Russische bewegingswerkwoorden: Hoe je richting en vervoerswijze uitdrukt
Russische bewegingswerkwoorden geven beweging van de ene plaats naar de andere aan, net zoals de Engelse woorden 'go', 'walk', 'run' enzovoort. In tegenstelling tot hun Engelse tegenhangers houden Russische bewegingswerkwoorden echter ook rekening met de richting van de beweging, de wijze van beweging en hun grammaticale vorm.
Leer alle Russische bewegingswerkwoorden en hun vormen, en beheers het gebruik ervan om uit te drukken waar je naartoe gaat en hoe je daar komt.
De 14 Russische bewegingswerkwoorden
Er zijn 14 hoofd-Russische bewegingswerkwoorden. Elk hiervan heeft twee vormen. We gaan hier zo meteen dieper op in, maar voor nu hoef je alleen maar te weten dat:
- De unidirectionele vorm wordt gebruikt voor beweging die slechts één keer plaatsvindt, beweging in één richting of beweging die op het huidige moment plaatsvindt.
- De multidirectionele vorm wordt gebruikt voor terugkerende of gewoontebeweging, beweging in meerdere richtingen en beweging in het algemeen.
Er zijn echter veel situaties waarin zowel een unidirectioneel als een multidirectioneel werkwoord uitwisselbaar kunnen worden gebruikt.
Later in dit bericht gaan we in op de details van het gebruik van elk type werkwoord en zijn vormen. Maar voordat we in de details duiken, is het een goed idee om jezelf vertrouwd te maken met de werkwoorden zelf.
Hier is een overzicht van alle Russische bewegingswerkwoorden:
| Unidirectioneel | Multidirectioneel | Engels |
|---|---|---|
| Идти | Ходить | Te voet gaan |
| Ехать | Ездить | Met vervoer gaan (op wielen)* |
| Бежать | Бегать | Rennen |
| Брести | Бродить | Wandelen, slenteren |
| Лезть | Лазить | Klimmen |
| Лететь | Летать | Vliegen |
| Плыть | Плавать | Zwemmen, varen |
| Ползти | Ползать | Kruipen |
| Гнать | Гонять | Rijden, achternazitten |
| Нести | Носить | Dragen (te voet/gaand) |
| Везти | Возить | Vervoeren (met een voertuig) |
| Вести | Водить | Leiden of meenemen te voet (mensen, dieren of voertuigen) |
| Тащить | Таскать | Slepen, trekken |
Unidirectionele en multidirectionele werkwoorden
Richting is cruciaal bij het bepalen welke werkwoordsvorm je moet gebruiken. Elk Russisch bewegingswerkwoord heeft een unidirectionele en een multidirectionele vorm.
Unidirectionele werkwoorden
Unidirectionele werkwoorden worden gebruikt voor handelingen die:
- één keer plaatsvinden
- beweging in slechts één richting beschrijven
- spreken over beweging die op het huidige moment plaatsvindt
Hier zijn enkele voorbeelden van unidirectionele zinnen:
| Russisch | Engels |
|---|---|
| Я иду в университет. | Ik ga naar de universiteit. |
| Мы едем на работу сейчас. | We gaan nu naar het werk. |
| Дети едут на велосипедах в парк. | De kinderen gaan op hun fietsen naar het park. |
Unidirectionele werkwoorden worden ook gebruikt om figuurlijke of idiomatische onderwerpen te bespreken:
| Russisch | Engels |
|---|---|
| Вчера шёл снег. | Het sneeuwde gisteren. |
| Фильм идёт. | De film draait. |
| Этот цвет идёт вам. | Die kleur staat je goed. |
Omdat unidirectionele werkwoorden kunnen worden gebruikt om een handeling aan te geven die op het huidige moment plaatsvindt, wordt vaak сейчас (nu) gebruikt om dat detail te verduidelijken.
Multidirectionele werkwoorden
Multidirectionele werkwoorden beschrijven daarentegen:
- herhaalde of gebruikelijke handelingen
- beweging in meerdere richtingen
- beweging in het algemeen (inclusief het beschrijven van het bewegingsvermogen van een individu)
Hier zijn enkele voorbeeldzinnen die multidirectionele werkwoorden gebruiken:
| Russisch | Engels |
|---|---|
| Каждый день я хожу в институт. | Elke dag ga ik naar het instituut. |
| Мы часто ездим за границу. | We gaan vaak naar het buitenland. |
| Ребёнок ещё не ходит. | Het kind kan nog niet lopen. |
Bijwoorden kunnen worden gebruikt om frequentie of herhaalde handelingen met multidirectionele werkwoorden te laten zien, zoals:
| Russisch | Engels |
|---|---|
| Иногда | soms |
| Всегда | altijd |
| Часто | vaak |
| Каждый март | elke maart |
| Каждую среду | elke woensdag |
| Каждое воскресенье | elke zondag |
Hoe je Russische bewegingswerkwoorden gebruikt
Als je net begint, kan het nuttig zijn om een formule-achtige aanpak te hanteren voor het gebruik van bewegingswerkwoorden. Op die manier kun je de bovengenoemde regels gemakkelijk onthouden en toepassen.
Hier is een basisformule die je kunt gebruiken:
- Frequentiewoord/-zin om te verduidelijken of de handeling uni- of multidirectioneel is
- Onderwerp + werkwoord
- HA + vervoerswijze in locatief (prepositie-) (indien nodig)
- B/HA + bestemming in accusatief
Veel van de hier gepresenteerde zinnen gebruiken variaties op deze formule. Hier is een voorbeeldzin met de volledige formule:
Каждый день дети ездят на велосипедах в школу. (Elke dag fietsen de kinderen naar school.)
Laten we die ontleden:
| Frequentiewoord/-zin om te verduidelijken of de handeling uni- of multidirectioneel is | Onderwerp + werkwoord | HA + vervoerswijze in locatief (prepositie-) (indien nodig) | B/HA + bestemming in accusatief |
|---|---|---|---|
| Каждый день | дети ездят | на велосипедах | в школу |
| Elke dag | de kinderen rijden | op hun fietsen | naar school. |
Een nadere blik op Russische bewegingswerkwoorden
De 2 belangrijkste Russische bewegingswerkwoorden
Hier zijn de belangrijkste Russische bewegingswerkwoorden die je tegenkomt, afhankelijk van de wijze van beweging:
| Unidirectioneel | Multidirectioneel | Engels |
|---|---|---|
| Идти | Ходить | Te voet gaan |
| Ехать | Ездить | Met vervoer gaan (op wielen)* *Merk op dat andere vervoersmiddelen (via lucht en zee) andere werkwoorden gebruiken, zoals we later zullen laten zien |
Deze twee werkwoorden worden gebruikt om zowel beweging door een vervoerswijze als beweging naar iets toe uit te drukken.
Vervoerswijze uitdrukken
Omdat de werkwoordsvormen ехать en ездить met vervoer te maken hebben, moet je er ook voor zorgen dat je vertrouwd raakt met verschillende soorten vervoer en hoe je die correct uitdrukt.
Heel eenvoudig: gebruik HA + het type vervoer in de locatief (prepositie-). Bijvoorbeeld:
| Russisch | Engels |
|---|---|
| на машине | met de auto |
| на метро | met de metro |
| на велосипеде | op de fiets |
| на мотоцикле | met de motor |
| на лодке | met de boot |
| на корабле | met het schip |
| на автобусе | met de bus |
| на трамвае | met de tram |
Beweging naar een bestemming uitdrukken
Om aan te geven dat je ergens naartoe gaat, gebruik je meestal B of HA + de accusatief. Bijvoorbeeld:
| Russisch | Engels |
|---|---|
| в школу | naar school |
| во Францию | naar Frankrijk |
| в театр | naar het theater |
| на Кубу | naar Cuba |
| на почту | naar het postkantoor |
| на станцию | naar het station |
"Gaan" met andere bewegingsmethoden
Sommige bewegingswerkwoorden in het Russisch gaan verder dan eenvoudige beweging en geven meer informatie over de wijze van vervoer. Hier zijn wat meer specifieke werkwoorden die worden gebruikt om beweging over te brengen.
Deze worden vermeld in unidirectionele-multidirectionele paren, in die volgorde:
| Engels | Russisch bewegingswerkwoord | Voorbeeldzin |
|---|---|---|
| Rennen | Бежать | Я бежал в парке в тот момент. (Ik rende op dat moment in het park.) |
| Бегать | Мы бегали вдоль пляжа, наслаждаясь свежим воздухом. (We renden langs het strand en genoten van de frisse lucht.) | |
| Wandelen, slenteren | Брести | Она брела по улице, наслаждаясь видами города. (Ze wandelde door de straat en genoot van het stadsgezicht.) |
| Бродить | Мы бродили по лесу, находя красивые места для пикника. (We wandelden door het bos en vonden mooie plekken voor een picknick.) | |
| Klimmen | Лезть | Кот лез на дерево, чтобы поймать птицу. (De kat klom in de boom om de vogel te vangen.) |
| Лазить | Дети лазили по скалам, исследуя окружающую местность. (De kinderen klommen op de rotsen en verkenden de omgeving.) | |
| Vliegen | Лететь | Самолет летел над океаном, направляясь к своему пункту назначения. (Het vliegtuig vloog over de oceaan op weg naar zijn bestemming.) |
| Летать | Птицы летали вокруг пруда, поглощая последние лучи солнца. (De vogels vlogen rond de vijver en genoten van de laatste zonnestralen.) | |
| Zwemmen, varen | Плыть | Я плыл в бассейне, тренируясь для соревнований. (Ik zwom in het zwembad en trainde voor de wedstrijd.) |
| Плавать | Мы плавали в море, наслаждаясь прохладой воды. (We zwommen in de zee en genoten van de koelte van het water.) | |
| Kruipen | Ползти | Ребенок полз вперёд, чтобы дотянуться до игрушки. (De baby kroop vooruit om bij het speeltje te komen.) |
| Ползать | Черепаха ползала по песку, ища укрытие от солнца. (De schildpad kroop over het zand op zoek naar beschutting tegen de zon.) | |
| Rijden, achternazitten | Гнать | Он гнал машину по шоссе, стремясь добраться до города до заката. (Hij reed met de auto over de snelweg in een poging de stad voor zonsondergang te bereiken.) |
| Гонять | Я гонял его по всей площадке, чтобы осалить (Ik zat hem over het hele veld achterna om hem te tikken.) |
Let op: Гнать / Гонять wordt niet gebruikt voor 'een auto besturen', tenzij wordt geïmpliceerd dat het rijden snel of roekeloos is. ( Вести / Водить wordt gebruikt voor 'een voertuig besturen', zoals je hieronder zult zien.) In plaats daarvan betekent dit werkwoordpaar iemand dwingen te bewegen, zoals in het geval van 'een kudde drijven'.
Фермеры гоняли скот на рынок. (De boeren dreven het vee naar de markt.)
Je kunt het echter wel gebruiken als een informele uitdrukking voor snel rijden:
Куда ты так гонишь? (Waar rij je zo hard naartoe?)
Russische bewegingswerkwoorden voor "dragen", "leiden" en "brengen"
Er zijn vier werkwoordparen voor bewegingswerkwoorden die in de categorie 'dragen' vallen. De draagwerkwoordparen zijn soms moeilijk te begrijpen voor leerders, omdat het idee is dat een object of persoon wordt verplaatst.
Elk van deze paren wordt hieronder in meer detail beschreven:
| Engels | Russisch bewegingswerkwoord | Voorbeeldzin |
|---|---|---|
| Dragen (te voet/gaand) | Нести | Она несла корзину с фруктами на рынок. (Ze droeg een mand fruit naar de markt.) |
| Носить | Они носили вёдра с водой из реки в посёлок. (Ze droegen emmers water van de rivier naar het dorp.) | |
| Vervoeren (met een voertuig) | Везти | Он везёт груз на грузовике. (Hij vervoert lading op een vrachtwagen.) |
| Возить | Они возили товары по всему городу для доставки. (Ze vervoerden goederen door de hele stad voor bezorging.) | |
| Leiden of meenemen te voet (mensen, dieren of voertuigen) | Вести | Они вели группу туристов через лес и обратно к лагерю. (Ze leidden een groep toeristen door het bos en terug naar het kamp.) |
| Водить | Пастух водит стадо овец на пастбище. (De herder leidt de kudde schapen naar de weide.) | |
| Slepen, trekken | Тащить | Он тащил тяжёлую коробку по полу. (Hij sleepte een zware doos over de vloer.) |
| Таскать | Я таскал эти сумки целый день. (Ik heb deze tassen de hele dag mee gesjouwd). |
Perfectieve en imperfectieve bewegingswerkwoorden
Russische werkwoorden zijn perfectief of imperfectief, en bewegingswerkwoorden vormen daarop geen uitzondering.
Maar zoals je misschien hebt opgemerkt, neemt directionaliteit een deel van de betekenis over die gewoonlijk wordt gedefinieerd door perfectiviteit. Tot nu toe hebben we alleen met de imperfectieve werkwoorden te maken gehad. Perfectieve unidirectionele werkwoorden worden over het algemeen gebruikt om het begin van beweging te beschrijven, terwijl perfectieve multidirectionele werkwoorden meestal verwijzen naar beweging die gedurende enige tijd plaatsvond of zal plaatsvinden, vaak om de grenzen van die tijdsduur te benadrukken.
Perfectieve werkwoorden
Perfectieve bewegingswerkwoorden worden gebruikt om:
- het begin van een handeling aan te geven
- een verandering van handeling in uitvoering of met de toekomstige perfectieve vorm van een ander werkwoord te laten zien.
Bijvoorbeeld:
| Russisch | Engels |
|---|---|
| Она пошла в магазин купить новое платье. | Ze is naar de winkel gegaan om een nieuwe jurk te kopen. |
| На прошлой неделе он поехал в Японию. | Vorige week ging hij naar Japan. |
| Мы гуляли по городу, но побежали, потому что опаздывали на урок. | We liepen door de stad, maar begonnen te rennen omdat we te laat waren voor de les. |
| Я пойду пообедаю. | Ik ga wat lunch eten. |
Een belangrijk ding om te onthouden met betrekking tot bewegingswerkwoorden en aspect is dat zowel unidirectionele als multidirectionele werkwoorden een perfectief aspect hebben.
Bijvoorbeeld:
- лететь (imperfectief) en полететь (perfectief) zijn unidirectioneel (ook wel concreet)
- летать (imperfectief) en полетать (perfectief) zijn multidirectioneel (ook wel abstract)
Bovendien hebben perfectieve werkwoorden slechts twee tijden: verleden en toekomst.
Imperfectieve werkwoorden
Het imperfectieve aspect wordt gebruikt om handelingen te laten zien die:
- aan de gang zijn
- herhaalbaar zijn
- onvolledig zijn
- een tijdsduur aangeven
Bijvoorbeeld:
| Russisch | Engels |
|---|---|
| Каждый день я хожу в спортзал. | Elke dag ga ik naar de sportschool. |
| Я иду домой. | Ik ga naar huis. |
| Мы плавали в океане весь день. | We zwommen de hele dag in de oceaan. |
Merk op dat zowel unidirectionele als multidirectionele werkwoorden het imperfectieve aspect gebruiken.
Voorzetsels en Russische bewegingswerkwoorden
De wijze van beweging bepaalt zowel welk werkwoord je gebruikt als welk voorzetsel daarbij hoort.
Hier zijn de meest voorkomende voorzetsels die bij Russische bewegingswerkwoorden horen:
| Russisch | Engels |
|---|---|
| К | naar, in de richting van |
| В | in, naar |
| На | op, naar |
| Из | uit, vanuit |
| От | van, weg van |
| По | langs, over, door |
| За | achter, na, voor |
| Перед | voor, vóór |
| Под | onder, naar |
| С | met, van |
| Вокруг | rond |
| Внутри | binnen, in |
| Сквозь | door |
| Между | tussen |
| Напротив | tegenover (als in "aan de overkant van de weg") |
| Около | bij, in de buurt van |
Merk op dat het voorzetsel "У" niet wordt gebruikt met bewegingswerkwoorden. Het gaat over de huidige locatie ("Ik ben bij X"). De enige manier om beweging aan te geven met dit voorzetsel is niet via een werkwoord, maar via een verleden of toekomende tijd ("Ik zal bij X zijn", "Ik was bij X"). Met andere woorden, het is een hint naar beweging.
Neem deze zinnen bijvoorbeeld:
Я буду у твоего офиса через час. (Ik ben over een uur bij je kantoor.)
Они были у памятника, когда они мне позвонили. (Ze waren bij het monument toen ze me belden.)
Voorvoegsels voor Russische bewegingswerkwoorden
Net als andere Russische werkwoorden gebruiken bewegingswerkwoorden voorvoegsels om betekenis en context toe te voegen.
Enkele van de meest voorkomende voorvoegsels die worden gebruikt met Russische bewegingswerkwoorden zijn:
| Russische voorvoegsels gebruikt met bewegingswerkwoorden | Engelse vertaling | Voorbeelden |
|---|---|---|
| По- | Een perfectief werkwoordmarkeerder | Поехать в город (Naar de stad rijden) |
| Вы- | Uit, voort | Выбежать из дома (Het huis uit rennen) |
| В- | In | Влететь в океан (De oceaan in vliegen) |
| При- | Naar, tot | При плыть к пирсу (Naar de pier varen) |
| У- | Weg, vandaan | Убежать от опасности (Wegrennen van gevaar) |
| От- | Weg van | Отходить от стола (Weglopen van de tafel) |
| Под- | Onder | Подплыть под мост (Onder de brug door zwemmen) |
| За- | Achter, na | Зайти за дом (Achter het huis lopen) |
| Пере- | Over | Пересечь реку (De rivier oversteken) |
| На- | In, op | Наехать на препятствие (Op een obstakel rijden) |
Denk je dat je Russische bewegingswerkwoorden onder de knie hebt? Zo ja, controleer dan je vaardigheden met deze online vaardigheidstest. Er zijn veel bronnen die je daarbij kunnen helpen, maar we raden dit handboek van Yale aan dat specifiek op dit lastige onderwerp focust.
Met deze bewegingswerkwoorden in je Russische vocabulaire kunnen je taalvaardigheden vooruit blijven bewegen!
En nog één ding... Als je graag Russisch leert en jezelf wilt onderdompelen in authentiek materiaal uit Rusland, dan moet ik je ook meer vertellen over Lingflix. Lingflix laat je op een natuurlijke en geleidelijke manier kennismaken met de Russische taal en cultuur. Je leert echt Russisch zoals het wordt gesproken door echte Russen! Lingflix heeft een zeer breed scala aan hedendaagse video's. Een snikle blik geeft je al een idee van de verscheidenheid aan Russischtalige content die beschikbaar is op Lingflix: Lingflix maakt deze native Russische video's toegankelijk via interactieve transcripten. Tik op elk woord om het direct op te zoeken. Open een volledig interactief transcript van elke video onder het tabblad Dialogue. Bekijk eenvoudig woorden en zinnen met audio onder Vocab. Alle definities hebben meerdere voorbeelden en zijn geschreven voor Russischleerders zoals jij. Tik om woorden die je wilt herhalen toe te voegen aan een vocabulairelijst. En Lingflix heeft een leermodus die elke video verandert in een taallessen. Je kunt altijd naar links of rechts vegen om meer voorbeelden te zien. Het beste deel? Lingflix houdt je vocabulaire bij en geeft je extra oefening met moeilijke woorden. Het herinnert je er zelfs aan wanneer het tijd is om te herhalen wat je hebt geleerd. Je krijgt een 100% gepersonaliseerde ervaring. Begin met het gebruik van de Lingflix-website op je computer of tablet, of download nog beter de Lingflix-app uit de iTunes of Google Play store. Klik hier om te profiteren van onze huidige aanbieding! (Verloopt aan het einde van deze maand.)
