Kantoński a mandaryński: 5 kluczowych różnic

Istnieją setki chińskich dialektów, ale większość ludzi decyduje się na naukę dwóch najczęściej używanych: mandaryńskiego i kantońskiego. Jak zatem wybrać między nimi?

Odkryj różnice między tymi dwoma pięknymi dialektami w poniższym artykule, a znajdziesz odpowiedzi na wszystkie swoje pytania dotyczące kantońskiego i mandaryńskiego.

Język chiński a dialekt chiński

Choć wśród językoznawców toczy się debata na temat rozróżnienia między językiem a dialektem, różnicę tę można rozumieć następująco:

Język jest uważany za termin parasolowy, który obejmuje dialekty lub odmiany danego języka. Dialekty są zazwyczaj wzajemnie zrozumiałe, choć od tej reguły jest wiele wyjątków.

W przypadku chińskiego, chiński jest językiem, a mandaryński i kantoński są uważane za dialekty. Dialekty te nie są wzajemnie zrozumiałe w mowie, ale pisany język chiński jest zrozumiały dla użytkowników wszystkich dialektów.

Dlatego język chiński (w ogólnym sensie) istnieje w formie pisanej i może być mniej więcej zrozumiany przez użytkowników dowolnego dialektu chińskiego.

Na przykład, gdyby użytkownik kantońskiego rozmawiał z użytkownikiem mandaryńskiego, nie byliby w stanie zrozumieć swoich mówionych języków. Gdyby jednak użytkownik kantońskiego napisał to, co chce powiedzieć, użytkownik mandaryńskiego prawdopodobnie zrozumiałby formę pisaną.

Kantoński a mandaryński w skrócie

Kantoński i mandaryński to dwa najczęściej używane dialekty w Chinach.

W efekcie są to dwa najczęściej studiowane języki chińskie. Zarówno mandaryński, jak i kantoński znajdują się również wśród najlepszych języków do nauki dla biznesu, ze względu na to, jak powszechnie są używane w niektórych częściach Azji.

Znajomość różnicy między nimi, a także tego, gdzie i przez kogo każdy z nich jest używany, pomoże ci wybrać ten, który najlepiej odpowiada twoim konkretnym celom i potrzebom językowym.

Spójrzmy zatem na niektóre z głównych różnic między kantońskim a mandaryńskim:

• Potoczny język mówiony kantoński różni się od potocznego mandaryńskiego – kantoński ma 9 tonów, podczas gdy mandaryński ma cztery (lub pięć).
• Kantoński i mandaryński nie mają tego samego słownictwa i gramatyki. Biegła znajomość jednego dialektu nie oznacza, że zrozumiesz drugi.
• Mieszkańcy Chin kontynentalnych, Tajwanu i Singapuru mówią po mandaryńsku, podczas gdy ci w Hongkongu i prowincji Guangdong mówią po kantońsku.
• Mandaryński używa uproszczonych znaków chińskich, podczas gdy kantoński używa tradycyjnych znaków chińskich.
• Kantoński używa systemu romanizacji Jyutping, podczas gdy mandaryński używa Pinyin.

Jakie są różnice w tonach?

Chiński ma (złą) sławę języka tonalnego – co oznacza, że ton lub wysokość dźwięku słowa determinuje jego znaczenie. Nic dziwnego, że tony często odstraszają ludzi od nauki chińskiego, ponieważ powszechnie uważa się je za zbyt trudne do opanowania.

Ale kantoński i mandaryński nie są jedynymi chińskimi dialektami z systemem tonalnym.

W rzeczywistości każdy dialekt chiński ma system tonalny.

Różnica między tymi dwoma systemami tonalnymi polega jednak na liczbie tonów, których używa każdy dialekt.

Mandaryński składa się z czterech głównych tonów, ale niektórzy językoznawcy liczą ton neutralny jako piąty.

Z drugiej strony kantoński ma sześć głównych tonów:

Poza tym ma trzy dodatkowe tony: wysoki, średni i niski poziomu, używane z sylabami kończącymi się na -p, -t lub -k. Razem daje to aż dziewięć tonów – o cztery więcej niż w mandaryńskim!

Jakie są różnice w słownictwie i gramatyce?

Nic dziwnego, że kantoński i mandaryński podlegają własnym zestawom reguł gramatycznych i mają odrębne słownictwo.

W końcu to dwa różne dialekty.

Kantoński i mandaryński są wzajemnie niezrozumiałe – co oznacza, że użytkownik jednego nie zrozumie drugiego.

Pamiętaj jednak, że mandaryński jest oficjalnym językiem Chin, co oznacza, że nawet użytkownicy kantońskiego muszą uczyć się go w szkole. Programy nauki mandaryńskiego można znaleźć nawet w Hongkongu, gdzie głównym dialektem jest kantoński.

Dlatego większość użytkowników kantońskiego rozumie mandaryński. Ale niewielu użytkowników mandaryńskiego zna kantoński.

Słownictwo

Przyjrzyjmy się kilku przykładom różnych słów w kantońskim i mandaryńskim.

Przykłady słownictwa kantońskiego

你好 (néih hóu) — Cześć

好耐冇见 (hóunoih móuhgin) — Dawno się nie widzieliśmy

你叫做乜野名呀？ (néih giu jouh mātyéh méng a?) — Jak masz na imię?

你係邊度人呀？ (néih haih bīndouh yàhn a?) — Skąd jesteś?

Przykłady słownictwa mandaryńskiego

你好 (nǐ hǎo) — Cześć

好久不见 (hǎo jiǔ bú jiàn) — Dawno się nie widzieliśmy

你叫什么名字？ (nǐ jiào shénme míngzi?) — Jak masz na imię?

你是哪国人？ (nǐ shì nǎ guó rén?) — Skąd jesteś?

Jeśli chcesz nauczyć się kilku kolejnych wyrażeń i różnic między kantońskim a mandaryńskim, obejrzyj ten zabawny filmik z kanału Off the Great Wall!

Gramatyka

Gramatyka mandaryńskiego i kantońskiego ma w rzeczywistości wiele podobieństw! Oba zwykle zachowują strukturę podmiot-orzeczenie-dopełnienie, podobnie jak angielski, i oba używają również klasyfikatorów (słów miary).

Istnieją jednak pewne różnice, szczególnie w języku mówionym.

Kantoński bywa bardziej elastyczny, jeśli chodzi o szyk wyrazów:

• W mandaryńskim dopełnienie dalsze występuje przed dopełnieniem bliższym: 我给我的朋友一本书 (wǒ gěi wǒ de péngyǒu yì běn shū) — Daję mojemu przyjacielowi książkę.
• Kantoński generalnie też tego przestrzega, ale czasami dopełnienie bliższe występuje pierwsze: 我畀本書我個朋友 (ngóh béi bún syū ngóh go pàhngyáuh) — Daję książkę mojemu przyjacielowi.

Kolejną różnicą jest to, że kantoński używa formy biernej rzadziej niż mandaryński i wymaga podania wykonawcy czynności:

• Po mandaryńsku można powiedzieć: 文件被偷了 (wénjiàn bèi tōu le) — Dokumenty zostały skradzione.
• Ale po kantońsku musisz uwzględnić sprawcę czynności: 文件俾人偷咗 (màhngín béi yàhn tāu jó) — Dokumenty zostały skradzione przez kogoś.

Gdzie mówi się po kantońsku?

Językiem kantońskim mówi się w Hongkongu, Makau i Guangdongu.

W przeciwieństwie do mandaryńskiego, kantoński nie jest używany ani rozumiany w całych Chinach.

Nie zmienia to jednak faktu, że posługuje się nim ponad 70 milionów ludzi.

Ponadto jest używany w niektórych z najludniejszych i najbardziej atrakcyjnych turystycznie regionów Chin.

Według WorldAtlas, kantoński jest najczęściej używany w Hongkongu i prowincji Guangdong, gdzie jest uznawany za lingua franca – wspólny język, ale niekoniecznie język ojczysty. Mówi się nim również w Malezji i Makau.

Podobnie jak w przypadku mandaryńskiego, istnieje mnóstwo materiałów w języku kantońskim dla chętnych do nauki. Internet pełen jest kantońskiej muzyki, programów telewizyjnych i innych rodzajów wciągających treści.

Podobnie jak w przypadku nauki dowolnego języka, nauka kantońskiego pozwoli ci nawiązać głębsze relacje z rodzimymi użytkownikami tego języka.

Gdzie mówi się po mandaryńsku?

Nic dziwnego, że większość uczących się chińskiego wybiera naukę mandaryńskiego. Właśnie o nim większość ludzi automatycznie myśli, gdy słyszy lub mówi "chiński".

Jest to również najczęściej używany dialekt w Chinach, a także oficjalny język Singapuru i Tajwanu.

Chociaż istnieje kilka regionalnych odmian mandaryńskiego, wszystkie są zrozumiałe dla każdego użytkownika tego języka.

Ponieważ mandaryński jest językiem urzędowym trzech krajów, jest też językiem używanym w większości chińskich filmów, programów telewizyjnych i muzyki.

Niezależnie od tego, czy uczysz się mandaryńskiego długoterminowo, czy w ramach intensywnego zanurzenia, będziesz potrzebować dużo ekspozycji i praktyki w rozumieniu ze słuchu, aby rozróżniać różne odmiany mandaryńskiego i je rozumieć.

Jednym z zasobów do tego celu jest program Lingflix. Lingflix wykorzystuje autentyczne filmy — takie jak teledyski, zwiastuny filmów, wiadomości i inspirujące prelekcje — i zamienia je w spersonalizowane lekcje do nauki języka. Możesz wypróbować Lingflix za darmo przez 2 tygodnie. Sprawdź stronę internetową lub pobierz aplikację na iOS lub Androida. P.S. Kliknij tutaj, aby skorzystać z naszej aktualnej wyprzedaży! (Ważne do końca tego miesiąca.)

Znaki uproszczone a tradycyjne

Istnieją dwa różne systemy pisma chińskiego: uproszczony i tradycyjny.

Nie będę się zagłębiał w historię każdego z nich, ale w skrócie: tradycyjne pismo chińskie było najczęściej używanym systemem pisma przez wieki, aż do lat 50. i 60. XX wieku.

W 1949 roku chiński rząd ogłosił uproszczone pismo chińskie nowym powszechnym systemem pisma w celu reformy kraju.

Nie oznacza to jednak, że dziś nie ma wielu ludzi (lub miejsc) wciąż używających tradycyjnych znaków.

Użytkownicy kantońskiego posługują się głównie znakami tradycyjnymi. Jest to najczęściej używany system pisma w Hongkongu, Singapurze, Malezji i na Tajwanie.

Mandaryński z kolei używa znaków uproszczonych.

Ale podobnie jak w przypadku wielu dialektów chińskich, znaki tradycyjne i uproszczone są rozpoznawalne i dość łatwe do odczytania, niezależnie od tego, którego systemu dana osoba używa najczęściej.

Na przykład rodzimi użytkownicy mandaryńskiego w Chinach mogą odczytać większość tradycyjnych znaków i vice versa.

Przykłady znaków uproszczonych

我爱你 (wǒ ài nǐ) — Kocham cię

我喜欢学中文 (wǒ xǐ huān xué zhōng wén) — Lubię uczyć się chińskiego

我是美国人 (wǒ shì měi guó rén) — Jestem Amerykaninem

Przykłady znaków tradycyjnych

我愛你 (wǒ ài nǐ) — Kocham cię

我喜歡學中文 (wǒ xǐ huān xué zhōng wén) — Lubię uczyć się chińskiego

我是美國人 (wǒ shì měi guó rén) — Jestem Amerykaninem

Systemy romanizacji

Pinyin

Jeśli uczysz się mandaryńskiego, pinyin jest wybawieniem.

To system romanizacji słów i tonów mandaryńskich, który informuje uczących się, jak je wymawiać.

Nie został jednak stworzony w tym celu.

W latach 50. XX wieku pinyin został wymyślony, aby pomóc poprawić wskaźniki alfabetyzacji w Chinach.

Przykłady Pinyin

Jak już ustaliliśmy, pinyin to zapis chińskich słów za pomocą liter angielskich.

Jeśli jeszcze nie zauważyłeś, pinyin to angielska pisownia, którą umieszczamy w nawiasach i kursywą w naszych blogach Lingflix o chińskim.

Na przykład:

我喜歡學中文 (wǒ xǐ huān xué zhōng wén) — Lubię uczyć się chińskiego

Znalazłeś pinyin?

wǒ xǐ huān xué zhōng wén to doskonały przykład tego, jak wygląda pinyin.

Jyutping

Czy wiedziałeś, że kantoński również ma własny system romanizacji? Nazywa się Jyutping.

Podobnie jak pinyin, Jyutping używa alfabetu łacińskiego do zapisywania słów kantońskich i używa znaków oraz liczb do oznaczania tonów.

Istnieją trzy rodzaje Jyutping: Yale, Sidney Lau i LSHK Jyutping.

• Jyutping Yale używa znaków diakrytycznych do oznaczania tonów (jak pinyin) i jest najczęściej używanym typem.
• Jyutping Sidney Lau używa liczb do oznaczania tonów (np. neih2 hou2) i dawniej był najpopularniejszym typem. Obecnie nie jest tak popularny, ale wciąż jest używany przez wiele starszych podręczników.
• Jyutping LSHK jest bardzo podobny do Sidney Lau, ponieważ używa liczb do oznaczania tonów. Zawiera jednak kilka ulepszeń dotyczących pewnych wymów. Jest to najnowszy rodzaj jyutpingu, promowany i zalecany przez Linguistic Society of Hong Kong.

Przykłady Jyutping

Przyjrzyjmy się dwóm najczęściej używanym systemom Jyutping w kantońskim:

Jyutping Yale: 你叫做乜野名呀？ (néih giu jouh mātyéh méng a?) — Jak masz na imię?

Jyutping Sidney Lau: 你叫做乜野名呀？ (neih2 giu jouh ma1tyeh2 meng2 a?) — Jak masz na imię?

Ponownie, możesz rozpoznać Jyutping, zauważając różnicę w znakach tonów i po kursywie.

Nauka mandaryńskiego a kantońskiego

Skoro już znasz podstawowe różnice między mandaryńskim a kantońskim, którego powinieneś się uczyć?

Mandaryński jest zazwyczaj bardziej praktycznym wyborem, ponieważ jest szeroko używany, przez ponad miliard osób. Ponieważ jest lingua franca wśród chińskich dialektów, większość użytkowników kantońskiego zna mandaryński.

Dostępnych jest mnóstwo materiałów do nauki mandaryńskiego, a jego wymowa jest łatwiejsza do opanowania niż kantońskiego, ponieważ ma mniej tonów.

Z drugiej strony, jeśli planujesz przebywać w Guangdongu, Hongkongu lub Makau lub prowadzić interesy z tamtejszymi firmami, kantoński może być pomocnym dialektem.

Jest też świetny dla osób zafascynowanych kulturą Hongkongu (jest mnóstwo wspaniałych filmów z Hongkongu!) lub tych, których przodkowie mówili po kantońsku i którzy chcą ponownie połączyć się ze swoim dziedzictwem.

Oczywiście możesz uczyć się obu. Jest wiele wspólnych elementów w gramatyce, a większość znaków ma to samo znaczenie – to podobne do nauki dwóch języków romańskich.

Zatem na co się zdecydujesz – mandaryński czy kantoński?

Pamiętaj, aby wziąć pod uwagę, gdzie planujesz używać swoich nowo nabytych umiejętności językowych i z kim chcesz się komunikować!

I jeszcze jedno... Jeśli lubisz uczyć się chińskiego we własnym tempie i wygodnie, z poziomu swojego urządzenia, muszę ci opowiedzieć o Lingflix. Lingflix ułatwia (i czyni przyjemniejszą) naukę chińskiego, udostępniając uczącym się prawdziwe treści, takie jak filmy i seriale. Możesz przejrzeć starannie wyselekcjonowaną bibliotekę wideo Lingflix lub bezpośrednio przenieść nasze narzędzia do nauki na Netflixa lub YouTube za pomocą rozszerzenia Lingflix dla Chrome. Jedną z funkcji, które uważam za najbardziej pomocne, są interaktywne napisy – możesz dotknąć dowolnego słowa, aby zobaczyć jego znaczenie, obrazek, wymowę i inne przykłady z różnych kontekstów. To świetny sposób na przyswajanie słownictwa bez konieczności zatrzymywania się i osobnego sprawdzania. Lingflix pomaga również utrwalić to, czego się nauczyłeś, za pomocą spersonalizowanych quizów. Przesuwaj palcem, aby zobaczyć dodatkowe przykłady i wykonuj wciągające ćwiczenia, które dostosowują się do twoich postępów. Otrzymasz dodatkową praktykę ze słowami, które sprawiają ci więcej trudności, a nawet dostaniesz przypomnienie, kiedy nadszedł czas na powtórkę! Możesz używać Lingflix na komputerze, tablecie lub telefonie za pomocą naszej aplikacji na urządzenia Apple lub Android. Kliknij tutaj, aby skorzystać z naszej aktualnej wyprzedaży! (Ważne do końca tego miesiąca.)