe janë të gjitha "s"-et, që e bëjnë mjaft të lehtë për t'u dalluar.

Speravo che tu parlassi di píu. — Shpresoja se ti do të flisje më shumë.

Pensavo che lui leggesse tanti libri, ma non gli piacciono. — Mendova se ai do të lexonte shumë libra, por ato nuk i pëlqen.

Lana credeva che i bambini dormissero. — Lana besonte se fëmijët po flinin.

congiuntivo trapassato (koha më se e kryer lidhore)

Koha trapassato (më se e kryer) është për veprime të mundshme që do të ishin (në teori) përfunduar para një veprimi tjetër që gjithashtu është përfunduar.

Formohet duke marrë formën e pakryer lidhore të foljes ndihmëse avere ose essere dhe duke shtuar pjesoren e shkuar të foljes kryesore.

Me formën congiuntivo trapassato, folja tjetër në fjali zakonisht është ose në kohën e pakryer ose në një formë të kohës së shkuar.

Shembuj:

Speravo che ne avessero parlato prima dello spettacolo. — Shpresoja se ata do të kishin folur për të para shfaqjes.

Pensavo che Anna avesse letto questo libro. — Mendova se Anna e kishte lexuar këtë libër.

Temeva che i bambini avessero dormito troppo poco. — Ajo frikësohej se fëmijët nuk kishin fjetur mjaftueshëm.

Nëse folja merr essere, përdorni si forma foljore ndihmëse të mëposhtme:

fossi fossi fosse fossimo foste fossero

Credevo che Andy fosse partito quella mattina. — Mendova se Andy kishte nisur atë mëngjes.

4. condizionale (kushtore)

Mënyra kushtore, siç sugjeron emri, është kushtore. Përdoret për të folur për gjëra që janë hipotetike, dhe që do të ndodhnin vetëm nëse plotësohej një kusht tjetër.

Kjo ka vetëm një kohë të tashme dhe një kohë të shkuar.

condizionale presente (e tashme kushtore)

Forma e kohës së tashme të mënyrës kushtore shpreh diçka që mund të ndodhte tani nëse do të ndodhte diçka tjetër.

Formohet duke marrë paskajoren e foljes, duke hequr -e nga fundi dhe duke shtuar një mbarim të ri. Por keni kujdes: foljet –are ndryshojnë në –ere në këtë mënyrë.

Shembuj:

Parlerebbe di più se tu smettessi di parlare. — Ajo do të fliste më shumë nëse ti ndalje së foluri.

Leggeresti il mio libro se te lo prestassi? — A do të lexoje librin tim nëse ta huazoja?

Dormiremmo meglio se spegnessimo la luce. — Ne do të flinim më mirë nëse fiknim dritën.

Në shumicën e rasteve, foljet e përdorura në fjalitë në këtë mënyrë janë të dyja në kohën kushtore, pasi të dyja janë hipotetike.

condizionale passato (e kryer kushtore)

Condizionale passato është thjesht një formë kushtore e passato prossimo.

Kjo shpreh një situatë hipotetike ose madje të pamundur që do të kishte ndodhur në të shkuarën nëse diçka tjetër do ta kishte bërë të mundur.

Formohet duke përdorur formën kushtore të foljes ndihmëse avere ose essere plus pjesoren e shkuar të foljes që po përdorni.

Shembuj:

Avrei parlato con lei se fosse stata qui. — Unë do të kisha folur me të nëse ajo do të ishte këtu.

Avrebbe letto l’articolo se fosse stato scritto in inglese. — Ajo do të kishte lexuar artikullin nëse do të ishte shkruar në anglisht.

Se non fosse stato così tardi, avremmo dormito di più. — Nëse nuk do të ishte kaq vonë, ne do të kishim fjetur më shumë.

Nëse folja që po përdorni merr essere, përdorni këto forma si ndihmëse:

sarei saresti sarebbe saremmo sareste sarebbero

Sarei andata se me lo avesse chiesto. — Unë do të kisha shkuar nëse ai do të më kishte kërkuar.

Mënyrat e Papërcaktuara

5. infinito (paskajore)

Paskajorja është forma bazë e foljes, ajo që do të shihnit në një fjalor.

Përdoret gjithashtu në ndërtime të caktuara të fjalive, veçanërisht me piacere ose folje modale.

Shembuj:

Sono felice di parlare con te. — Jam i lumtur të flas me ty.

Non mi piace leggere. — Nuk më pëlqen të lexoj.

Non posso dormire troppo tardi. — Nuk mund të fle shumë vonë.

6. participio (pjesore)

Ka dy forma pjesore në italisht: pjesorja e tashme dhe pjesorja e shkuar.

Participio presente ose pjesorja e tashme përdoret për ta kthyer foljen në emër, mbiemër ose ndajfolje.

Shumica e pjesoreve të tashmes formohen duke zëvendësuar -are përfundimtare me -ante ose -ere/-ire me –ente (disa folje ire marrin -iente).

Ka përjashtime, megjithatë, kështu që është më mirë të bëni pak kërkime dhe t'i mësoni përmendësh përjashtimet.

Shembuj:

Scooby Doo è un cane parlante. — Scooby Doo është një qen që flet.

Il Vesuvio è un vulcano dormiente molto pericoloso. — Vezuvi është një vullkan fjetës shumë i rrezikshëm.

"Leggente" është një folje që ka dalë nga moda, kështu që nuk do të bëj një fjali me të, por e kuptoni idenë!

Pjesorja e shkuar, nga ana tjetër, përdoret për të formuar kohë të tjera foljore.

Ju mund ta njihni më së miri si pjesë të kohës së shkuar, por përdoret në disa kohë të tjera (dhe mënyra!) gjithashtu.

Zakonisht, -are bëhet -ato, -ere bëhet -uto dhe -ire bëhet –ito.

Këto folje përdoren gjithmonë me foljen ndihmëse të duhur.

Shembuj:

Ho parlato con lei ieri. — Unë fola me të dje.

Hai letto il giornale oggi? — A ke lexuar gazetën sot?

Non ho dormito per tre giorni. — Nuk kam fjetur për tre ditë.

Leggere është një folje e parregullt në këtë formë, por folje të tjera të rregullta -ere si credere bëhen creduto.

Përsëri, mënyra më e mirë për të mësuar përjashtimet është t'i mësoni përmendësh, pasi këtu nuk ka një rregull të lehtë të shpjegueshëm.

7. gerundio (përcjellore)

Në italisht, përcjellorja përdoret për të formuar kohë të vazhduara. Është ekuivalente me fjalët angleze që mbarojnë në -ing.

Foljet që mbarojnë në -are e zëvendësojnë mbarimin me –ando, dhe foljet -ere dhe -ire e zëvendësojnë mbarimin e tyre me –endo.

Një folje ndihmëse në formën e tashme ose paskajore zakonisht nevojitet për të formuar një mendim të plotë.

Shembuj:

Sto parlando con mia madre. — Unë po flas me nënën time.

Stavo leggendo un libro quando sei arrivato. — Unë po lexoja një libër kur ti mbërrite.

Il gatto sta dormendo sul letto. — Macja po fle në shtrat.

Vini re se folja ndihmëse që përdoret më shpesh me përcjelloret është stare, jo essere.

Ajo gjithashtu do të thotë "të jesh", por ka një kuptim paksa të ndryshëm të bazuar më shumë në gjendjen sesa në një gjendje të qenies.

Në rregull, kjo ishte shumë për të mësuar, por shpresoj se nuk ju vura në një humor të keq! Pasi të zotëroni këto shtatë mënyra italiane, do të dini mënyrën e duhur për të shprehur veten pavarësisht se si ndiheni.

Një mënyrë e mirë për të parë se si përdoren këto mënyra në kontekst është duke përdorur një program të mësuarit të gjuhëve si Lingflix.