Rosyjskie czasowniki ruchu: Jak wyrazić kierunek i środek transportu
Rosyjskie czasowniki ruchu oznaczają przemieszczanie się z jednego miejsca w drugie, podobnie jak angielskie „go”, „walk”, „run” itd. W przeciwieństwie do swoich angielskich odpowiedników, rosyjskie czasowniki ruchu uwzględniają jednak również kierunek ruchu, sposób poruszania się oraz swoją formę gramatyczną.
Poznaj wszystkie rosyjskie czasowniki ruchu i ich formy, a także opanuj ich użycie, aby wyrazić, dokąd idziesz i jak się tam dostajesz.
14 rosyjskich czasowników ruchu
Istnieje 14 głównych rosyjskich czasowników ruchu. Każdy z nich ma dwie formy. Za chwilę omówimy je szczegółowo, ale na razie wystarczy, że będziesz wiedzieć:
- Forma jednokierunkowa służy do wyrażenia ruchu odbywającego się tylko raz, ruchu w jednym kierunku lub ruchu odbywającego się w chwili obecnej.
- Forma wielokierunkowa służy do wyrażenia ruchu powtarzalnego lub nawykowego, ruchu w wielu kierunkach oraz ruchu w ujęciu ogólnym.
Istnieje jednak wiele sytuacji, w których zarówno czasownik jednokierunkowy, jak i wielokierunkowy mogą być używane zamiennie.
Później w tym artykule szczegółowo omówimy, jak używać każdego typu czasownika i jego form. Zanim jednak zagłębimy się w szczegóły, warto zapoznać się z samymi czasownikami.
Oto przegląd wszystkich rosyjskich czasowników ruchu:
| Jednokierunkowe | Wielokierunkowe | Znaczenie |
|---|---|---|
| Идти | Ходить | Iść (pieszo) |
| Ехать | Ездить | Jechać (środkiem transportu, na kołach)* |
| Бежать | Бегать | Biegać |
| Брести | Бродить | Włóczyć się, przechadzać |
| Лезть | Лазить | Wspinać się, łazić |
| Лететь | Летать | Latać |
| Плыть | Плавать | Pływać, płynąć |
| Ползти | Ползать | Pełzać, czołgać się |
| Гнать | Гонять | Gnać, poganiać, ścigać |
| Нести | Носить | Nieść (pieszo) |
| Везти | Возить | Wieźć (środkiem transportu) |
| Вести | Водить | Prowadzić, wodzić (pieszo ludzi, zwierzęta lub pojazdy) |
| Тащить | Таскать | Ciągnąć, włóczyć |
Czasowniki jednokierunkowe i wielokierunkowe
Kierunek ma kluczowe znaczenie przy wyborze formy czasownika. Każdy rosyjski czasownik ruchu ma formę jednokierunkową i wielokierunkową.
Czasowniki jednokierunkowe
Czasowników jednokierunkowych używa się do wyrażenia działań, które:
- odbywają się jeden raz
- opisują ruch tylko w jednym kierunku
- mówią o ruchu odbywającym się w chwili obecnej
Oto przykłady zdań z czasownikami jednokierunkowymi:
| Rosyjski | Polski |
|---|---|
| Я иду в университет. | Idę na uniwersytet. |
| Мы едем на работу сейчас. | Jedziemy teraz do pracy. |
| Дети едут на велосипедах в парк. | Dzieci jadą rowerami do parku. |
Czasowników jednokierunkowych używa się również do omawiania tematów przenośnych lub idiomatycznych:
| Rosyjski | Polski |
|---|---|
| Вчера шёл снег. | Wczoraj padał śnieg. |
| Фильм идёт. | Film jest grany / leci. |
| Этот цвет идёт вам. | Ten kolor ci pasuje. |
Ponieważ czasowników jednokierunkowych można użyć do wyrażenia działania odbywającego się w chwili obecnej, często stosuje się słowo сейчас (teraz), aby to podkreślić.
Czasowniki wielokierunkowe
Natomiast czasowniki wielokierunkowe opisują:
- działania powtarzalne lub nawykowe
- ruch w wielu kierunkach
- ruch w ujęciu ogólnym (w tym opis zdolności poruszania się danej osoby)
Oto przykładowe zdania z czasownikami wielokierunkowymi:
| Rosyjski | Polski |
|---|---|
| Каждый день я хожу в институт. | Codziennie chodzę na instytut. |
| Мы часто ездим за границу. | Często jeździmy za granicę. |
| Ребёнок ещё не ходит. | Dziecko jeszcze nie chodzi. |
Przysłówki mogą być używane do zaznaczenia częstotliwości lub powtarzalności działań z czasownikami wielokierunkowymi, na przykład:
| Rosyjski | Polski |
|---|---|
| Иногда | czasami |
| Всегда | zawsze |
| Часто | często |
| Каждый март | każdego marca |
| Каждую среду | w każdą środę |
| Каждое воскресенье | w każdą niedzielę |
Jak używać rosyjskich czasowników ruchu
Na początku nauki przydatne może być schematyczne podejście do używania czasowników ruchu. W ten sposób łatwo zapamiętasz i zastosujesz wspomniane wyżej zasady.
Oto jeden podstawowy schemat, z którego możesz skorzystać:
- Wyrażenie określające częstotliwość, aby wyjaśnić, czy działanie jest jedno- czy wielokierunkowe
- Podmiot + czasownik
- HA + środek transportu w miejscowniku (jeśli to konieczne)
- B/HA + cel w bierniku
Wiele zdań przedstawionych tutaj wykorzystuje warianty tego schematu. Oto przykładowe zdanie z pełnym schematem:
Каждый день дети ездят на велосипедах в школу. (Codziennie dzieci jeżdżą rowerami do szkoły.)
Przeanalizujmy je:
| Wyrażenie określające częstotliwość | Podmiot + czasownik | HA + środek transportu w miejscowniku | B + cel w bierniku |
|---|---|---|---|
| Каждый день | дети ездят | на велосипедах | в школу |
| Codziennie | dzieci jeżdżą | rowerami | do szkoły. |
Bliższe spojrzenie na rosyjskie czasowniki ruchu
2 główne rosyjskie czasowniki ruchu
Oto główne rosyjskie czasowniki ruchu, na które natrafisz w zależności od sposobu poruszania się:
| Jednokierunkowe | Wielokierunkowe | Znaczenie |
|---|---|---|
| Идти | Ходить | Iść (pieszo) |
| Ехать | Ездить | Jechać (środkiem transportu, na kołach)* *Uwaga: inne środki transportu (powietrzne i wodne) używają innych czasowników, jak pokażemy później |
Te dwa czasowniki służą do wyrażenia zarówno ruchu za pomocą środka transportu, jak i ruchu w kierunku czegoś.
Wyrażanie środka transportu
Ponieważ formy czasowników ехать i ездить wiążą się z transportem, warto również zapoznać się z różnymi rodzajami transportu i sposobami ich poprawnego wyrażania.
Po prostu użyj HA + rodzaj transportu w miejscowniku. Na przykład:
| Rosyjski | Polski |
|---|---|
| на машине | samochodem |
| на метро | metrem |
| на велосипеде | rowerem |
| на мотоцикле | motocyklem |
| на лодке | łódką |
| на корабле | statkiem |
| на автобусе | autobusem |
| на трамвае | tramwajem |
Wyrażanie ruchu w kierunku celu
Aby pokazać, że idziesz lub jedziesz dokądś, zazwyczaj używa się B lub HA + biernik. Na przykład:
| Rosyjski | Polski |
|---|---|
| в школу | do szkoły |
| во Францию | do Francji |
| в театр | do teatru |
| на Кубу | na Kubę |
| на почту | na pocztę |
| на станцию | na stację |
„Chodzenie/Jazda” innymi metodami poruszania się
Niektóre czasowniki ruchu w języku rosyjskim wykraczają poza prosty ruch i dostarczają więcej informacji o sposobie przemieszczania się. Oto bardziej szczegółowe czasowniki używane do wyrażania ruchu.
Są one wymienione w parach jednokierunkowych-wielokierunkowych, w tej kolejności:
| Znaczenie | Rosyjski czasownik ruchu | Przykładowe zdanie |
|---|---|---|
| Biegać | Бежать | Я бежал в парке в тот момент. (Biegałem w parku w tamtej chwili.) |
| Бегать | Мы бегали вдоль пляжа, наслаждаясь свежим воздухом. (Biegaliśmy wzdłuż plaży, ciesząc się świeżym powietrzem.) | |
| Włóczyć się, przechadzać | Брести | Она брела по улице, наслаждаясь видами города. (Włóczyła się ulicą, podziwiając widoki miasta.) |
| Бродить | Мы бродили по лесу, находя красивые места для пикника. (Włóczyliśmy się po lesie, znajdując piękne miejsca na piknik.) | |
| Wspinać się, łazić | Лезть | Кот лез на дерево, чтобы поймать птицу. (Kot wspinał się na drzewo, aby złapać ptaka.) |
| Лазить | Дети лазили по скалам, исследуя окружающую местность. (Dzieci wspinały się po skałach, badając okolicę.) | |
| Latać | Лететь | Самолет летел над океаном, направляясь к своему пункту назначения. (Samolot leciał nad oceanem, zmierzając do celu.) |
| Летать | Птицы летали вокруг пруда, поглощая последние лучи солнца. (Ptaki latały wokół stawu, chłonąc ostatnie promienie słońca.) | |
| Pływać, płynąć | Плыть | Я плыл в бассейне, тренируясь для соревнований. (Pływałem w basenie, trenując do zawodów.) |
| Плавать | Мы плавали в море, наслаждаясь прохладой воды. (Pływaliśmy w morzu, ciesząc się chłodem wody.) | |
| Pełzać, czołgać się | Ползти | Ребенок полз вперёд, чтобы дотянуться до игрушки. (Dziecko pełzało do przodu, aby dosięgnąć zabawki.) |
| Ползать | Черепаха ползала по песку, ища укрытие от солнца. (Żółw pełzał po piasku, szukając schronienia przed słońcem.) | |
| Gnać, poganiać, ścigać | Гнать | Он гнал машину по шоссе, стремясь добраться до города до заката. (Gnał samochodem po autostradzie, starając się dotrzeć do miasta przed zachodem słońca.) |
| Гонять | Я гонял его по всей площадке, чтобы осалить (Goniłem go po całym boisku, żeby go dotknąć/oznaczyć). |
Uwaga: Гнать / Гонять nie jest używane w znaczeniu „prowadzić samochód”, chyba że sugeruje się, że prowadzenie jest szybkie lub brawurowe. (Вести / Водить jest używane w znaczeniu „prowadzić pojazd”, jak zobaczysz poniżej.) Zamiast tego ta para czasowników oznacza zmuszanie kogoś do ruchu, jak w przypadku „pędzenia stada”.
Фермеры гоняли скот на рынок. (Farmerzy pędzili bydło na targ.)
Można jednak użyć tego czasownika jako nieformalnego wyrażenia na szybką jazdę:
Куда ты так гонишь? (Dokąd tak gniesz? / Dokąd tak pędzisz?)
Rosyjskie czasowniki ruchu oznaczające „niesienie”, „prowadzenie” i „zabieranie”
Istnieją cztery pary czasowników ruchu, które należą do kategorii „niesienia”. Pary czasowników oznaczających niesienie bywają trudne do zrozumienia dla uczących się, ponieważ chodzi o to, że przedmiot lub osoba jest przenoszona.
Każda z tych par jest opisana bardziej szczegółowo poniżej:
| Znaczenie | Rosyjski czasownik ruchu | Przykładowe zdanie |
|---|---|---|
| Nieść (pieszo) | Нести | Она несла корзину с фруктами на рынок. (Niosła kosz z owocami na targ.) |
| Носить | Они носили вёдра с водой из реки в посёлок. (Nosili wiadra z wodą z rzeki do wioski.) | |
| Wieźć (środkiem transportu) | Везти | Он везёт груз на грузовике. (Wiezie ładunek ciężarówką.) |
| Возить | Они возили товары по всему городу для доставки. (Wozi towary po całym mieście w celu dostawy.) | |
| Prowadzić, wodzić (pieszo ludzi, zwierzęta lub pojazdy) | Вести | Они вели группу туристов через лес и обратно к лагерю. (Prowadzili grupę turystów przez las i z powrotem do obozu.) |
| Водить | Пастух водит стадо овец на пастбище. (Pasterz prowadzi stado owiec na pastwisko.) | |
| Ciągnąć, włóczyć | Тащить | Он тащил тяжёлую коробку по полу. (Ciągnął ciężkie pudełko po podłodze.) |
| Таскать | Я таскал эти сумки целый день. (Ciągałem te torby cały dzień). |
Dokonane i niedokonane czasowniki ruchu
Rosyjskie czasowniki są albo dokonane, albo niedokonane, i czasowniki ruchu nie są wyjątkiem.
Jak jednak mogłeś zauważyć, kierunkowość przejmuje część znaczenia zwykle określanego przez aspekt. Do tej pory mieliśmy do czynienia tylko z czasownikami niedokonanymi. Dokonane czasowniki jednokierunkowe są zazwyczaj używane do opisu początku ruchu, podczas gdy dokonane czasowniki wielokierunkowe zwykle odnoszą się do ruchu, który trwał lub będzie trwał przez pewien czas, często aby podkreślić ograniczenia tego czasu.
Czasowniki dokonane
Dokonanych czasowników ruchu używa się do:
- zaznaczenia rozpoczęcia działania
- pokazania zmiany działania w toku lub z przyszłym dokonanym innym czasownikiem.
Na przykład:
| Rosyjski | Polski |
|---|---|
| Она пошла в магазин купить новое платье. | Poszła do sklepu kupić nową sukienkę. |
| На прошлой неделе он поехал в Японию. | W zeszłym tygodniu pojechał do Japonii. |
| Мы гуляли по городу, но побежали, потому что опаздывали на урок. | Spacerowaliśmy po mieście, ale zaczęliśmy biec, ponieważ spóźnialiśmy się na lekcję. |
| Я пойду пообедаю. | Pójdę zjeść obiad. |
Ważną rzeczą do zapamiętania dotyczącą czasowników ruchu i aspektu jest to, że zarówno czasowniki jednokierunkowe, jak i wielokierunkowe mają aspekt dokonany.
Na przykład:
- лететь (niedokonany) i полететь (dokonany) są jednokierunkowe
- летать (niedokonany) i полетать (dokonany) są wielokierunkowe
Ponadto czasowniki dokonane mają tylko dwa czasy: przeszły i przyszły.
Czasowniki niedokonane
Aspektu niedokonanego używa się do przedstawienia działań, które są:
- w toku
- powtarzalne
- nieukończone
- wskazują na długość trwania
Na przykład:
| Rosyjski | Polski |
|---|---|
| Каждый день я хожу в спортзал. | Codziennie chodzę na siłownię. |
| Я иду домой. | Idę do domu. |
| Мы плавали в океане весь день. | Pływaliśmy w oceanie cały dzień. |
Zauważ, że zarówno czasowniki jednokierunkowe, jak i wielokierunkowe wykorzystują aspekt niedokonany.
Przyimki i rosyjskie czasowniki ruchu
Sposób poruszania się determinuje zarówno to, którego czasownika użyjesz, jak i to, który przyimek mu towarzyszy.
Oto najczęstsze przyimki towarzyszące rosyjskim czasownikom ruchu:
| Rosyjski | Polski |
|---|---|
| К | do, ku |
| В | do (wewnątrz), w |
| На | na (powierzchnię), na |
| Из | z (wewnątrz) |
| От | od |
| По | wzdłuż, po, przez |
| За | za, po (coś) |
| Перед | przed |
| Под | pod, do (pod coś) |
| С | z, od |
| Вокруг | wokół |
| Внутри | wewnątrz |
| Сквозь | przez (na wylot) |
| Между | między |
| Напротив | naprzeciwko |
| Около | przy, blisko |
Należy pamiętać, że przyimka „У” nie używa się z czasownikami ruchu. Opisuje on obecną lokalizację („Jestem blisko X”). Jedynym sposobem na wyrażenie ruchu za pomocą tego przyimka jest nie czasownik, lecz czas przeszły lub przyszły („Będę blisko X”, „Byłem blisko X”). Innymi słowy, jest to sugestia ruchu.
Weźmy na przykład te zdania:
Я буду у твоего офиса через час. (Będę pod twoim biurem za godzinę.)
Они были у памятника, когда они мне позвонили. (Byli pod pomnikiem, kiedy do mnie zadzwonili.)
Przedrostki dla rosyjskich czasowników ruchu
Podobnie jak inne rosyjskie czasowniki, czasowniki ruchu używają przedrostków, aby dodać im znaczenia i kontekstu.
Do najczęstszych przedrostków używanych z rosyjskimi czasownikami ruchu należą:
| Rosyjskie przedrostki używane z czasownikami ruchu | Znaczenie | Przykłady |
|---|---|---|
| По- | Wskaźnik czasownika dokonanego (często oznacza rozpoczęcie) | Поехать в город (Pojechać do miasta) |
| Вы- | Wy-, na zewnątrz | Выбежать из дома (Wybiec z domu) |
| В- | W- (do wewnątrz) | Влететь в океан (Wlecieć do oceanu) |
| При- | Do-, przy- (zbliżenie) | При плыть к пирсу (Dopłynąć do pomostu) |
| У- | U-, od- (oddalenie) | Убежать от опасности (Uciec przed niebezpieczeństwem) |
| От- | Od- (oddalenie od) | Отходить от стола (Odejść od stołu) |
| Под- | Pod- (pod coś, podejście) | Подплыть под мост (Podpłynąć pod most) |
| За- | Za- (za coś, zajście) | Зайти за дом (Zajść za dom) |
| Пере- | Prze- (przez, na drugą stronę) | Пересечь реку (Przekroczyć rzekę) |
| На- | Na- (najazd, na coś) | Наехать на препятствие (Najechać na przeszkodę) |
Myślisz, że już opanowałeś rosyjskie czasowniki ruchu? Jeśli tak, sprawdź swoje umiejętności za pomocą tego testu online. Istnieje wiele zasobów, które mogą w tym pomóc, ale polecamy ten podręcznik z Yale, który koncentruje się konkretnie na tym trudnym temacie.
Z tymi czasownikami ruchu w swoim rosyjskim słownictwie, twoje umiejętności językowe mogą iść cały czas do przodu!
I jeszcze jedno... Jeśli kochasz uczyć się rosyjskiego i chcesz zanurzyć się w autentycznych materiałach z Rosji, to powinienem też opowiedzieć ci więcej o Lingflix. Lingflix w naturalny i stopniowy sposób wprowadza cię w naukę języka i kultury rosyjskiej. Nauczysz się prawdziwego rosyjskiego, jakim mówią prawdziwi Rosjanie! Lingflix ma bardzo szeroki zakres współczesnych filmów. Szybki rzut oka da ci pojęcie o różnorodności treści rosyjskojęzycznych dostępnych na Lingflix: Lingflix czyni te natywne rosyjskie filmy dostępnymi dzięki interaktywnym transkrypcjom. Kliknij na dowolne słowo, aby natychmiast je sprawdzić. Uzyskaj pełny interaktywny transkrypt każdego filmu w zakładce Dialog. Łatwo przeglądaj słowa i zwroty z dźwiękiem w zakładce Słownictwo. Wszystkie definicje mają wiele przykładów i są napisane dla uczących się rosyjskiego takich jak ty. Kliknij, aby dodać słowa, które chciałbyś przejrzeć, do listy słówek. A Lingflix ma tryb nauki, który zamienia każdy film w lekcję językową. Zawsze możesz przesunąć palcem w lewo lub w prawo, aby zobaczyć więcej przykładów. Najlepsze? Lingflix śledzi twoje słownictwo i daje ci dodatkową praktykę z trudnymi słowami. Przypomni ci nawet, kiedy nadszedł czas, aby przejrzeć to, czego się nauczyłeś. Będziesz mieć w 100% spersonalizowane doświadczenie. Zacznij korzystać ze strony Lingflix na komputerze lub tablecie, a jeszcze lepiej, pobierz aplikację Lingflix ze sklepu iTunes lub Google Play. Kliknij tutaj, aby skorzystać z naszej obecnej wyprzedaży! (Ważne do końca tego miesiąca.)
