Sufikset Bazë Gjermane që Çdo Mësimnxënës Duhet të Njohë

Sufikset janë një pjesë e madhe e gjuhës gjermane. Ato janë fjalë për fjalë kudo, kështu që vërtetë nuk mund të mbijetosh pa to nëse dëshiron të arrish diku me gramatikën gjermane.

Gjuha gjermane ka një sistem shumë të ngjashëm me anglishten, ku sufikset shtohen direkt pas fjalës së prekur pa hapësirë ndërmjet–mund të bëhen ndryshime shumë të lehta në fjalën rrënjë.

Ja një udhëzues i shpejtë për sufiket më thelbësore në gjermanisht.

Sufikse për Formimin e Emrave

Këto sufikse mund t'u shtohen foljeve, mbiemrave ose emrave të tjerë. Disa sufikse mund të ndryshojnë edhe gjininë e emrit origjinal.

–chen

Ky sufikse njihet si deminutiv, duke e bërë diçka një "version më të vogël" të vetes. Kur i shtohet emrave, ka për qëllim t'i japë një cilësi më të dashur "të simpatikshme". Pavarësisht nga gjinia e emrit më parë, shtimi i – chen në fund e bën atë asnjanës. Gjithashtu nuk sheh ndryshim midis formave njëjës ose shumës.

• das Pferd (kalë) → das Pferdchen (kali i vogël)
• der Teller (pjatë) → das Tellerchen (pjatica)
• die Idee (ide) → das Ideechen (ide e vockël)

Nëse ka një a, o ose u në rrokjen e parë të fjalës, zakonisht i ndërroni në umlaut kur shtoni -chen :

• das Haus (shtëpi) → das Häuschen (shtëpizë)
• die Torte (tortë) → das Törtchen (tortë e vogël)
• der Hund (qen) → das Hündchen (qeni i vogël)

–e

Ky është një përfundim i zakonshëm për emrat femërorë. Mund të përdoret edhe për të formuar emra nga një mbiemër dhe folje, me disa ndryshime të mundshme në fjalën rrënjë (si shtimi i një umlaut ose një ndryshimi zanorësh).

• stark (i fortë) → die Stärke (forca)
• sprechen (të flasësh) → die Sprache (fjalim)
• breit (i gjerë) → die Breite (gjerësia)

–heit / –keit

Këto dy sufikse janë shumë të ngjashme me njëra-tjetrën. Ato shpesh e kthejnë një mbiemër në emrin e tij abstrakt përkatës. Një ekuivalent i afërt anglisht do të ishte "-ness". Për fat të mirë, ato janë gjithmonë gjinia femërore.

• frei (i lirë) → die Freiheit (liria)
• gesund (i shëndetshëm) → die Gesundheit (shëndeti)
• freundlich (miqësor) → die Freundlichkeit (miqësia)
• einsam (i vetmuar) → die Einsamkeit (vetmia)

–i

I ngjashëm me -chen, -i është një sufikse e zakonshme që vepron si deminutiv dhe i shton një ton dashurie, përkëdheljeje çdo gjëje që po diskutohet. Nuk kërkohet ndryshim gjinie me shtimin e -i. Është e zakonshme që një pjesë e fjalës rrënjë të pritet kur shtohet -i.

• der Vater (baba) → der Vati (tata, babi)
• Schatz (i dashur, thesar) → Schatzi (thesari i vogël, zemër)

–ie

Një sufikse e zakonshme që mund të barazohet me "-y" në anglisht. Është një sufikse e përdorur shpesh kur diskutohen fushat e studimit dhe shkencat.

• die Chemie (kimi)
• die Theorie (teori)
• die Demokratie (demokraci)

–ist

Një ekuivalent i "-ist" në anglisht. Përdoret zakonisht për të treguar një praktikant të një zeje të caktuar. Fjala rrënjë është zakonisht me origjinë latine ose greke.

• der Pianist (pianist)
• der Polizist (polic)
• der Spezialist (specialist)

–graphie

Një ekuivalent i "-graphy" në anglisht. Ndonjëherë, mund të shkruhet si -grafie.

• die Photographie (fotografi)
• die Orthographie (ortografi)
• die Lithographie (litografi)

–lein

Një sufikse tjetër deminutive që funksionon në mënyrë të ngjashme me -chen, por shpesh përdoret vetëm për fjalë që mbarojnë në –ch. Përdorimi i tij për fjalë të tjera do të duket i vjetëruar. Si -chen, e shndërron emrin në gjininë asnjanëse.

• der Tisch (tavolinë) → das Tischlein (tavolinë e vogël)
• das Buch (libër) → das Büchlein (libër i vogël)
• der Fisch (peshk) → das Fischlein (peshk i vogël)

–ling

Një sufikse që sugjeron mbajtjen e një cilësie të caktuar, ose për të treguar se dikush është një ndjekës i ose i lidhur me një praktikë ose tipar të caktuar.

• Haupt (kryesor, kokë) → der Häuptling (kryeplak)
• die Liebe (dashuri) → der Liebling (i dashur)
• schwach (i dobët) → der Schwächling (i dobëti)

–ologie

Ekuivalente me "-ology" në anglisht, e përdorur në lidhje me fushat e studimit. Emrat janë gjithmonë gjinia femërore.

• die Psychologie (psikologji)
• die Biologie (biologji)
• die Ideologie (ideologji)

–tion : "-tion"

Ekuivalente me "-tion" në anglisht. Fjalët rrënjë zakonisht janë të prejardhura nga latinishtja. Ato janë gjithashtu gjithmonë femërore.

• die Kommunikation (komunikim)
• die Produktion (prodhim)
• die Information (informacion)

–ung

Një sufikse e zakonshme që krijon emra nga foljet. Përsëri, fjalët që mbarojnë në -ung janë gjithmonë femërore!

• ordern (të porosisë) → die Ordnung (rregull)
• lösen (të zgjidhësh) → die Lösung (zgjidhje)
• zahlen (të paguash) → die Zahlung (pagesë)

Edhe pse duket se ka shumë për të mësuar, sa më shumë t'i shihni dhe dëgjoni këto sufikse të përdorura në kontekst, aq më të lehta do të bëhen. Por për t'i përshpejtuar pak gjërat, mund të provoni t'i kërkoni ato në Lingflix. Lingflix merr video autentike—si videoklipe muzikore, trailer-e filmash, lajme dhe biseda frymëzuese—dhe i kthen ato në mësime të personalizuara për të mësuar gjuhët. Mund ta provoni Lingflix falas për 2 javë. Hidhini një sy faqes së internetit ose shkarkoni aplikacionin për iOS ose aplikacionin për Android. P.S. Klikoni këtu për të përfituar nga shitja jonë aktuale! (Skadon në fund të këtij muaji.)

Sufikse për Formimin e Mbiemrave dhe Ndajfoljeve

Ka shumë sufikse gjermane të përdorura për të treguar se fjalët janë mbiemra dhe ndajfolje. Disa janë mjaft të lehta për t'u interpretuar, pasi shumë janë fjalë të njëjta me sufikset angleze.

–arm

Një sufikse që sugjeron mungesën e një cilësie. Mund të përkthehet si "i ulët".

• fett (yndyrë) → fettarm (me yndyrë të ulët)

Mund të përdoret gjithashtu me shumë emra për t'u kthyer në një mbiemër që përshkruan mungesën e asaj gjëje:

• das Wasser (ujë) → wasserarm (i thatë)
• die Faser (fibër) → faserarm (me fibra të ulëta)
• das Blut (gjak) → blutarm (me gjak të ulët, anemik)

–artig

Një sufikse e shtuar emrave ose mbiemrave për të sugjeruar se ata janë të një mënyre, sjelljeje ose pamjeje të caktuar. Ekuivalenti do të ishte "-like" në anglisht.

• der Affe (majmun) → affenartig (si majmun)
• der Blitz (rrufe) → blitzartig (shpejt si rrufeja)
• der Baum (pemë) → baumartig (si pemë)

–bar

Kur i shtohet emrave ose foljeve, ky sufikse nënkupton posedimin ose aftësinë e një tipari, veçorie ose veprimi të caktuar. Një ekuivalent i afërt anglisht është "-able".

• machen (të bësh) → machbar (i bërishëm)
• essen (të hash) → essbar (i ngrënshëm)
• danken (të falënderosh) → dankbar (mirënjohës)

–en / –n

Kur i shtohet një emri, ky sufikse sugjeron se diçka është bërë nga një substancë ose cilësi e caktuar. Sufiksi –n shtohet nëse fjala e modifikuar është në shumës dhe mbaron në R, ose nëse R është tashmë shkronja e fundit e fjalës.

• die Hölzer (dru, shumës) → hölzern (prej druri)
• das Silver (argjend) → silbern (prej argjendi)

–fest

Kur i shtohet një emri ose foljeje, ky sufikse sugjeron se ka një qëndrueshmëri ose rezistencë ndaj saj. Një ekuivalent i afërt anglisht është sufiksi "-proof".

• das Wasser (ujë) → wasserfest (i papërshkueshëm nga uji)
• das Feuer (zjarr) → feuerfest (zjarrdurues)

–frei

Ekuivalente me sufiksin anglez "-free", formon një mbiemër që tregon se diçka është e lirë nga dhe mungon një tipar ose cilësi e caktuar.

• die Sorgen (kujdes, shqetësime) → sorgenfrei (pa shqetësime)
• der Zucker (sheqer) → zuckerfrei (pa sheqer)
• der Alkohol (alkool) → alkoholfrei (pa alkool)

–haft

I ngjashëm me -artig, ky është një sufikse që e tejpërmend më tej posedimin e një tipari ose veçorie të përshkruar.

• das Beispiel (shembull) → beispielhaft (shembullor)
• das Kind (fëmijë) → kindhaft (si fëmijë)
• der Meister (mjeshtër) → meisterhaft (mjeshtëror)

–ig

I ngjashëm me -artig dhe -haft, ky sufikse sugjeron diçka që ka një cilësi ose tipar të pranishëm.

• die Sonne (diell) → sonnig (diellore)
• der Nebel (mjegull) → nebelig (mjegullt)
• der Knack (kërcitje) → knackig (kërcellës)

–isch

Ekuivalente në funksion me sufiksin anglez "-ish", ky sufikse sugjeron se diçka është me një origjinë të caktuar ose disi ka një tipar të caktuar. Mund të sugjerojë gjithashtu se dikush merr mënyrën e diçkaje.

• Kanada (Kanada) → kanadisch (kanadez)
• das System (sistem) → systematisch (sistematik)
• das Kind (fëmijë) → kindisch (fëmijëror)

–iv

Ekuivalente në funksion me sufiksin anglez "-ive". Një sufikse shumë bazë për treguar mbiemra.

• komparativ (krahasor)
• passiv (pasiv)
• adaptiv (adaptues)

–leer

Si -arm dhe -frei, ky sufikse sugjeron se një objekt është pa një cilësi ose tipar të caktuar, ose thjesht mungon. Është ekuivalente me sufiksin anglez "-less".

• der Inhalt → inhaltsleer (pa përmbajtje, i pakuptimtë)
• die Menschen → menschenleer (i braktisur, i zbrazët)

–lich

Ekuivalente në funksion me sufiksin anglez "-like". Sugjeron praninë ose mishërimin e një karakteristike, ose se diçka është disi e përfshirë me fjalën rrënjë.

• der Freund (shok) → freundlich (miqësor)
• das Glück (fat, gëzim) → glücklich (me fat, i lumtur)
• das Ende (fund) → endlich (më në fund)

–los

Shumë i ngjashëm me -leer, ky sufikse mund të barazohet gjithashtu me sufiksin anglez "-less". Kur i shtohet një emri, sugjeron mungesën e një cilësie ose gjëje.

• die Sprache (fjalim) → sprachlos (pa fjalë)
• die Zeit (kohë) → zeitlos (i përjetshëm)
• der Sinn (kuptim) → sinnlos (i pakuptimtë)

–mal

Një sufikse që formon ndajfolje dhe sugjeron një sasi herësh ose ndodhish. Zakonisht i shtohet numrave.

• zwei (dy) → zweimal (dy herë)
• hundert (njëqind) → hundertmal (njëqind herë)
• manchmal (ndonjëherë)

–reich

Do të thotë "i pasur", ky sufikse tregon se diçka është plot me një tipar ose veçori të caktuar.

• das Eiweiß (proteinë) → eiweißreich (i pasur me proteina)
• die Hilfe → hilfreich (i dobishëm)
• die Farbe → farbreich (me ngjyra / i pasur me ngjyra)

–sam

Ekuivalente me sufiksin anglez "-some", ky sufikse i zakonshëm i mbiemrave përshkruan praninë e një cilësie ose aftësie të caktuar.

• die Arbeit (punë) → arbeitsam (i zellshëm)
• die Sorge (kujdes) → sorgsam (i kujdesshëm)
• die Furcht (ankth) → furchtsam (i ankthshëm)

–voll

Ekuivalente me sufiksin anglez "-ful", ky sufikse sugjeron bollëkun e një cilësie ose sendi.

• das Wunder (mrekulli) → wundervoll (i mrekullueshëm)
• die Angst (frikë) → angstvoll (i frikësuar)
• der Rand (buzë, prag) → randvoll (deri në buzë)

–würdig

Do të thotë "i denjë", ky sufikse sugjeron se një objekt meriton një tipar ose veprim të caktuar. Është i ngjashëm në kuptim me sufiksin anglez "-able".

• der Glaube (besim) / glauben (të besosh) → glaubwürdig (i besueshëm)
• die Anbetung (adhurim) → anbetungswürdig (i adhurueshëm)
• die Frage (pyetje) / fragen (të pyesësh) → fragwürdig (i diskutueshëm)

Duke i njohur këto sufikse, njohuritë dhe përdorimi juaj i fjalorit gjerman do të rritet dhjetëfish (ose, siç do të thoja në gjermanisht, zehnmal)!