21 Bashkëtingëlloret Franceze dhe Si T'i Shqiptoni Ato

Bashkëtingëlloret franceze ndonjëherë janë të heshtura. Herë të tjera, ato flasin. Në disa raste, ato shqiptohen "të buta" dhe, në raste të tjera, shqiptohen "të forta".

Siç mund ta shihni, ka disa rregulla për t'ju ndihmuar të kuptoni se si sillen bashkëtingëlloret franceze. Le t'i hedhim një sy.

Si Sillen Bashkëtingëlloret Franceze në Fjalë, nga B tek Z

Provoni të recitoni alfabetin francez:

A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z

Pastaj, bëjeni përsëri—por këtë herë, lini mënjanë të gjitha zanoret përveç Y-së. Voilà! (Ja ku e ke.) Tani keni një listë të bashkëtingëlloreve franceze:

B, C, D, F, G, H, J, K, L, M, N, P, Q, R, S, T, V, W, X, Y, Z

Ndërsa është joshëse të konsiderohen secila prej këtyre bashkëtingëlloreve në rendin rreptësisht alfabetik, disa prej tyre sillen në mënyra shumë të ngjashme — mezi ndryshojnë, heshtin ose përtypën nga zanoret e nazalizuara. Kështu që do t'i shohim disa prej tyre në grupe, bazuar në sjelljen e tyre. (Disa prej tyre do të shfaqen më shumë se një herë.)

Meqenëse disa nga këto bashkëtingëllore franceze mund të bëjnë më shumë se një tingull, ne do të përdorim Alfabetin Fonetik Ndërkombëtar për të përcaktuar tinguj specifikë të bërë në kontekste të veçanta. IPA franceze ka një korrespondencë një-për-një — vetëm një tingull për shkronjë.

Thjesht klikoni në cilindo nga fjalët shembull franceze për të dëgjuar se si vendasit francezë i shqiptojnë bashkëtingëlloret e paraqitura.

Bashkëtingëllore Franceze Të Drejtpërdrejta

Këto bashkëtingëllore zakonisht nuk bëjnë asgjë të ndërlikuar — të paktën, jo në fillim ose në mes të fjalëve franceze.

B dhe K mund të jenë të heshtura në fund të disa fjalëve; do të flasim për këtë pak më në hollësi, më vonë.

• B — Shqiptohet ngjashëm me anglishten, por me një pozicion të ngjeshur të gojës. Tingëllon vazhdimisht si [b] në *belle* (bukuri), *bête* (bishë) dhe qindra fjalë të tjera.

• D — Kjo bashkëtingëllore pothuajse gjithmonë shqiptohet [d], si në *d’accord* (në rregull) ose *dinde* (gjel deti). Një D fundore mund të tingëllojë si një [t] kur pasohet nga një fjalë që fillon me një tingull zanor, si në *le grand homme* (njeriu i madh).

• F — Kjo shkronjë tingëllon thjesht si [f], qoftë e vetme në fjalë si *frère* (vëlla) ose e dyfishuar në fjalë si *efficace* (efektive).

• J — Zakonisht shqiptohet me një tingull [ʒ], si në *jupe* (fund); shqiptohet [dʒ] në disa huazime, si *job* (punë).

• K — Përdoret për huazime si *kiffer* (të pëlqesh), *kimono* dhe *kiwi*. Shqiptohet [k] gati njësoj si në anglisht, por përsëri me një pozicion më të ngjeshur të gojës dhe buzëve.

• V — Mban të njëjtin tingull të thjeshtë [v], qoftë e përdorur në fjalë si *vous* (ju [formale/shumës]), *victoire* (fitore), *savoir* (të dish) ose *vedette* (famous).

Bashkëtingëllore Fundore Ndonjëherë Të Heshtura

Frëngjishtja është e njohur — dhe nganjëherë e frikësuar — për gamën e saj të bashkëtingëlloreve fundore të heshtura.

Një fenomen i njohur si *liaison* shpesh përcakton nëse një bashkëtingëllore fundore është e heshtur apo e shqiptuar me zë.

B, C, F, K rrallë heshtin, ndërsa D, M, N, P, R, S, T, X dhe Z shpesh herë e bëjnë. Do t'i shohim disa prej tyre pak më nga afër.

Kameleone Bashkëtingëllore

Këto shkronja ndryshojnë tingujt e tyre bazuar në disa faktorë të ndryshëm. Në shumë raste, se si tingëllojnë këto bashkëtingëllore varet nga shkronjat e përdorura pas tyre.

Zanoret franceze, në veçanti, kanë një efekt në shqiptimin e bashkëtingëlloreve. Disa bashkëtingëllore shqiptohen "të forta" kur shfaqen përpara zanoreve A, O ose U. Në të kundërt, të njëjtat bashkëtingëllore shqiptohen "të buta" kur përdoren përpara zanoreve E, I, ose Y.

C E Butë

Kur çiftohet me një E, I, ose Y, C franceze prodhon një tingull të butë [s], në thelb duke tingëlluar si një S në anglisht. Për shembull, në fjalën *silence* (heshtje), C tingëllon tamam si S në fillim të fjalës. Mendoni edhe për fjalë si *cible* (synim), *cendre* (hiri) dhe *cyberattaque* (sulm kibernetik).

C E Fortë

Në fjalë si *sucre* (sheqer), *facteur* (postier), *cri* (bërtitje) dhe *crypte* (kriptë), do të shihni se C e ndjekur drejtpërdrejt nga një bashkëtingëllore do të tingëllojë "e fortë" si një [k] — edhe nëse zanori pasardhës do t'i jepte normalisht C-së një tingull të butë [s].

Zanoret A, O ose U, të vendosura menjëherë pas shkronjës C, do t'i japin gjithashtu një tingull të fortë. Këtë do ta dëgjoni në fjalë si *café* (kafe), *cou* (qafë) dhe *cuvette* (lavaman).

Ç (C me sediaj)

C franceze është e vetmja bashkëtingëllore me kohë të plotë franceze që ndonjëherë sporton një shenjë diakritike (theksi): *cédille* (sedilja).

Më shumë se një vjeshkë, është si një mjekër Van Dyke apo një mjekër plotësore dhe është e fuqishme, duke e zbutur C franceze në mënyrë që të tingëllojë si një S në fjalë ku ndryshe do të tingëllonte si një K: *ça* (ajo), *français* (gjuha franceze), *garçon* (djalë), *commençons* ([ne] fillojmë) dhe *reçu* (marrë).

C + H

Tingulli i C mund të ndryshohet gjithashtu kur është në partneritet me një H. Kombinimi CH në frëngjisht normalisht prodhon një tingull "sh" [ʃ], si në fjalë si *château* (kështjellë), *charbon* (qymyr), *relâché* (i lirshëm) ose *revanche* (hakmarrje).

Ekziston një përjashtim nga ky rregull, dhe është shumë i ngjashëm me një fenomen në anglisht: Në disa huazime nga greqishtja, CH — që zakonisht gjendet në fillim të një fjale — do të shqiptohet si një [k]: *chronomètre* (kronometër), *charisme* (karizmë), *Christ* (Krishti) dhe *chlore* (klor).

Sidoqoftë, në huazime të tjera greke — si *chimie* (kimi), *charité* (bamirësi) dhe *chimérique* (imagjinar) — kombinimi CH shqiptohet si [ʃ], ashtu siç është në shumicën e fjalëve franceze me CH.

G E Fortë

Një tingull i fortë G [g] në fjalë franceze si *gâteau* (tortë), *gonflé* (i fryrë) ose *guerre* (luftë) prodhohet kur G pasohet menjëherë nga një A, O ose U.

Është shumë si G e fortë në fjalët angleze si "golf" dhe "gap". Përsëri, do ta mbani gojën në një pozicion më të ngjeshur kur shqiptoni G të fortë në frëngjisht.

G E Butë

G e ndjekur nga E, I ose Y do të jetë e butë, me një tingull [ʒ] që është i ngjashëm me J franceze. Mendoni për fjalë si *gentil* (i mirë), *ange* (engjëll), *angine* (fyt i dhembur) dhe *gym* (paloestër).

G + N

Kombinimi GN në frëngjisht pothuajse gjithmonë gjendet në mes të fjalëve.

Në fjalë si *gagnable* (e fitueshme), *ignoble* (i neveritshëm) dhe, sigurisht, *champagne*, çiftimi GN bën një tingull [ɲ]. Tingëllon shumë si kombinimi GN në fjalën angleze "lasagna", të cilën gjuha angleze e ka absorbuar nga italishtja.

Ka disa përjashtime nga ky rregull shqiptimi. Për shembull, në *ignition* (ndezje) dhe *agnosticisme* (agnosticizëm), G dhe N shqiptohen veçmas, me G të shqiptuar të fortë, si në [g].

H

H franceze është një bashkëtingëllore veçanërisht e turpshme, duke u bërë e dëgjueshme vetëm në kombinimin CH. E konsideruar bashkëtingëllore kur është "e frymëzuar" — megjithëse ende nuk shqiptohet në të vërtetë — H trajtohet si zanore kur është "e heshtur". H shpesh është e frymëzuar në huazime.

*Hauteur* (lartësi) dhe *haut* (i lartë), për shembull, fillojnë me një H të frymëzuar. Të dyja këto fjalë hynë në gjuhën franceze si huazime nga gjermanishtja e vjetër (Frankishtja). Meqenëse H shqiptohej në versionin frank të këtyre fjalëve, H në versionin francez — megjithëse jo në të vërtetë e dëgjueshme — trajtohet si çdo bashkëtingëllore tjetër.

Si rezultat, *hauteur* me nyjen e saj të përcaktuar është *la hauteur* (dhe jo "*l’hauteur*"). Krahasoni këtë me *l’homme* (njeriu) ose *l’hôtel* (hoteli), emra që fillojnë me H *muet* (të heshtur).

Shembuj të tjerë të H-së si bashkëtingëllore janë *la haine* (urrezimi) dhe *la hâte* (nxitimi).

L

L shqiptohet normalisht [l] kur është e vetme, si në fjalën *liste* (listë) ose *laine* (lesh).

L E Dyfishuar

Kur është e dyfishuar dhe e vendosur ndërmjet një I dhe një E, si në fjalë si *billet* (biletë) ose *fille* (vajzë), LL tingëllon si [j].

Megjithatë, kur LL kufizohet nga të dyja anët nga një E, si në *elle* (ajo) — ose nga të paktën njëra anë nga një A ose O, si në *ballet* (baletë) dhe *collaborateur* (bashkëpunëtor) — LL shqiptohet [l].

L Fundore

Në fund të fjalëve si *bal* (ballë [vallëzimi]) dhe *fil* (fije), L zakonisht shqiptohet si [l]. Sidoqoftë, në fjalë me gjysmëzanore, si *ail* (hudhër) dhe *œil* (sy), L shqiptohet [j] — që mund të gabohet si e heshtur, nëse thuhet shpejt.

M dhe N

Bashkëtingëlloret M dhe N sillen në mënyrë të ngjashme me njëra-tjetrën në frëngjisht.

M dhe N Fillore

Në fillim të fjalëve, M shqiptohet si [m] dhe N shqiptohet si [n] — pavarësisht nga zanoret që i pasojnë ato. Disa shembuj përfshijnë *ma* (ime [femërore]), *mec* (djalë), *nature* (natyrë) dhe *nuage* (re).

M ose N Të Vetme ose Të Dyfishuara

Kur dyfishohen në mes të një fjale, M dhe N nuk bëjnë që zanoret që i paraprijnë ato të nazalizohen. Në vend të kësaj, ato shqiptohen në mënyrë të ngjashme me anglishten, si në *comme* (si) ose *cannelle* (kanellë).

Ka edhe disa fjalë me një M ose N të vetme në mes, si *camion* (kamion) dhe *canard* (rosë), në të cilat një zanore e nazalizuar nuk ndodh dhe këto bashkëtingëllore shqiptohen plotësisht. Kjo sepse ato janë në rrokje të ndara nga zanoret paraprake.

Bashkëtingëlloret dhe Zanoret e Nazalizuara

Një M ose N në frëngjisht — apo edhe një MP, NG ose NT — nganjëherë mund të shkaktojë një zanore të nazalizuar (ose nazale). Kjo do të thotë që bashkëtingëllorja fundore shqiptohet si një dridhje në hundën tuaj, në vend se me gjuhën, dhëmbët ose qëllën. Kjo shpesh ndodh në fund të një fjale ose rrokjeje.

Fjalë për M ose MP* pas një zanore përfshijnë *parfum* (parfum), *prénom* (emër i parë), *champ* (fushë) dhe *camp* (kamp).

* Një fjalë si *compliqué* (e ndërlikuar) është një përjashtim, pasi M është pjesë e zanores së nazalizuar, por P shqiptohet si [p]. Në këtë rast, kjo ndodh sepse M dhe P janë në dy rrokje të ndara, edhe pse P pason drejtpërdrejt M në fjalë.

Fjalë për N ose NG* ose NT* pas një zanore përfshijnë *bon* (i mirë), *bien* (mirë), *concentration* (përqendrim), *long* (i gjatë), *sang* (gjak), *shampooing* (shampo), *tant* (aq shumë) dhe *comment* (si).

* Një përjashtim i shpeshtë nga nazalizimi për një NG fundore shpesh shihet në huazime si *camping* (kampim), *shopping* (blerje) dhe *parking* (parking). Në këto fjalë, NG fundore shqiptohet [ŋ], ashtu siç do të ishte në fjalët origjinale angleze.

Gjithashtu, nëse një NG ose NT ndodhin së bashku në mes të një fjale, por në rrokje të ndara, G ose T do të shqiptoheshin veçmas. Fjala *congrégation* (kongregatë) është një shembull i mirë i kësaj sjelljeje, si dhe *cantique* (himn).

P

P franceze zakonisht shqiptohet [p] si në anglisht, si në fjalët *patron* (shef), *peser* (të peshosh) dhe *pique-nique* (piknik).

Si në anglisht, PH në frëngjisht tingëllon si [f], si në fjalë si *phrase* (fjali, frazë).

Në disa fjalë të origjinës greke, P para S shqiptohet lehtë. Do të dëgjoni një tingull të dobët fillestar [p] në fillim të fjalëve si *psychologue* (psikolog), *pseudonyme* (pseudonim) dhe *psaume* (psalm). (Në fjalët përkatëse angleze, P në fillim të këtyre huazimeve greke është e heshtur.)

P franceze ndonjëherë është e heshtur si fundore, sidomos kur përdoret pas M. Ka disa përjashtime nga kjo, të tilla si *cap* (kep [gjeografik]).

Q

Q franceze pothuajse gjithmonë çiftohet me U dhe shqiptohet si [k], si në fjalë si *qualité* (cilësi), *que* (që), *qui* (kush) dhe *quotidien* (ditor).

Ndonjëherë, kombinimi QU mund të shqiptohet si [kw]. *Quad* (automjet i gjithterrenit) është një huazim nga anglishtja. I referohet një "moto katërrrotëshe" dhe shqiptohet [kwad] në frëngjisht — gati ashtu si do të ishte në anglisht.

Rrallë, kur Q gjendet pa U në frëngjisht, ai ende tingëllon si [k]. Shembujt më të zakonshëm të përdorur të kësaj janë *cinq* (pesë) dhe *coq* (gjel).

R

Shkronja R në frëngjisht shqiptohet në mënyrë të dëgjueshme në fillim dhe trupin e fjalëve franceze. Janë ato R-të fundore që bëhen pak *compliqués* (të ndërlikuara).

Në emra, mbiemra dhe lidhëza që mbarojnë me –ER, R zakonisht është i dëgjueshëm si [ʀ]: *hiver* (dimër), *plaisir* (kënaqësi), *cher* (i dashur), *pur* (i pastër) dhe *car* (sepse).

Infinitivët e llojeve të ndryshme të foljeve ndjekin rregulla të ndryshme, edhe pse kanë mbarime të ngjashme.

Të dyja foljet -IR dhe foljet -ER kanë infinitivë që mbarojnë me R. R fundore shqiptohet në foljet –IR si *finir* (të përfundosh) dhe *ouvrir* (të hapësh), por jo në foljet –ER si *aller* (të shkosh) ose *chanter* (të këndosh).

S

Në fillim të një fjale, S franceze tingëllon shumë si ajo angleze, qoftë e vetme ose e çiftuar me një bashkëtingëllore tjetër në fjalë si *stage* (stažhim), *sceptre* (shkëpt) ose *spacieux* (i gjerë). E njëjta gjë vlen kur S vendoset para çdo zanore.

Brenda fjalëve, S franceze bën një tingull [z] kur është e vetme — si në *poison* (helm) — dhe një tingull [s] kur është e dyfishuar — si në *poisson* (peshk). (Mund t'ju them nga përvoja ime e turpshme personale se është e rëndësishme të bëhet dallimi i duhur midis këtyre dy tingujve!)

S Fundore E Heshtur

S shpesh është e heshtur në fund të fjalëve franceze, edhe pse ka raste kur shqiptohet. Për shembull, S në *les* (të [shumësi]) vetë është e heshtur. Para një zanore, megjithatë, S do të shqiptohej si [z]. Këtë mund ta dëgjoni në *les Invalides* (kompleksi memorial në Paris ku ndodhet varri i Napoleonit).

T

Shqiptimi i shkronjës T në frëngjisht mund të varet nga pozicioni i saj në një fjalë, shkronjat që e rrethojnë atë dhe madje edhe nëse gjendet në një emër ose folje.

Zakonisht tingëllon si [t] në shumicën e fjalëve, të tilla si *tarte* (tartë). Kjo është e vërtetë edhe kur është e çiftuar me një H në fjalë si *menthe* (mendër).

T E Njekur Nga I

T franceze, kur pasohet menjëherë nga një I, mund të tingëllojë si [sj] në disa emra, të tilla si *patience* (durim) dhe *natation* (not).

Megjithatë, kjo nuk është rasti në foljet e konjuguara -IR si *sortions* ([ne] dilnim). Gjithashtu, nëse një S vjen para një T, si në *vestiaire* (dhomë e veshjeve), T shqiptohet si [t], veçmas nga I që e pason atë.

T Fundore E Heshtur

T zakonisht është e heshtur në fund të një fjale franceze, si në *sortait* ([ai/ajo] dilte) ose *bout* (fund).

Nëse pasohet nga një fjalë që fillon me një zanore, T do të shqiptohej. Për shembull, T në *c’est* (është) vetë do të ishte e heshtur. Do të shqiptohej si [t] në frazën *c’est un…* (është një…).

T fundore në disa fjalë, të tilla si *but* (qëllim) pothuajse gjithmonë shqiptohet — të paktën, në Francë. (Në Kanada, mund të jetë e heshtur.)

W

W nuk përdoret shumë në frëngjisht. Hyn në lojë me huazime dhe mund të tingëllojë si një [v] ose një [w].

Në *wagon* (vagon), për shembull, shqiptohet si një [v] në Francë dhe Kanada — por si një [w] në Belgjikë.

X

X franceze mund të shqiptohet në një nga tre mënyra: [ɡz], [ks] ose [s].

Në *exiger* (të kërkojë) dhe *examen* (provim), X tingëllon si [ɡz].

Në fjalë si *fax* (faks), *maximum* (maksimum) dhe *laxiste* (i lirshëm), ku ka një A menjëherë para X, X shqiptohet si [ks].

X në dy fjalë shumë të zakonshme, *dix* (dhjetë) dhe *six* (gjashtë), tingëllon si [s].

Y

Ashtu si në anglisht, Y në frëngjisht mund të jetë ose bashkëtingëllore ose zanore.

Y vetë është parafjalë që do të thotë "atje". Si e tillë, shqiptohet si zanore, si në frazat *on y va* (le të shkojmë [atje]) dhe *il y a* (ka).

Në fillim të fjalëve si *yeux* (sy), *yaourt* (kos) dhe *yoga* (joga), Y franceze trajtohet si bashkëtingëllore dhe shqiptohet si [ˈj].

Z

Z në fillim të një fjale franceze tingëllon si [z], gati ashtu si do të shqiptohej në anglisht. Për shembull, *zèbre* (zebër) dhe *zéro* (zero) të dyja fillojnë me një tingull [z].

Në fund të fjalëve, megjithatë, Z shpesh është e heshtur. Mendoni për formën *vous* (ju [shumësi/formale]) të shumë foljeve urdhërore si *allez* (shkoni), *avez* (keni) ose *écoutez* (dëgjoni). Ose ndajfolje të tilla si *assez* (mjaft).

Si Të Praktikoni Bashkëtingëlloret Franceze

Për të praktikuar bashkëtingëlloret franceze në mënyrë që ato të bëhen një veprim i dytë për ju, mund të përfitoni nga disa forma të ndryshme media dhe modalitete mësimore.

Praktikoni dëgjimin

Fillimi me praktikën e dëgjimit vetëm me zë francez do t'ju ndihmojë të stërvitni veshët tuaj për të njohur tingujt e bashkëtingëlloreve franceze. Muzika franceze në çdo zhanër të mundshëm ofron praktikë të larmishme dëgjimi.

Nëse radio me biseda është më shpejtësia juaj, një gamë podcastesh franceze mund t'ju japin një përvojë të ngjashme që gjithashtu do t'i mbajë veshët tuaj të përshtatur me tingujt e bashkëtingëlloreve franceze.

Dëgjoni me video me titra

Video me titra ju jep mundësinë të kombinoni zërin me lexim, si dhe të dhëna vizuale.

Ndërsa shikoni një video franceze me titra, mund të lexoni fjalët ndërsa i dëgjoni të shqiptohen në kontekst. Shikoni fytyrat dhe pozicionet e gojës së folësve për të parë se si ata prodhojnë tingujt që dëgjoni.

Lingflix është një burim i mirë për këtë. Lingflix merr video autentike — si video muzikore, trejler filmash, lajme dhe biseda frymëzuese — dhe i kthen ato në mësime të personalizuara të të mësuarit të gjuhëve. Mund ta provoni Lingflix falas për 2 javë. Shikoni faqen e internetit ose shkarkoni aplikacionin për iOS ose aplikacionin për Android. P.S. Klikoni këtu për të përfituar nga shitja jonë aktuale! (Skadon në fund të këtij muaji.)

Lexoni së bashku me audiolibrat

Mund të provoni gjithashtu të dëgjoni audiolibra francezë. Plus, duke përdorur burime të tilla si Spotify dhe LibriVox së bashku me tekste të shkruara, mund të merrni shqiptimin vendas të bashkëtingëlloreve franceze për një mori fjalësh.

Me një katalog të madh librash francezë falas nga sajte si Project Gutenberg, do të keni orë praktikë leximi dhe dëgjimi me bashkëtingëllore franceze.

Merrni diktim

Sajte të tilla si Kwiziq dhe Speechling ofrojnë tekste franceze për t'i shkruar ndërsa dëgjoni. Kur të përfundoni çdo ushtrim, përdorni çelësin e përgjigjeve të dhënë për të vlerësuar kuptimin tuaj të shqiptimit të bashkëtingëlloreve franceze.

Praktikoni foljen

Pasi të keni dëgjuar tingujt e bashkëtingëlloreve franceze nga burime të ndryshme multimediale, mund ta vini njohurinë tuaj në përdorim praktik në disa mënyra. Praktika e bisedës franceze do t'ju lejojë të shqiptoni bashkëtingëlloret franceze në kontekst, me një partner bisede i cili mund t'ju japë reagime.

Ende pak shumë e turpshme për të mbajtur një diskutim në frëngjisht? Provoni *shadowing* francez, një metodë shumë specifike për të përsëritur tinguj francezë që ju detyron të imitoni tingujt vendas të bashkëtingëlloreve që dëgjoni.

*Ça y est* (ja ku është): bashkëtingëlloret nga B tek Z. Me këto udhëzime për përvëlrimin e bashkëtingëlloreve franceze, ju mund të shqiptoni më me besim fjalë franceze dhe të mos humbni në egërsirat e konfuzionit të bashkëtingëlloreve.