ဂျပန် အသံထွက်ဗေဒ - မမေ့သင့်သော အခြေခံ ၉ ချက်

ဂျပန်အသံထွက်ဗေဒ သို့မဟုတ် အသံဗေဒကို သင်ယူခြင်း၏ အရေးပါမှုကို မီးမောင်းထိုးပြနိုင်မယ်ထင်တဲ့ ကျွန်မရဲ့ ကိုယ်တွေ့ဇာတ်လမ်းတိုလေးတစ်ခုကို ပြောပြပါရစေ။ ဒါက နေရာတစ်ခုခုရဲ့ အလယ်တည့်တည့်မှာရှိတဲ့ တက္ကသိုလ်ငယ်လေးတစ်ခုမှာ ကျွန်မရဲ့ ဂျပန်စာသင်တန်းကာလအတွင်း နှင်းကျတဲ့နေ့တစ်နေ့မှာဖြစ်ခဲ့တာပါ။ သဒ္ဒါလေ့ကျင့်ခန်းတစ်ခုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ်၊ ကျွန်မရဲ့ ဆရာမက ကျွန်မကို ရောက်ရာက မေးခွန်းတစ်ခု မေးခဲ့ပါတယ်။

သူမက "サミさん！先生はかわいいと思いますか？( さみさん！せんせいは かわいいと おもいますか？ )" လို့ ပြောခဲ့ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက "Sami ရေ! ဆရာမကို ချစ်စရာကောင်းတယ်လို့ ထင်လား?" တဲ့။

အလွယ်မေးခွန်းတစ်ခုဖြစ်တာကြောင့် သိပ်အနားရသွားသလို မပေါ်အောင် ကြိုးစားရင်း ကျွန်မက ခေါင်းညိတ်ပြီး ဖြေလိုက်ပါတယ် - "うん။とっても怖いです！ ( うん。とっても こわい です！ )" အဓိပ္ပာယ်က "အင်း၊ ဆရာမက သိပ်ကို ကြောက်စရာကောင်းတာပဲ!" ပေါ့။

အံ့အားသင့်သွားတဲ့ ဆရာမက လည်ချောင်းပိတ်သလို အသံမျိုးထွက်လိုက်ပါတယ်။ လူအနည်းငယ်က ရီကြတာပဲ၊ ကံကောင်းချင်တော့ ကျွန်မရဲ့ သူငယ်ချင်းက ကျွန်မဘက်က ချက်ချင်းရပ်တည်ပြီး ဆရာမကို မဟုတ်ဘူး၊ သူမက ချစ်စရာကောင်းတယ်၊ တကယ့်ကို ချစ်စရာကောင်းတယ်လို့ ပြောလိုက်ပါတယ် - "いや！かわいいです！先生はかわいいですよ！ ( いや！かわいいです！せんせいは かわいい ですよ！ )"

အဲဒီအခိုက်မှာပဲ ဂျပန်အသံဗေဒနဲ့ ရှင်းလင်းတဲ့ အသံထွက်ပုံရဲ့ တန်ဖိုးကို ကျွန်မ သိရှိသွားခဲ့ပါတယ်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ こわい (ကြောက်စရာ) နဲ့ かわいい (ချစ်စရာ) ကြားက ကွာခြားချက်တွေကို ရွေးထုတ်နိုင်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ အချက်အလက်အားလုံး သင့်မှာ ရှိသွားပါလိမ့်မယ်။

၁။ ん ကို မိုရတစ်ခုအဖြစ် ရေတွက်ရမယ်

ဂျပန်စကားပြောကို နောက်ကလိုက်ပြီး အတုခိုးပြောဖူးတယ်ဆိုရင် ၎င်းရဲ့ မိုရ (mora) (စကားလုံးအပိုင်းအစများရဲ့ အခြေခံအဆောက်အအုံ) တစ်ခုစီက တစ်ချက်စီရိုက်ပြီး အရှည်အတူတူရှိတာကို သတိထားမိမှာပါ။

တစ်နည်းပြောရရင် မိုရတစ်ခုဆိုတာ အခြေခံအားဖြင့် ခနတစ်လုံး (ဥပမာ ぎょ ထဲက ょ လို ခနငယ်လေးတွေ မပါဝင်ဘူး) ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လက်ခုပ်တီးရင်း အသံထွက်လေ့ကျင့်နေတယ်ဆိုရင် လက်ခုပ်တီးသံအရေအတွက်က ပေးထားတဲ့ စကားလုံးထဲက ခနအရေအတွက်နဲ့ ကိုက်ညီသင့်ပါတယ်။

ဂျပန်အသံအများစုက "ဗျည်း + သရ" စုံတွဲတွေ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဘာသာစကားကိုယ်တိုင်က သင့်ကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ တစ်ပုံစံတည်းရှိတဲ့ စည်းချက်ကို ရစေဖို့ အတင်းအကျပ်လုပ်နေသလိုပါပဲ။ ဒါက အထွေထွေစည်းမျဉ်းပါ။

ပြီးတော့ ん ဆိုတာရှိပါသေးတယ်။

ん က မိုရတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဲဒီအတိုင်း အသံထွက်သင့်တယ်ဆိုတာ မှတ်ထားပါ။ ဥပမာ "ယခု" သို့မဟုတ် 今度 (こんど) ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို သုံးချက်ရိုက်သင့်တာ (KO-N-DO)၊ နှစ်ချက်မဟုတ်ပါဘူး (KON-DO)။

၂။ ဂျပန်သရအသံငါးမျိုးစလုံးကို အတူတူအသံထွက်ပါတယ်

ဂျပန်မှာ သရအသံငါးမျိုးရှိပါတယ်။

/i/ နဲ့ /ɯ/ တို့ဟာ တိကျတဲ့ ဗျည်းတွေရဲ့ အလယ်မှာရှိတဲ့အခါ အသံမဲ့ဖြစ်သွားတယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကလွဲလို့ ဒီသရငါးမျိုးကို အမြဲတမ်း အတူတူပဲ အသံထွက်ပါတယ်။

ဒီနေရာမှာ "အသံမဲ့" လို့ ဆိုလိုက်တဲ့အခါ ဆိုလိုတာက ဒီအသံတွေကို ထုတ်လုပ်တဲ့အခါ သင့်ရဲ့ အသံကြိုးတွေ မတုန်ခါတော့ဘူးဆိုတာပါ။ ဒါကို လက်တွေ့ခံစားကြည့်မှ ပိုနားလည်လွယ်ပါတယ်။ သင့်လည်ပင်းကို နှလုံးခုန်နှုန်းစစ်နေသလိုမျိုး လက်ချောင်းတွေနဲ့ ထိကြည့်ပါ။ "Who are you?" ဆိုတဲ့ စကားစုကို အသံကျယ်ကျယ်နဲ့ ပြောပြီးတော့မှ အဲဒီစကားစုတစ်ခုတည်းကိုပဲ တိုးတိုးပြောကြည့်ပါ။ ကွာခြားမှုကို သတိထားမိလား။

အသံငါးမျိုးပဲရှိတဲ့အတွက် ဒီအသံတွေကို မှန်မှန်ကန်ကန် အသံထွက်နေပါစေ။ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းကတော့ လေ့ကျင့်မှု၊ လေ့ကျင့်မှု၊ နောက်ထပ်လေ့ကျင့်မှုပါပဲ။

အသံထွက်ဆရာတစ်ယောက် မရှိဘူးဆိုရင် (ကျွန်မလို) အသံတွေကို လေ့ကျင့်ဖို့ အကြံပြုထားတဲ့ နည်းလမ်းကတော့ ဒါပါပဲ။

• ဒေသခံ ဂျပန်လူမျိုး စကားပြောတဲ့ ဗီဒီယိုတစ်ခုခုကို ရှာပါ၊ စာတန်းထိုး မှန်နေရပါမယ်။
• စာတန်းထိုးထဲက ဝါကျတစ်ကြောင်းကို ဖတ်ပါ။
• ဒေသခံစကားပြောသူက ဘယ်လိုပြောလဲ နားထောင်ပါ။
• သင်ကြားရတဲ့အတိုင်း ဝါကျကို ထပ်ဖတ်ပါ။
• မှန်တစ်ချပ်ရှေ့မှာထိုင်ပြီး တိပ်ခွေတစ်ခုကို လည်စေပါ။ စကားပြောနေစဉ် သင့်ပါးစပ်ကို ကြည့်ပြီး အသံသွင်းထားတာကို နားထောင်ပါ။ ဒေသခံစကားပြောသူရဲ့ ဗားရှင်းနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပြီး ဘယ်လိုကွာခြားချက်တွေရှိလဲ သတိထားပါ။
• သင်သတိထားမိတဲ့အတိုင်း သင့်လျော်တဲ့ ပြောင်းလဲမှုတွေ ပြုလုပ်ပြီး ဝါကျကို ထပ်ပြောပါ။
• ဝါကျကို ပြည့်ပြည့်ဝဝတတ်မြောက်သည်အထိ ဆက်လုပ်ပါ၊ ပြီးရင် တစ်ခြားဝါကျကို ဆက်သွားပါ။

ကံကောင်းတာက Lingflix လို ဘာသာစကားသင်ယူမှုပလက်ဖောင်းတွေမှာ ဒေသခံ ဂျပန်စကားပြောသူတွေပါတဲ့ စာတန်းထိုးဗီဒီယိုတွေကို ရှာတွေ့နိုင်ပါတယ်။

မကြာခဏဆိုသလို တိကျတဲ့ အသံထွက်ပုံကို ကြားရုံမျှနဲ့တင် သင်ကိုယ်တိုင်ရဲ့ အသံထွက်ပုံကို တိုးတက်စေနိုင်ပါတယ်။ တစ်ခါတစ်ရံမှာ သင်အမှားလုပ်မိတာကို ကြားရပေမယ့် ဘယ်လိုပြင်ရမလဲ မသိဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

နောက်ဆုံးပြောခဲ့တဲ့ ပြဿနာကို ရင်ဆိုင်နေရတယ်ဆိုရင် သင့်ရဲ့ အသံထွက်ကျွမ်းကျင်မှုကို လေ့ကျင့်ဖို့အတွက် သင်ကြားပေးသူတစ်ဦးကို ငှားရမ်းနိုင်ပါတယ်။ ကျွမ်းကျင်တဲ့ ဆရာတစ်ဦးက သင်ကိုယ်တိုင် ကြားမရနိုင်တဲ့အရာကို သင်ပြနိုင်ပါလိမ့်မယ်။

ကျွမ်းကျင်တဲ့ သင်ကြားပေးသူကို မရနိုင်ဘူးဆိုရင်တောင်မှ ဒေသခံစကားပြောသူ သို့မဟုတ် ဘာသာစကား ဖလှယ်ဖော်တစ်ဦးက သင့်ရဲ့ အသံသွင်းထားချက်က မှန်လား ဒါမှမဟုတ် တစ်ခုခု ထူးဆန်းနေလားဆိုတာ ပြောပြနိုင်ပါလိမ့်မယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတာ အတိအကျမပြောနိုင်ရင်တောင်ပေါ့။

အဲဒီလိုမျိုး ကတိကဝတ်ပြုရတာ အဆင်သင့်မဖြစ်သေးဘူးဆိုရင် Fluent Forever ရဲ့ ဂျပန်သရအသံတွေကို—ဂျပန် u အသံနဲ့ အင်္ဂလိပ် u အသံတွေကြားက ခြားနားချက်တွေအပါအဝင်—အသေးစိတ်ကြည့်ရှုထားတဲ့ YouTube ဆီရီးကောင်းတစ်ခုကိုလည်း မျှဝေချင်ပါတယ်။

၃။ ဂျပန်သရတစ်လုံးတည်းကို အင်္ဂလိပ် ဒွိသရ (Diphthongs) အဖြစ် မပြောင်းလဲမိစေနဲ့

"ဂျပန်အသံထွက်ဗေဒကို ဘာကြောင့် လေ့လာသင့်တာလဲ" ဆိုတဲ့ခေါင်းစဉ်အောက်က ကျွန်မချိတ်ဆက်ထားတဲ့ အင်္ဂလိပ်နဲ့ ဂျပန်ရဲ့ IPA စာမျက်နှာတွေကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် နှစ်ဘာသာစကားကြားက ထင်ရှားတဲ့ ကွာခြားချက်တစ်ခုကို သတိထားမိမှာပါ - အင်္ဂလိပ်သရကဏ္ဍက ဂျပန်နဲ့ယှဉ်ရင် အများကြီးကြီးမားနေပါတယ်။

အကြောင်းရင်းတစ်ခုက အင်္ဂလိပ်စာမှာ ဂျပန်စာထက် သရအသံပိုများလို့ပါ။ နောက်တစ်ချက်က အင်္ဂလိပ်စာက ဒွိသရ (diphthong) ဆိုတဲ့ အသံထွက်မှာ လှည့်စားတတ်ပါတယ်၊ ဒွိသရဆိုတာ စာလုံးပေါင်းတစ်လုံးထဲမှာ သရနှစ်လုံးပါဝင်တဲ့ အသံပါ။

ဥပမာ အင်္ဂလိပ်စကားလုံး "no" ကိုယူကြည့်ပါ။ ပုံမှန်အတိုင်း ပြောကြည့်ပါ၊ ပြီးရင် ဖြည်းဖြည်းချင်းပြောကြည့်ပါ။ ၎င်းမှာ အသံနှစ်မျိုးရှိတာကို သတိထားမိပါလိမ့်မယ် - ဗျည်းတိုတစ်ခုဖြစ်တဲ့ /o/ အသံ နောက်က u အသံ /ʊ/ လိုက်နေပါတယ်။ အခြေခံအားဖြင့် "nou" လို့ ပြောနေတာပါပဲ။

အခု ဒါကို ဂျပန်စာမှာ အသုံးချကြည့်ပါ။ の ထဲက no အသံဟာ ဒွိသရမဟုတ်ပါဘူး။ ဒီနေရာမှာ /o/ ကိုပြောပြီး /ʊ/ ထိ မရောက်ခင်မှာ ရပ်လိုက်ရပါတယ်။

ဂျပန်စာမှာ သရနှစ်လုံးကို တွဲမထားဘူးလို့ ဆိုလိုတာမဟုတ်ပါဘူး။ ဥပမာ 能力 ( のうりょく ) သို့မဟုတ် "စွမ်းရည်" ဆိုတဲ့ စကားလုံးမှာ の ထဲက /o/ အသံနဲ့ ဂျပန် /ɯ/ အသံ う ကို ယှဉ်တွဲပြထားပါတယ်။ ဂျပန်မြို့တော် 東京 (とうきょう) ရဲ့ အသံထွက်မှာလည်း အတူတူပါပဲ၊ စာလုံးနှစ်လုံးစလုံးမှာ /o/ နဲ့ /ɯ/ အသံတွေ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ကပ်လျက်ရှိနေပါတယ်။

၄။ အာခေါင်ပျော့သံများ (Palatalized Sounds) ကို နားလည်ပါ

ဂျပန်အသံထွက်မှာ အဓိကအရေးပါတဲ့ အယူအဆတစ်ခုကတော့ palatalization (အာခေါင်ပျော့သံပြောင်းခြင်း) ပါ။ ဒီစကားလုံးနဲ့ ရင်းနှီးချင်မှရင်းနှီးမှာပါ၊ ဒါပေမယ့် သင်သတိမထားမိဘဲ မကြာခဏလုပ်မိနေတတ်တဲ့ အရာတစ်ခုပါ။

ဥပမာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာရဲ့ အာခေါင်ပျော့သံတွေ ဖန်တီးနည်းကို ရှင်းပြထားတဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းတွေပါတဲ့ ဗီဒီယိုတစ်ခုရှိပါတယ်။

ဂျပန်ဘာသာမှာ အသံပြောင်းလဲပုံ—တစ်နည်း は → ば ・ ぱ ထဲက diacritic အမှတ်အသားတွေက ဘာကိုကိုယ်စားပြုလဲ—ကို သရုပ်ပြထားတဲ့ နောက်ထပ်ဗီဒီယိုတစ်ခုရှိပါတယ်။

ဟီရဂနနဲ့ ခတခနကို လေ့လာနေစဉ် "ငယ်တဲ့" ခနတွေကို ပိုကြီးတဲ့ခနတွေနဲ့ ပေါင်းပြီး အသံသစ်တွေ ဖန်တီးနိုင်တယ်ဆိုတာ သင်သိပြီးဖြစ်မှာပါ—ဥပမာ び နဲ့ よ ကို ပေါင်းပြီး びょ ဖြစ်အောင် လုပ်တာမျိုးပေါ့။

ဂျပန်ဗျည်းတွေမှာ ခနငယ်လေး や , ゆ သို့မဟုတ် よ ကို ထည့်လိုက်တဲ့အခါ တကယ်တော့ အာခေါင်ပျော့သံ (palatalized sound) တစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုနေတာပါ။

ဥပမာ ぎょ ထဲက g အသံနဲ့ ご ထဲက g အသံဟာ အတူတူမဟုတ်ပါဘူး။

ကိုယ်တိုင်စမ်းကြည့်ပါ - အသံတွေကို ဖြည်းဖြည်းချင်း နောက်ပြန်ရှေ့ပြန် ပြောကြည့်ပါ။ မျက်လုံးမှိတ်ပြီး သင့်ပါးစပ်ပေါ်ကို အာရုံစိုက်ပါ။ အသံတွေက ဘယ်နေရာကနေ ထွက်လာလဲ။ သင့်ပါးစပ်က ဘယ်လိုခံစားရလဲ။ ぎょ ထဲက အသံက ご ထဲက အသံထက် အနည်းငယ် "မြင့်တဲ့" နေရာတစ်ခုကနေ ထွက်လာသလို ခံစားရမှာပါ။

ခက်နေတယ်ဆိုရင် အသံတွေကို တိုးတိုးပြောကြည့်တာက အကူအညီဖြစ်မယ်ထင်ပါတယ်။ ぎょ မှာ အာခေါင်ပျော့ /g/ အသံပါဝင်ပြီး ご ထဲက အသံကတော့ သာမန် /g/ အသံဖြစ်ပါတယ်။

၅။ ဂျပန် /h/ , /ç/ နဲ့ /ɸ/ အသံတွေကို ခွဲခြားသိမြင်ပါ

は, ひ , ふ , へ နဲ့ ほ တွေအားလုံးကို h စာလုံးနဲ့ စတင်ရေးသားကြတယ်ဆိုပေမယ့် (ဒီလေ့လာချက်မှာ မြင်နိုင်သလိုပါပဲ) တကယ်တမ်းမှာ အစဗျည်းသံကွဲပြားတဲ့ သုံးမျိုးရှိပါတယ် - /h/ , /ç/ နဲ့ /ɸ/ တို့ဖြစ်ပါတယ်။

အခု ご နဲ့ ぎょ ကို ပြန်သွားပြီး ခံစားချက်ကွာဟမှုကို ထပ်ရှာကြည့်ပါ၊ ပြီးရင် ほ နဲ့ ひょ ကို ထပ်စမ်းကြည့်ပါ။ တည်နေရာကွာခြားမှုကို ခံစားရပါလိမ့်မယ်။ ပြီးတော့ သင့်လက်ကို ပါးစပ်ရှေ့မှာ ထားကြည့်မယ်ဆိုရင် ひょ လို့ပြောတဲ့အခါ သင့်လက်ကို ထိလာတဲ့ လေပမာဏ သိသိသာသာ နည်းသွားတာကိုလည်း သတိထားမိပါလိမ့်မယ်။

ひ ထဲက အသံ /ç/ ဟာ /h/ အသံရဲ့ အာခေါင်ပျော့သံ ကွဲလွဲမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး /ɸ/ ကတော့ သင့်နှုတ်ခမ်းတွေနဲ့ အနည်းငယ်ဆော့ကစားရမယ့် ဆန်းသစ်ပေမယ့် လက်လှမ်းမီနိုင်တဲ့ အသံသစ်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒါက အရေးကြီးပါတယ်၊ အကြောင်းက ふ မှာ အင်္ဂလိပ်စာမှာမရှိတဲ့ ဗျည်းနဲ့သရပေါင်းစပ်အသံ /ɸ/+/ɯ/ ရှိနေလို့ပါ။

ဒီတော့ ကျွန်ုပ်တို့ အားလုံးရင်းနှီးပြီးသား /f/ (ဥပမာ "fan" ထဲကလို) နဲ့ Mt. 富士 (ふじ) ထဲက /ɸ/ ကြားက ဘာကွာလဲ။

ကြည့်လိုက်ရင် ဒီမြင်ကွင်း IPA ဇယား မှာ /f/ ရဲ့ နည်းပညာပိုင်းအခေါ်အဝေါ်က "labiodental fricative" ဖြစ်ပြီး /ɸ/ ကတော့ "bilabial fricative" ဖြစ်တာကို တွေ့ရမှာပါ။ ဒါက ပါးစပ်ပြောစကားဖြစ်ပြီး တစ်ခုက နှုတ်ခမ်းနဲ့ သွားကို ထိစေပြီး နောက်တစ်ခုက နှုတ်ခမ်းနှစ်ခုလုံးကို သွားမပါဘဲ ထိစေတာပါ။

ဖယောင်းတိုင်တစ်တိုင်ကို မှုတ်နေတယ်လို့ ဟန်ဆောင်လိုက်ပြီး မှုတ်နေတဲ့အလယ်မှာ ရပ်လိုက်ပါ။ သင့်ပါးစပ် ဘယ်လိုခံစားရလဲ အာရုံစိုက်ပါ၊ ပြီးရင် ဒီအနေအထားအတိုင်း ဆက်ပြီး ふ လို့ပြောပါ။ မသေချာဘူးဆိုရင် Wasabi Japanese က ဒီလင့်ခ်ကို ကြည့်ပြီး ဒေသခံစကားပြောသူရဲ့ အသံထွက်နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။

၆။ ဂျပန် "R" အသံက အင်္ဂလိပ်တစ်ခုနဲ့ လုံးဝမတူပါဘူး

ကျွန်မရဲ့ ဂျပန်ဆရာမ (နိဒါန်းမှာ ဖော်ပြခဲ့တဲ့သူ) က တစ်ခါက ပြောဖူးတယ်၊ ဂျပန်စကားပြောသူတွေအတွက် အသံထွက်ရအခက်ဆုံး အင်္ဂလိပ်စကားလုံးက "really" လို့ပါ။ အကြောင်းက လျှာရဲ့ တည်နေရာအရ ဂျပန် /ɾ/ အသံဟာ အင်္ဂလိပ် /r/ နဲ့ /l/ အကြားမှာ တစ်နေရာရာမှာ ရှိနေလို့ပါ။

ဂျပန် r အသံကို ကောင်းကောင်းရှင်းပြတဲ့ ဒီဗီဒီယိုရှိပါတယ်။

ခရစ္စမတ်သီချင်းတစ်ပုဒ်—"la la la la la, la la la la!" ဆိုပြီး သီဆိုနေတယ်လို့ ဟန်ဆောင်လိုက်ပါ—ပြီးရင် သင့်လျှာက ဘယ်နေရာမှာရှိလဲ အာရုံစိုက်ပါ။ သင့်ရဲ့ အပေါ်သွားတွေရဲ့ အနည်းငယ်အပေါ်မှာ ရှိပြီး နီးပါးထိကပ်နေသင့်ပါတယ်။ အခု အရုပ်ဆိုးတဲ့ ဆွယ်တာအင်္ကျီကို ချွတ်ပြီး တီထွင်မှုမရှိတဲ့ အားပေးသံ—"ra ra ra!" —စဆိုပါ၊ ထပ်ပြီး သင့်လျှာက ဘယ်နေရာမှာရှိလဲ အာရုံစိုက်ပါ။

ပြီးရင် la လို့ပြောပါ၊ သင့်ရဲ့ အသက်ရှူသံကို မရပ်ဘဲ r လို့ပြောပါ၊ ဒါဆို အဓိပ္ပာယ်မရှိတဲ့ la-err အသံမျိုးထွက်လာပါလိမ့်မယ်။ သင်ဟာ l လျှာနေရာကနေ r လျှာနေရာကို ရောက်ဖို့ သေးငယ်တဲ့မျဉ်းကြောင်းလေးတစ်ခုကို နောက်ပြန်ခြေရာခံနေသလို သတိထားမိပါလိမ့်မယ်။

အခု သင်နားလည်သွားပြီဆိုတော့ အလယ်တည့်တည့်က နေရာတစ်ခုကို ရွေးပြီး ဒီ r အသံနဲ့ စတင်တဲ့ ဂျပန်စကားလုံးအနည်းငယ်ကို ပြောကြည့်ပါ၊ ဥပမာ ラーメン ("ramen")။ အသံက l အသံမဟုတ်၊ r အသံလည်း မဟုတ်ပေမယ့် အလယ်တစ်နေရာရာမှာ ရှိနေသလိုပဲဆိုရင် သင်ဟာ မှန်ကန်တဲ့လမ်းကြောင်းပေါ် ရောက်နေပါပြီ။

၇။ し အသံက "She" လို့ မထွက်ပါဘူး (ပြီးတော့ တရုတ်စကားတစ်ချို့ကို သင်ယူရတော့မယ်)

သင်သင်ကြားခံခဲ့ရတာနဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေနဲ့ し အသံက "she" နဲ့ အတူတူမဟုတ်ပါဘူး။

"she" ထဲက အသံကို "voiceless postalveolar fricative" လို့ခေါ်ပြီး /ʃ/ လို့ ရေးပါတယ်။ ထိုအတောအတွင်း し (နဲ့ ၎င်းရဲ့ ခတခနတူညီဖြစ်တဲ့ シ ) ထဲက အသံကတော့ "voiceless alveolo-palatal fricative" လို့ခေါ်ပြီး /ɕ/ လို့ ရေးပါတယ်။

သူတို့က အသံကွဲတွေပါ။

し ကို ဘယ်လိုအသံထွက်ရမလဲဆိုတဲ့ အရင်းအမြစ်ကောင်းတွေ အများကြီးမရှိတာကတော့ စိတ်မကောင်းစရာပါပဲ၊ ဒါကြောင့် မန်ဒရင်တရုတ် ဘာသာသင်ယူသူတွေကို ရည်ရွယ်ထားတဲ့ ဗီဒီယိုအနည်းငယ်ကို ညွှန်းပါရစေ၊ အကြောင်းက /ɕ/ အသံက ဘာသာစကားနှစ်ခုလုံးမှာ ရှိနေလို့ပါ။

မန်ဒရင်တရုတ်နဲ့ ဂျပန်ဘာသာနှစ်ခုလုံးမှာ ကြားရတဲ့ နောက်ထပ်အသံတစ်ခုကတော့ /tɕ/ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်ဘာသာမှာ ဒီအသံကို ဟီရဂန つ နဲ့ ခတခန ツ တို့နဲ့ ကိုယ်စားပြုပါတယ်။

OLS Mandarin က ဗီဒီယိုတစ်ခုကို ကြည့်ပြီး စတင်နိုင်ပါတယ်၊ အဲဒီမှာ မန်ဒရင်ဗျည်းအသံအနည်းငယ်ကို နှိုင်းယှဉ်ပြထားပါတယ်။ pinyin အမှတ်အသား x နဲ့ j တို့ကို အာရုံစိုက်ကြည့်ပါ၊ အဲဒါတွေက ၀တ်ဆံ ၀တ်ဆံ し နဲ့ ၂ ရဲ့အသံတွေနဲ့ ညီမျှပါတယ်။

အသံနှစ်ခုကြားက ကွာခြားချက်ကို ကြားဖို့ ကြိုးစားပါ၊ ပြီးရင် Yoyo Chinese ရဲ့ ဗီဒီယိုတွေလို အသံတွေအကြောင်း ပိုပြီးတိကျစွာ ပြောတဲ့ ဗီဒီယိုအနည်းငယ်ကို ရှာကြည့်ပါ ( し အတွက်နဲ့ ち အတွက်)။

ပိုတိကျတဲ့ ရှင်းလင်းချက်ကို လိုချင်ပြီး မန်ဒရင် sh နဲ့ zh အကြောင်း နည်းနည်းလေ့လာဖို့ စိတ်ဝင်စားတယ်ဆိုရင် Litao Chinese ရဲ့ ကောင်းမွန်တဲ့ဗီဒီယိုတွေကို ကြည့်ပါ ( し အတွက်နဲ့ ち အတွက်)။

၂ ထဲက အသံ (/ʑ/ နဲ့ /dʑ /) က မန်ဒရင်မှာ မရှိပါဘူး။ ၀တ်ဆံ ၀တ်ဆံ ၂ ကြားက တစ်ခုတည်းသော ကွာခြားချက်က ၀တ်ဆံက အသံမဲ့ (သင့်အသံကြိုးတွေ မတုန်ခါဘူး) ဖြစ်ပြီး ၂ က အသံရှိ (သင့်အသံကြိုးတွေ တုန်ခါသင့်တယ်) ဖြစ်တာပါပဲ။

၈။ ဂျပန်ဘာသာမှာ "N" အသံကွဲ ငါးမျိုးရှိပါတယ်

အတိအကျပြောရရင်

• ပုံမှန် n အသံ သို့မဟုတ် /n/။ ဥပမာ 海苔 ( のり )၊ ဂျပန်အစားအစာတွေမှာ မကြာခဏသုံးတဲ့ ပင်လယ်ရေညှိခြောက်။
• အာခေါင်ပျော့သံ /ɲ/။ ဒါက い သို့မဟုတ် ခနငယ်လေး よ, や နဲ့ ゆ အသံတွေ မဟုတ်တဲ့ အခြားဗျည်းတွေရဲ့ ရှေ့မှာ လာပါတယ်။
• m ဖြစ်သွားတဲ့ n။ 頑張る ( がんばる ) သို့မဟုတ် "ကံကောင်းပါစေ/အကောင်းဆုံးလုပ်ပါ" ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ စာအုပ်တွေ ဒါမှမဟုတ် စကားပြောစာအုပ်တချို့မှာ gambaru ဆိုပြီး မကြာခဏ စာလုံးပေါင်းမှားတတ်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်ကို သင်အံ့အားသင့်ဖူးတယ်ဆိုရင် /n/ က /b/ (boy ထဲက b လို) သို့မဟုတ် /p/ (pot ထဲက p လို) ရဲ့ ရှေ့မှာ /m/ (mom ထဲက m လို) ဖြစ်သွားတဲ့ စည်းမျဉ်းကို သိပြီးသားဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
• /ŋ/ အသံ။ ဒါက "going" ဒါမှမဟုတ် "sing" ထဲက -ing ရဲ့ ng အသံနဲ့ တူပါတယ်။ ん က /k/ သို့မဟုတ် /g/ အသံရဲ့ ရှေ့မှာ လာတဲ့အခါ ဖြစ်ပေါ်ပါတယ်။
• /ɴ/ အသံ။ ဒါက ん ရဲ့ အသံဖြစ်ပြီး ခေတ္တရပ်နားမှုတစ်ခုရဲ့ ရှေ့မှာ ဖြစ်ပေါ်တာ သို့မဟုတ် Wikipedia ပြောသလို すみません… လို "တောင်းပန်ပါတယ်/ခဏလေးပါ…" ဆိုတဲ့ စကားစုရဲ့ နောက်ဆုံးမှာ ဖြစ်ပေါ်တာပါ။ ပြီးတော့ すみません ကို ဘယ်လိုအသံထွက်ရမလဲ ရှင်းပြတဲ့ ဆွေးနွေးခန်းကောင်းတစ်ခု ရှိပါတယ်။

၉။ ဂျပန်မှာ အသံအနိမ့်အမြင့် (Pitch Accent) ရှိပါတယ် (အင်္ဂလိပ်လိုပဲ!)

အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှာ "certain" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို cer-TAIN လို့မထွက်ဘဲ CER-tain လို့ ထွက်သလိုပဲ၊ ဂျပန်စကားလုံးတွေမှာလည်း အထူးပုံစံတစ်မျိုးနဲ့ ဖိရွတ်ကြပါတယ်။

ဂျပန်စကားလုံးအားလုံးကို တူညီစွာ ဖိရွတ်ကြတယ်ဆိုပေမယ့် အသံအနိမ့်အမြင့် ပုံစံအထူးတွေ အနည်းငယ်ကို လိုက်နာကြတယ်ဆိုတာ မှတ်ထားချင်ပါတယ်။ ဥပမာ 銀行 (ぎんこう) သို့မဟုတ် "ဘဏ်" ဆိုတဲ့ စကားလုံးက အသံနိမ့်တစ်ခုနဲ့ စပြီး မိုရသုံးခုရဲ့ အသံမြင့်တွေနဲ့ လိုက်ပါတယ်။

ဂျပန်စကားလုံးတွေ လိုက်နာတဲ့ အဓိကပုံစံအချို့ရှိပေမယ့် ဒီပုံစံတွေက ပုံသေမဟုတ်ဘဲ ဝါကျထဲမှာ ဘာဖြစ်နေလဲဆိုတာပေါ် မူတည်ပြီး ကွဲပြားပါတယ်။ ဥပမာ ဂျပန်ရဲ့ တိုကျို/စံပြ ဒေသိယစကားမှာ အခြေခံစည်းမျဉ်းနှစ်ခု ရှိပါတယ်။

၁။ စကားလုံးတစ်လုံးရဲ့ ပထမဆုံးမိုရနှစ်ခုက တူညီတဲ့ အသံအနိမ့်အမြင့် ရှိမှာမဟုတ်ပါဘူး။ တစ်နည်းပြောရရင် ပထမဆုံးမိုရက အသံမြင့်နေရင် ဒုတိယမိုရက အသံနိမ့်မယ်၊ ပြောင်းပြန်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

၂။ စကားလုံးတစ်လုံးရဲ့ အသံအနိမ့်အမြင့် ကျသွားပြီးရင် ပြန်မတက်တော့ပါဘူး။ မန်ဒရင်တရုတ်စာလို "ဝယ်" သို့မဟုတ် "buy" လို စကားလုံးတွေရဲ့ အသံကျပြီးမှ ပြန်တက်လာတဲ့ အသံအတက်အကျမျိုး စံဂျပန်မှာ မရှိပါဘူး။

ဒါတွေအားလုံးက သင့်ကို ခေါင်းကိုက်စေတယ်ဆိုရင် အသံအနိမ့်အမြင့် (pitch accent) က ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်လဲဆိုတာ လေ့လာဖို့ အချိန်အနည်းငယ် ပေးသင့်ပါတယ်။ ပုံစံတစ်ခုချင်းစီအတွက် အသုံးများတဲ့ စကားလုံးအနည်းငယ်စီကိုလည်း သင်ယူထားသင့်ပါတယ်၊ ဒါမှ ပုံစံတစ်ခုချင်းစီ ဘယ်လိုခံစားရလဲဆိုတာ သိမြင်နိုင်မှာပါ။ ပြီးရင် မီဒီယာတွေ သုံးစွဲတဲ့အခါ သို့မဟုတ် လူတွေစကားပြောနေတာကို နားထောင်တဲ့အခါ သူတို့ရဲ့ အသံအနိမ့်အမြင့်ကို သတိထားမိပါစေ။

ဒါကို နက်နက်နဲနဲ ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် Dogen ဆိုတဲ့လူတစ်ယောက်က ဒီခေါင်းစဉ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ ပြည့်စုံတဲ့ဆီရီးတစ်ခု ထုတ်ပြန်ထားပါတယ်။

ဂျပန်အသံထွက်ဗေဒကို ဘာကြောင့် လေ့လာသင့်တာလဲ

ဂျပန်စာကို စလေ့လာချိန်မှာ ဂျပန်အသံထွက်က အရမ်းလွယ်တယ်လို့ ကျွန်မကို ပြောခဲ့ကြပါတယ်။ တကယ်တော့ ကျွန်မတို့က အသံထွက်အတွက် အောက်ပါအကြောင်းရင်းတွေကြောင့် သင်တန်းကာလ တစ်ခုပဲ အချိန်ပေးခဲ့ကြပါတယ်။

• ဒီဘာသာစကားက အသံအနိမ့်အမြင့် (တိုန်) မပါပါဘူး။ မန်ဒရင်တရုတ်လို စကားလုံးတွေရဲ့ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ ရေးသားတဲ့အက္ခရာကို ပြောင်းလဲစေတဲ့ အသံထွက်ပုံမျိုး မဟုတ်ပါဘူး။ ဥပမာ "ဝယ်" နဲ့ "ရောင်း" ဆိုတဲ့ တရုတ်အက္ခရာတွေက 买 နဲ့ 卖 ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်ခုစလုံးက "mai" လို့ အသံထွက်ပေမယ့် ပထမတစ်ခုက အသံကျပြီးမှ တက်လာတဲ့ အသံအတက်အကျရှိပြီး နောက်တစ်ခုကတော့ အသံကျတာပဲ ရှိပါတယ်။
• စာလုံးပေါင်းက အသံထွက်နဲ့ကိုက်ညီပြီး အသံထွက်က တစ်သမတ်တည်းဖြစ်ပါတယ်။ တစ်နည်းပြောရရင် စကားလုံးတွေက ပုံပေါ်တဲ့အတိုင်း အသံထွက်ပြီး အသံထွက်တဲ့အတိုင်း ပုံပေါက်ပါတယ်။ ဂျပန်စာကို ဘယ်တုန်းကမှ မလေ့လာဖူးသူတစ်ယောက်တောင်မှ romaji နဲ့ရေးထားတဲ့ စာသားတစ်ခုကို ဖတ်ပြီး အခက်အခဲမရှိဘဲ နားလည်အောင် ပြောနိုင်ပါတယ် (ဥပမာ ပြင်သစ်စာ လေ့လာနေသူတစ်ယောက်နဲ့ မတူဘဲ)။
• စပိန်လို ဒေသခံဘာသာစကားပြောသူတွေအတွက် အတော်လေး လွယ်ကူပါတယ်။ ဂျပန်သရတွေကို စပိန်ဘာသာမှာ အသံထွက်သလို အသံထွက်မယ်ဆိုရင် ကိစ္စမရှိပါဘူး။

ဒါတွေအားလုံးက သင်အခု စဉ်းစားနေမယ့် မေးခွန်းတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ ဂျပန်အသံထွက်က အဲလောက်လွယ်ရင် ဘာကြောင့် လူတစ်ယောက်က ဂျပန်ဘာသာရဲ့ အသံထွက်ဗေဒ— သို့မဟုတ် Webster’s English Language Learner Dictionary က "စကားပြောအသံများကို လေ့လာခြင်း" လို့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားတဲ့ အရာ—ကို လေ့လာဖို့ အချိန်ပေးရမှာလဲ။

အကြောင်းရင်းက အနှစ်ချုပ်ကတော့ ဒါပါပဲ - ဂျပန်ဘာသာမှာ အင်္ဂလိပ်စာမှာ မရှိတဲ့ အသံတွေ ရှိပြီး ပြောင်းပြန်လည်း မှန်ပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်နဲ့ ဂျပန် IPA စာမျက်နှာတွေကို မိနစ်အနည်းငယ်ကြာ သွားကြည့်ပါ၊ ဘာသာစကားနှစ်ခုမှာ အသံတူတာတွေ ရှိပေမယ့် အတိအကျတော့ မတူညီဘူးဆိုတာ သတိထားမိမှာပါ။

အိုး... ခရီးရှည်ကြီးတစ်ခုပါပဲ။ ဂျပန်အသံထွက်ဗေဒအကြောင်း အချက်အလက်အများကြီးကို ဖြတ်သန်းလာခဲ့ပါပြီ။ ဒီအဆင့်မှာ ဒီအရာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့ အားထုတ်မှုအားလုံး ထိုက်တန်လားလို့ သင်ကိုယ်တိုင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို မေးနေမှာပါ—တကယ်တော့ ဒါက သင့်ကိုယ်သင် ဖြေရမယ့် မေးခွန်းပါပဲ။

ဂျပန်စကားလုံးတွေကို "မှားတဲ့" နည်းနဲ့ အသံထွက်လိုက်တယ် (ဘာကိုပဲဆိုဆို) ဒေသခံစကားပြောသူတွေက သင့်ကို နားလည်နိုင်သေးရင် ကိစ္စမရှိပါဘူး။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ အင်္ဂလိပ်စကားပြောသူတွေက ပြင်သစ်အသံထွက်ကို ချစ်စရာကောင်းတယ်လို့ ထင်ကြပြီး သင်ဟာ နိုင်ငံခြားသားဖြစ်နေတဲ့အတွက် ခွင့်လွှတ်ခံရမှာပါ။

ဒါပေမယ့် ဂျပန်စကားပြောမှာ ကျွမ်းကျင်ဖို့ သင့်ရည်မှန်းချက်ရှိတယ်ဆိုရင် ၎င်းရဲ့ အသံထွက်ဗေဒကို လေ့လာတာက သင့်ကို အဲဒီခရီးပန်းတိုင်ရောက်အောင် ပို့ဆောင်ပေးပါလိမ့်မယ်။ 頑張ってね!