Wprowadzenie do struktury zdań japońskich

Nauczyłeś się już pewnego słownictwa japońskiego.

Jak teraz połączyć je w spójne zdania?

Będziesz musiał poznać szyk wyrazów w języku japońskim, poprawne użycie partykuł oraz wszechobecne です ("desu").

To krótkie wprowadzenie pomoże Ci zrozumieć, od czego zacząć naukę struktury zdań japońskich.

Struktura Podmiot-Dopełnienie-Orzeczenie (SOV) w języku japońskim

Zdania japońskie mają format SOV.

SOV oznacza "subject-object-verb" (podmiot-dopełnienie-orszeczenie). Oznacza to, że na początku jest podmiot, po nim dopełnienie (lub dopełnienia), a zdanie kończy się czasownikiem. Zobaczysz wiele przykładów tego w całym artykule.

Spójrzmy na przykład:

ジンボはリンゴを食べる。 じんぼはりんごをたべる。 Jimbo — jabłko — je (Jimbo je jabłko.)

"Jimbo" to podmiot, "je" to czasownik, a "jabłko" to dopełnienie. To zdanie odpowiada formule SOV.

Kopuła japońska です

Jeśli kiedykolwiek słyszałeś, jak ktoś mówi po japońsku, czy to w prawdziwym życiu, czy w telewizji, prawie na pewno natknąłeś się na japońskie słowo です.

です jest jednym z najbardziej podstawowych słów w języku japońskim, dosłownie oznaczającym "być"/"być czymś"/"jest". Wielu uważa je tylko za znacznik formalności, ale pełni ono różnorodne funkcje.

です to kopuła, co oznacza, że łączy podmiot zdania z orzeczeniem, tworząc w ten sposób pełne zdanie. Najbardziej podstawowa struktura zdania japońskiego to "A は B です" (A jest B).

Mam na imię Amanda. 私はアマンダ です 。 わたしはあまんだ です 。

On jest Amerykaninem. 彼はアメリカ人 です 。 かれはあめりかじん です 。

です służy również do zaznaczenia końca zdania, zastępując czasownik. Ponadto, です nigdy nie pojawia się na końcu zdań, które mają czasowniki kończące się na ます.

Tom lubi herbatę. トムさんはお茶が好き です 。 とむさんはおちゃがすき です 。

Tom pije herbatę. トムさんはお茶を飲み ますです 。(Niepoprawnie) トムさんはお茶を飲み ます 。(Poprawnie) とむさんはおちゃをのみ ます

Czas przeszły z でした

Opisując coś, co wydarzyło się w przeszłości, です zamienia się w でした.

Egzamin był łatwy. 試験は簡単 でした 。 しけんはかんたん でした。

Wczoraj były moje urodziny. 昨日は私の誕生日 でした 。 きのうはわたしのたんじょうび でした。

Poziomy formalności です

Podobnie jak wiele słów w języku japońskim, です ma różne poziomy formalności: だ, です, である i でございます:

• です to podstawowa, grzecznościowa forma, najbardziej przydatna w codziennej rozmowie.
• だ występuje w mowie potocznej, wśród przyjaciół lub rodziny.
• である używane jest w formalnej japońszczyźnie pisanej, np. w gazetach.
• でございます to najbardziej formalna forma, używana, gdy mówisz do przełożonego lub ważnej osoby.

Jeśli nie wiesz, której formy użyć, po prostu trzymaj się です. Osoba, z którą rozmawiasz, zrozumie, że starasz się być uprzejmy!

Pozycja czasownika w języku japońskim

Jak właśnie powiedziałem, japońskie czasowniki mają tylko dwa czasy: przeszły i nieprzeszły.

Podobnie jak w angielskim, czas przeszły tworzy się przez zmianę końcówki czasownika.

Pobiegłem do sklepu. 私は店に走り ました 。 わたしはみせにはしり ました 。

Mayu uczyła się zeszłej nocy. 昨日の夜、まゆさんは勉強 した 。 きのうのよる、まゆさんはべんきょう した 。

Alice upiekła ciasteczka. アリスはクッキーを作 った 。 ありすはくっきーをつく った 。

W przeciwieństwie do angielskiego, japońskie czasowniki są bardzo regularne.

Kategorie czasowników japońskich

Wiele z nich można podzielić na dwie kategorie: czasowniki う i czasowniki る. Ważne jest, aby znać różnicę między nimi, ponieważ odmieniają się inaczej.

Każdy czasownik ma również formę słownikową i formę grzecznościową – forma słownikowa używana jest w mowie potocznej lub gdy szukasz go w słowniku.

Czasowniki う to czasowniki, które w formie słownikowej kończą się na dźwięk う, ある, うる lub おる. Stają się grzecznościowe, gdy opuszczasz う i zastępujesz je います.

• 話す/話します (はなす/はなします, rozmawiać)
• 行く/行きます (いく/いきます, iść)
• 飲む/飲みます (のむ/のみます, pić)
• 作る/作ります (つくる/つくります, robić/tworzyć)

Czasowniki kończące się na dźwięk いる i える są prawie zawsze czasownikami る. Czasowniki る stają się grzecznościowe przez opuszczenie る i zastąpienie go ます。

• 食べる/食べます (たべる/たべます, jeść)
• 見る/見ます (みる/みます, widzieć)
• 起きる/起きます (おきる/おきます, wstawać)

Istnieją tylko dwa znacznie nieregularne czasowniki: する (robić) i くる (przychodzić). Ich formy grzecznościowe to odpowiednio します i きます.

Przeczenia czasowników japońskich

Formy przeczące również tworzy się przez zmianę końcówki czasownika, która różni się w zależności od typu czasownika. Na przykład:

• Dla czasowników う, zamień dźwięk う na あない.
• Dla czasowników る, opuść る i zastąp je ない. する staje się しない, a くる staje się こない.

Więcej o tworzeniu przeczeń japońskich czasowników możesz dowiedzieć się tutaj.

Używanie czasowników do wyrażania niuansów

Chociaż istnieją tylko dwa czasy, czasowniki japońskie zmieniają się, aby wyrażać niuanse. Struktura zdań japońskich należy do typu aglutynacyjnego.

To wymyślne słowo używane przez językoznawców oznacza, mówiąc prościej: "Dodajesz mnóstwo rzeczy na końcu czasowników". Każdy czasownik ma formę podstawową kończącą się na て lub で.

Możesz dodawać do tych końcówek formy podstawowej, aby nadać więcej znaczenia. Nie jest to jednak istotne przy tworzeniu prostych zdań japońskich, więc na razie to pominiemy.

Postpozycje japońskie

Podczas gdy język angielski ma przyimki, japoński ma postpozycje.

Przyimki to słowa, które pokazują relacje między częściami zdania, takie jak "do", "w", "na", "między", "od" itp.

W angielskim występują one przed rzeczownikami. Ale w japońskim występują po rzeczownikach. へ oznacza "do", więc następne zdanie brzmi dosłownie: "Hiszpania do poszedł".

Pojechałem do Hiszpanii. スペイン へ 行きました。 すぺいん へ いきました。

W następnym przykładzie 彼女 oznacza "ją"/"nią", więc mówisz "nią od", a nie "od niej".

Słyszałeś od niej? 彼女 から 聞きましたか？ かのじょ から ききましたか？

Partykuły japońskie

Podobnie jak postpozycje, język japoński ma małe gramatyczne elementy zwane partykułami.

Partykuły japońskie występują bezpośrednio po rzeczowniku, przymiotniku lub zdaniu, które modyfikują, i są kluczowe dla zrozumienia znaczenia przekazywanej treści.

W języku japońskim są dziesiątki partykuł, ale omówimy dziewięć najczęstszych: は, が, を, の, に, へ, で, も i と.

は (znacznik tematu)

は wyznacza temat zdania i można je przetłumaczyć jako "jestem", "jest", "są" oraz "co się tyczy" / "jeśli chodzi o". Pamiętaj, że choć używa znaku "ha", jest wymawiane jako "wa".

Jestem studentem. 私 は 学生です。 わたし は がくせいです。

Długopis jest czarny. ペン は 黒いです。 ぺん は くろいです。

W tych zdaniach 私 (わたし, ja) i ペン (długopis) są oznaczone przez は, sprawiając, że wszystkie informacje, które po nich następują, odnoszą się odpowiednio do 私 i ペン.

が (znacznik podmiotu)

が wskazuje oraz podkreśla podmiot zdania, ten, który wykonuje czynność. Ponadto może łączyć zdania w znaczeniu "ale" i służy jako domyślna partykuła w zdaniach pytających.

Tamten ptak śpiewa. あの鳥 が 鳴いています。 あのとり が ないています。

Kto przyjdzie? 誰 が 来ますか？ だれ が きますか？

Yuta studiował za granicą w Chinach (nacisk na Yuta) ゆうたさん が 中国に留学しました。 ゆうたさん が ちゅうごくにりゅうがくしました。

は i が to dwie partykuły, które łatwo pomylić, więc oto kilka wskazówek, jak je rozróżnić:

は to podmiot ogólny, podczas gdy ą jest bardziej konkretny. は jest również używane jako znacznik kontrastu w zdaniach z が, aby pokazać różnicę między dwoma podmiotami:

Moja siostra nie lubi kotów, ale lubi psy. 妹は猫 が 嫌いだけど、犬 は 好きです。 いもうとはねこ が きらいだけど、いぬ は すきです。

を (znacznik dopełnienia bliższego)

を wskazuje bezpośredni dopełnienie zdania, co oznacza, że pokazuje, że czynność czasownika jest wykonywana na obiekcie lub że obiekt podlega czynności. Występuje po rzeczownikach i frazach rzeczownikowych.

Jem warzywa. 私は野菜 を 食べます。 わたしはやさい を たべます。

Dzisiaj wieczorem on zrobi obiad. 今夜、彼は夕食 を 作ります。 こんや、かれはゆうしょく を つくります。

W pierwszym zdaniu "warzywa" są obiektem, a "jeść" to czynność na nich wykonywana. To samo dotyczy "obiadu" i "robić" w drugim zdaniu.

の (znacznik posiadania)

の służy jako partykuła dzierżawcza, oznaczająca przynależność czegoś do czegoś innego. Służy również jako rodzajowy rzeczownik, oznaczający "ten/to".

To jest torba nauczyciela. それは先生 の かばんです。 それはせんせい の かばんです。

Chcę kupić ten żółty. 黄色い の を買いたいです。 きいろい の をかいたいです。

に (znacznik czasu i ruchu)

に to partykuła ruchu i czasu, która wskazuje miejsce, do którego coś się przemieszcza, gdy towarzyszy jej czasownik ruchu.

Wskazuje również miejsca docelowe oraz miejsca, w których coś istnieje, gdy towarzyszy jej いる/ある. Można to przetłumaczyć jako "do", "w/na" lub "dla".

Yukako przyszła do kina. ゆかこさんは映画館 に 来ました。 ゆかこさんはえいがかん に きました。

W parku jest ławka. 公園 に ベンチがあります。 こうえんにべんちがあります。

へ (znacznik kierunku i celu)

へ to partykuła kierunkowa podobna do に, ale używana wyłącznie do oznaczania celów. へ kładzie nacisk na kierunek, w którym coś się przemieszcza. Jest czytana jako "e", mimo że zapisuje się jako "he".

Poszedłem do restauracji. 私はレストラン へ 行きました。 わたしはれすとらん へ いきました。

Przy wskazywaniu kierunku, に i へ są często wymienne, podczas gdy へ nigdy nie jest używane jako "dla/w".

で (znacznik miejsca i środka)

で może mieć kilka znaczeń, w zależności od kontekstu. Może wskazywać miejsce wykonania czynności, pokazywać środek, za pomocą którego czynność jest wykonywana, lub łączyć zdania składowe.

Shigeo poszedł na zakupy do domu towarowego. しげおさんはデパート で 買い物しました。 しげおさんはでぱーと で かいものしました。

Przyleciałem do Kanady samolotem. 私は飛行機 で カナダに来ました。 ひこうき で かなだにきました。

Ta osoba jest sławna i miła. その人は有名 で 、優しいです。 そのひとはゆうめい で 、やさしいです。

も (znacznik podobieństwa)

も, co tłumaczy się jako "również"/"też", służy do wskazywania podobieństw między faktami. Występuje po rzeczowniku, zastępując partykuły は i が.

Zarówno chleb, jak i ryż są smaczne. パン も ごはん も おいしいです。 ぱん も ごはん も おいしいです。

Hobby Eriki to wędrówki. Moje hobby to też wędrówki. エリカさんの趣味はハイキングです。私の趣味 も ハイキングです。 えりかさんのしゅみははいきんぐです。わたしのしゅみ も はいきんぐです。

W podobnym tonie, powiedzenie 私もです (わたしもです, ja też) wystarczy, aby pokazać, że zgadzasz się z tym, co ktoś powiedział.

と (łącznik rzeczowników)

と służy do tworzenia kompletnej listy rzeczowników. Odpowiada spójnikowi "i".

Ten sklep sprzedaje kanapki i kawę. あの店はサンドイッチ と コーヒーを売っています。 あのみせはさんどいっち と こーひーをうっています。

Poszła do kina z Bradem i Connorem. 彼女はブラッドさん と コナーさん と 映画を見に行きました。 かのじょはぶらっどさん と こなーさん と えいがをみにいきました。

Pozycja przymiotnika w języku japońskim

Podobnie jak w angielskim, przymiotniki w japońskim występują przed rzeczownikami. Niebieski samochód po angielsku to wciąż niebieski samochód po japońsku, ale powiedziałbyś 青い車 (あおいくるま).

Istnieją dwa typy przymiotników japońskich: przymiotniki い i przymiotniki な. Różnica polega na ich odmianie.

Przymiotniki い kończą się znakiem い, jak 面白い (おもしろい, interesujący) i 難しい (むずかしい, trudny). Wyjątkiem są słowa kończące się na えい, jak きれい (piękny), które są przymiotnikami な.

Przymiotniki い

Przymiotniki い występują bezpośrednio przed rzeczownikiem, który modyfikują.

Słodki kot かわい い 猫 かわい い ねこ

Wolny autobus 遅 い バス おそ い ばす

"Droga koszula" 高 い シャツ たか い しゃつ

Przymiotniki な

Przymiotniki な, z kilkoma wyjątkami jak wspomniane końcówki えい, nie kończą się na い. Chociaż występują przed rzeczownikami tak jak przymiotniki い, znak な jest umieszczany między przymiotnikiem a rzeczownikiem.

Uprzejmy nauczyciel 親切 な 先生 しんせつ な せんせい

Niegrzeczne dziecko 失礼 な 子供 しつれい な こども

Bezpieczne miasteczko 安全 な 町 あんぜん な まち

Modyfikowanie przymiotników japońskich

Jedną z trudniejszych rzeczy jest to, że przymiotniki い zmieniają się, aby wyrazić przeczenie lub czas przeszły. Robi się to przez opuszczenie końcowego い w słowie i dodanie modyfikatorów. Na przykład:

Słowo na zimno to 寒い (さむい), ale jeśli mówisz, że wczoraj było zimno, powiesz 寒かった (さむかった). Jeśli nie jest zimno, powiesz 寒くない (さむくない).

Przymiotniki な są modyfikowane dokładnie tak jak rzeczowniki. Na przykład:

Słowo 静か (しずか) oznacza cicho. Aby powiedzieć, że coś było ciche, powiesz 静かだった (しずかだった), a aby powiedzieć, że nie jest ciche, powiesz 静かではない (しずかではない) lub 静かじゃない (しずかじゃない).

Podobnie jak czasowniki, te zmienne przymiotniki również są aglutynacyjne, co oznacza, że można do nich dodawać różne elementy.

Struktura pytań japońskich

Na koniec, tworzenie pytań jest w języku japońskim znacznie łatwiejsze niż w angielskim. Aby zadać pytanie tak/nie, po prostu dodajesz か na końcu zdania.

Czy on jest miłą osobą? 彼は優しい人です か ？ かれはやさしいひとです か ？

W przypadku tak zwanych "pytań Wh-" w języku angielskim, w większości przypadków po prostu podstawiasz słowo pytające:

Co zjadłeś? 何を食べましたか？ なにをたべましたか？

Zjadłem ośmiornicę. タコを食べました。 たこをたべました。

Gdzie on jest? 彼はどこにいますか？ かれはどこにいますか？

Jest w domu. 彼は家にいます。 かれはいえにいます。

Podmiot domyślny w języku japońskim

Do tej pory zapewne zauważyłeś, że podmiot dość często znika ze zdania. To szczególna cecha języka japońskiego, polegająca na pomijaniu podmiotu, gdy tylko jest to możliwe.

Istnieją jednak wskazówki, które mówią, o czym lub o kim mowa. Działa to tak samo jak zaimki w języku angielskim. Na przykład:

Mój ojciec jest nauczycielem. On uczy na uniwersytecie. W weekendy grilluje i pije piwo. Lubi futbol, ale nie lubi baseballu.

Moim zdaniem, japoński robi to samo, ale idzie o krok dalej – podmiot całkowicie znika. W następnym przykładzie domyślnie przyjmuje się, że mówiący odnosi się do siebie:

私は先生です。英語を教えています。 わたしは せんせいです。えいごをおしえています。 Jestem nauczycielem. Uczę angielskiego.

Łamanie reguł struktury zdania japońskiego

Chociaż technicznie czasownik zawsze znajduje się na końcu zdania japońskiego, nie zawsze tak jest. W przeciwieństwie do angielskiego, szyk zdania jest bardzo swobodny.

W piśmie trzymałbyś się właściwych zasad gramatycznych; w mowie ludzie często łamią zasady i umieszczają części zdania tam, gdzie uznają za stosowne.

Na przykład, jeśli chcesz powiedzieć "Zjadłem smażonego kurczaka", gramatycznie poprawne japońskie zdanie brzmiałoby:

私はフライドチキンを食べた。 わたしは ふらいどちきんをたべた。 Ja — smażonego kurczaka — zjadłem

Ale w codziennej, potocznej rozmowie możesz przestawiać części i nie ma problemu:

食べた、フライドチキン。 たべた、ふらいどちきん。 Zjadłem — smażonego kurczaka

フライドチキン食べた、私。 ふらいどちきんたべた、わたし。 Smażonego kurczaka — zjadłem — ja

Ale każde z powyższych wypowiedzeń oznacza to samo. W języku angielskim byłoby to bardzo dziwne.

Jednak do celów nauki podstawowej struktury zdania japońskiego trzymaj się schematu Podmiot-Dopełnienie-Orzeczenie. To jest poprawny japoński, a bardziej potoczne formy mowy możesz poznać później.

Dobrym sposobem na zapamiętanie struktury zdań jest jak najczęstsze wystawianie się na działanie języka.

Na przykład możesz użyć immersyjnego programu takiego jak Lingflix, aby oglądać autentyczne japońskie filmy.

Przy odrobinie cierpliwości i praktyki wkrótce zaczniesz mówić naturalnym japońskim!