Tryb warunkowy w języku francuskim: użycie, tworzenie i wskazówki

W języku angielskim, mówiąc w trybie warunkowym, używamy czasowników posiłkowych takich jak „would” i „could”. W języku francuskim, aby oddać to samo znaczenie, musisz użyć całkowicie nowej koniugacji.

Francuski tryb warunkowy nie jest czasem wyrażającym kiedy coś się dzieje, lecz trybem wyrażającym zdarzenia, których zajście nie jest pewne – czyli zdarzenia zależne od spełnienia określonych warunków (stąd nazwa „warunkowy”).

Oto przewodnik z kilkoma trikami, które pomogą ci opanować francuski tryb warunkowy.

Jak tworzyć francuskie koniugacje w trybie warunkowym

Jedną z pierwszych rzeczy, które trzeba poznać, zbliżając się do trybu warunkowego, jest jego odmiana. Zasada jest dość prosta i – nareszcie – nie ma wyjątków!

Aby utworzyć tryb warunkowy w języku francuskim, musisz zacząć od tematu czasu przyszłego prostego (futur simple). Na przykład:

Zauważ, że we wszystkich grupach czasowników temat jest taki sam jak bezokolicznik (choć w trzeciej grupie opuszcza się końcowe „e”).

Jak zapewne wiesz, w czasie futur simple istnieje kilka nieregularnych tematów. Te same nieregularne tematy występują w trybie warunkowym. Musisz tylko dodać te same końcówki, co w czasie imparfait – jak te poniżej.

We wszystkich wpisach tłumaczeniem czasowników byłoby „would + forma podstawowa czasownika” – np. aurais oznacza „would have” (miałbym).

I to wszystko! Znacznie prościej, niż się spodziewałeś, prawda? Jeśli znasz czas imparfait i futur simple, jesteś w więcej niż połowie drogi. Teraz musisz się tylko nauczyć, kiedy właściwie używać trybu warunkowego.

Kiedy używać francuskiego trybu warunkowego

Tryb warunkowy jest zwykle nauczany poprzez najpierw omówienie zdań z si (jeśli). W języku francuskim istnieją trzy rodzaje zdań z si, i jest to jedna z sytuacji, w których używa się trybu warunkowego. To główny sposób jego użycia, dlatego ważne jest, aby najpierw go opanować, zanim przejdzie się do innych zastosowań.

Si + czas teraźniejszy, futur simple

Pierwszy rodzaj zdania z si w ogóle nie używa trybu warunkowego, więc to doskonałe miejsce, by wprowadzić tę konstrukcję bez konieczności pamiętania od razu wszystkich nowych koniugacji:

Si j’ai le temps, je t’appellerai. (Jeśli będę miał czas, zadzwonię do ciebie.)

To zdanie z si wyraża określone działania podjęte w przyszłości, jeśli zdarzenie nastąpi w teraźniejszości. Sugeruje, że obecne działanie jest niemal pewne, stąd użycie czasu przyszłego zamiast trybu warunkowego.

Si + imparfait, tryb warunkowy

Si j’avais le temps, je t’appellerais. (Gdybym miał czas, zadzwoniłbym do ciebie.)

To zdanie z si wyraża działania, które są całkowicie uzależnione od warunku. Sugeruje się, że działanie jest możliwe, ale nie pewne.

Si + plus-que-parfait, tryb warunkowy przeszły

Si j’avais eu le temps, je t’aurais appelé. (Gdybym był miał czas, byłbym do ciebie zadzwonił.)

To zdanie z si wyraża pewien stopień żalu. To idea, którą w języku angielskim oddają wyrażenia „should have” lub „could have”.

Jak widać w powyższym zdaniu, tryb warunkowy przeszły jest dość łatwy do utworzenia, jeśli zna się tryb warunkowy i passé composé. Podobnie jak plus-que-parfait, tryb warunkowy przeszły tworzy się z trybu warunkowego czasownika posiłkowego (être lub avoir, w zależności od czasownika głównego) oraz imiesłowu przeszłego czasownika głównego.

Oprócz zdań z si (które są głównym zastosowaniem trybu warunkowego w języku francuskim), możesz go również używać, aby wyrażać uprzejmość, szczególnie z czasownikami wyrażającymi życzenie, jak poniższe.

Trybu warunkowego możesz także używać, aby dawać rady. Na przykład, użyjmy devoir (musieć):

Tu dois faire tes devoirs tout de suite. (Musisz odrobić lekcje natychmiast.) Tu devrais faire tes devoirs tout de suite. (Powinieneś odrobić lekcje natychmiast.)

Kiedy nie używać francuskiego trybu warunkowego

Przedstawiony w ten sposób tryb warunkowy wydaje się dość prosty, ale uwaga! Przy jego używaniu popełnia się kilka powszechnych błędów, nawet przez rodzimych użytkowników języka francuskiego.

Nie używaj trybu warunkowego ze wszystkimi czasownikami, aby „być uprzejmym”

Jednym z kluczowych błędów popełnianych przy używaniu trybu warunkowego we francuskim jest nadużywanie jego aspektu grzecznościowego. Niektórzy uczniowie zakładają, że skoro tryb warunkowy czyni zdanie bardziej uprzejmym, to czyni tak wszystkie zdania, i w rezultacie piszą całe maile do swojego szefa lub nauczyciela w trybie warunkowym.

Niestety, zastosowanie trybu warunkowego do wszystkich zdań bez wyjątku nie czyni ich bardziej uprzejmymi. Aspekt grzecznościowy trybu warunkowego powinien być naprawdę używany tylko z czasownikami wyrażającymi życzenie (np. vouloir, aimer, désirer) lub z czasownikami, które zachęcają drugą osobę do działania (np. pouvoir lub devoir).

Poza tymi czasownikami, zachowaj ostrożność, rozważając użycie trybu warunkowego dla wyrażenia uprzejmości.

Nie używaj trybu warunkowego bezpośrednio po si

Innym błędem często popełnianym przez Francuzów jest użycie trybu warunkowego po obu stronach zdania z si:

*Si j’aurais su, je l’aurais fait. (*Gdybym by wiedział, zrobiłbym to.)

Zamiast tego powiedz: Si j’avais su, je l’aurais fait. (Gdybym wiedział, zrobiłbym to.)

Nigdy nie należy używać trybu warunkowego bezpośrednio po si. Ten błąd bierze się stąd, że – podobnie jak w przypadku większości współczesnej francuszczyzny mówionej – w mowie potocznej opuszcza się słowa. Jednym z nich jest si w zdaniu warunkowym i bez tego si niektórzy ludzie przesadnie korygują, używając trybu warunkowego podwójnie.

Jeśli praktykujesz immersję językową, aby poprawić swój francuski, możesz to usłyszeć podczas rozmów z francuskimi znajomymi. A jeśli starasz się brzmieć jak najbardziej po francusku, możesz mieć pokusę, by ich naśladować. Oprzyj się tej pokusie! Takie użycie trybu warunkowego jest błędne i nie powinno stać się nawykiem, nawet w rozmowie.

Jak ćwiczyć francuski tryb warunkowy

Teraz, gdy wiesz już wszystko o francuskim trybie warunkowym, jesteś gotowy, by go wypróbować! Kluczem do nauki tej formy jest praktyka, praktyka i jeszcze raz praktyka.

Wypowiedz na głos przykładowe zdania z tego artykułu. Zapisz je na fiszkach i przećwicz ponownie za tydzień, a potem za dwa tygodnie. Wyszukuj go w vlogach, serialach telewizyjnych i innych filmach wykorzystujących codzienny język francuski.

Nie musisz jednak czekać, aż natkniesz się na to słowo w autentycznych materiałach. Po prostu użyj Lingflix, aby znaleźć tryb warunkowy w autentycznych filmach.

Czy tryb warunkowy nie jest ci już obcy? W takim razie śmiało ćwicz go w rzeczywistych rozmowach z rodzimymi użytkownikami francuskiego. Możesz także włączyć go do ćwiczeń z pisania po francusku.

Gdy nauczysz się właściwych sposobów użycia i koniugacji trybu warunkowego, będziesz na dobrej drodze do opanowania tego zaawansowanego francuskiego trybu.