इटालियन बोलीभाषा आणि इटलीच्या भाषा

तुम्ही नेपल्समध्ये उतरलात आणि निर्दोष इटालियनमध्ये पिझ्झा ऑर्डर करू शकतात तर छानच आहे. पण तुमच्या मित्रांना खरोखर प्रभावित करायचं असेल, तर तुम्हाला ब्रोथमधील ऑक्टोपससारखी खरी स्थानिक विशेषता ऑर्डर करावी लागेल, आणि ते नेपोलिटन भाषेत करावे लागेल: o’ bror’ e purp’ .

या आढाव्यात, मी इटलीला प्रवास करणाऱ्यांसाठी काही मुख्य गोष्टी, ओळखायला योग्य काही भाषा (किंवा बोलीभाषा) तसेच सिसिलियन आणि नेपोलिटनमधील काही वाक्प्रचारांची चर्चा करेन, जे तुम्ही त्या भागात गेल्यास उपयुक्त ठरतील.

इटलीच्या अनेक भाषांबद्दल शिकणाऱ्यांनी काय जाणून घ्यावे

Ethnologue या मोजणीनुसार, इटलीमध्ये २८ स्वदेशी भाषा (आणि सहा अस्वदेशी) आहेत.

बरोबर, त्या भाषा आहेत, बोलीभाषा नव्हेत. इटालियन लोक सहसा—आणि अनेक भाषाशास्त्रज्ञांच्या दृष्टीने चुकीच्या पद्धतीने—नेपोलिटन आणि इतरांना i dialetti (बोलीभाषा) म्हणतात.

"बोलीभाषा" या शब्दाचा इटालियन लोकांनी केलेला वापर हे दर्शवितो की या भाषा लिहिल्या जात नाहीत किंवा शिकवल्या जात नाहीत, आणि अशा प्रकारे त्या "खऱ्या भाषेपेक्षा" कमी प्रतीच्या मानल्या जातात.

बोलीभाषा आणि भाषा यातील फरक

मग भाषा आणि बोलीभाषा यातील वास्तविक फरक काय? खरंतर, काहीही नाही.

"बोलीभाषा" हे भाषिक श्रेणीपेक्षा राजकीय पदनाम जास्त आहे. कोणत्या भाषा (आणि म्हणूनच वक्ते) सरकार किंवा समाज सक्षम करणे निवडते आणि कसे हे दर्शविण्यासाठी याचा वापर होतो.

बहुतेक भाषाशास्त्रज्ञ संपूर्ण प्रश्न टाळतात, पण जेव्हा ते दोन्हीमध्ये फरक करण्याचे धाडस करतात, तेव्हा तो सहसा परस्पर आकलनाच्या पातळीशी संबंधित असतो, जी स्वतःच एक जटिल संकल्पना आहे.

त्या मापदंडाने सुद्धा, इटलीच्या भाषा निश्चितपणे भाषाच आहेत: सार्डिनियन बोलणारा फ्रिउलियन एवढ्याच प्रमाणात समजतो, जितका फ्रेंच बोलणारा स्पॅनिश समजतो.

म्हणजे, लॅटिनपासून उतरलेल्या भाषांप्रमाणेच त्यांचे मूळ समान आहे, आणि काही वक्ते विशिष्ट परिस्थितीत एकमेकांशी संवाद साधू शकतात. तथापि, समजण्यात पुष्कळ अडचणी निर्माण करण्याइतपत व्याकरण आणि शब्दसंग्रहातील फरक आहेत.

इटलीमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या भाषा

इटलीच्या बहुतांश भाषा रोमान्स भाषा आहेत, म्हणजे त्या कॉमन लॅटिनपासून इटालियनच्या समांतर विकसित झाल्या (जसे फ्रेंच, स्पॅनिश, पोर्तुगीज इ. झाल्या). या भाषा इटालियनपासून विकसित झाल्या नाहीत.

इटलीमध्ये रोमान्सेतर भाषाही आहेत, त्यात स्लाव्हिक, जर्मनिक आणि अल्बेनियन कुटुंबातील काही भाषांचा समावेश होतो.

इटालियनसारख्या काही युरोपियन रोमान्स भाषा शिखरावर पोहोचल्या (राजघराण्यांनी कोणती भाषा बोलली, कोणाची राजकीय सत्ता होती इ. वर आधारित) आणि नंतर त्या लिहिल्या गेल्या आणि शाळांमध्ये शिकवल्या गेल्या.

त्यादरम्यान, बऱ्याच भाषा उपेक्षित राहिल्या—पण इटालियन नेपोलिटनपेक्षा जास्त भाषा आहे यामागे कोणतीही आंतरिक व्याकरणात्मक किंवा भाषिक कारणे नाहीत.

भाषांची तरलता

शिक्षण आणि लेखनामुळे भाषेला मिळालेल्या औपचारिक प्रमाणीकरणाशिवाय, एक भाषा कोठे संपते आणि दुसरी कोठे सुरू होते हे नक्की वेगळे करणे वादग्रस्त आणि गुंतागुंतीचे होऊ शकते.

उदाहरणार्थ, दक्षिण इटलीमधून प्रवास करताना, नेपोलिटन कोठे संपते आणि कॅलाब्रियन कोठे सुरू होते? आणि कॅलाब्रियन कोठे संपते आणि सिसिलियन कोठे सुरू होते? या प्रश्नांवर काही लोकांची अतिशय प्रबळ मते आहेत, पण बहुतांशी एकमत नाही.

आणि खरंतर, एक प्रकारचा सातत्य आहे, प्रत्येक गाव आणि कुटुंब आपली स्वतःची आवृत्ती बोलते. या भाषांचे औपचारिक रूप देण्यात अपयश आल्यामुळे असेही होते की, तुम्ही, त्या शिकणाऱ्यांपैकी एक म्हणून, विविध स्थानिक लोक "योग्य" मानतात त्याच्या अनेक आवृत्त्यांचा सामना करू शकता.

पण हेच, तर मजेचं सगळं काही.

५ मुख्य इटालियन बोलीभाषा

इटलीमध्ये बोलल्या जाणाऱ्या प्रत्येक भाषेची यादी करणे हे या लेखाच्या व्याप्तीबाहेरचे असले तरी, प्रवाश्याचा विचार करता खाली काही अधिक महत्त्वाच्या आणि मनोरंजक भाषांचा समावेश आहे.

ह्या सर्व भाषा गावोगावी किंवा अगदी परिसरापरिसरातही व्याकरण आणि शब्दसंग्रहाच्या बाबतीत खूपच बदलू शकतात.

नेपोलिटन

या भाषेची प्रकार दक्षिण इटलीच्या बऱ्याच भागात बोलले जातात.

एका काळी स्पॅनिश ताबा असल्यामुळे, भाषेत भरपूर स्पॅनिश कर्जशब्द आहेत, जे काही प्रवाश्यांना परिचित वाटू शकतात.

सिसिलियन

सिसिली बेटावर विविध प्रकारांत ही भाषा बोलली जाते. दक्षिण कॅलाब्रियामध्येही तिचा एक प्रकार आढळतो.

फ्रिउलियन

कातालान

बार्सिलोनाची भाषा अलघेरो (सार्डिनिया) येथे बोलली जाते, जे एकेकाळी कातालान राज्याचा भाग होते.

माझ्या वैयक्तिक मते, ती ऑक्सिटानशी खूपच परस्पर आकलनयोग्य आहे, जी इटलीच्या वायव्य भागात अजूनही थोडीफार बोलली जाते.

सार्डिनियन

सार्डिनियाच्या मध्य आणि दक्षिण भागात बोलली जाते.

परदेशीयांसाठी नेपोलिटनचा थोडासा चाख

नेपोलिटन शिकायला मजेदार आहे कारण ती अजूनही वारंवार आणि अभिमानाने बोलली जाते, अगदी तरुणांकडूनही.

मला आवडणाऱ्या काही वाक्प्रचारांची यादी खाली आहे. लक्षात ठेवा, शब्दलेखन बऱ्याच प्रमाणात बदलू शकते.

Jamm checazz’. — आमचं खूप छान चाललंय, सर्व काही उत्तम प्रकारे चाललंय (सहसा व्यंग्यात्मक).

Azz! — हे इटालियन cazzo (पुरुषाचे जननेंद्रिय) चे एक परिणाम आहे आणि आश्चर्य, नैराश्य किंवा आनंदाची अभिव्यक्ती म्हणून खूप सामान्यतः वापरले जाते.

Nun sacc’ niente. — मला काहीही माहिती नाही. (कोणत्याही भाषेत हार मानण्याचा किमान एक विनम्र वाक्प्रचार माहित असणे हे नेहमीच हुशारीचे आहे.)

Liev’t a miezz’! — मधून हटा! (नेपल्सच्या अस्ताव्यस्त, घातक रस्त्यांवर इतर चालकांना सांगितले जाते.)

परदेशीयांसाठी सिसिलियनचा थोडासा घास

सिसिलियन शिकणे आणि बोलणे तितकेच मजेदार आहे आणि बेटभर बऱ्याच प्रमाणात बदलते. तिचे शब्दलेखनही निश्चित नाही.

Auguri e figghi masculi! — अभिनंदन, आणि पुरुष मुले! (हा एक ठराविक टोस्ट आहे जो लग्नांकडून कर्जाऊ घेऊन आता सर्वत्र वापरला जातो.)

Avà! — खरोखर! (आश्चर्य दाखवण्यासाठी.)

Paninu ca meusa. — प्लीहांसह सँडविच. (ही वाडवडिलांनी दिलेली गोड गोष्ट चुकवू नका! तुम्ही पलेर्मोला गेल्यास, ते बंदरावर खा.)

इटालियन बोलीभाषा कशा शिकाव्यात

वरील वाक्प्रचार फक्त देशाच्या विविध भागातील मजेदार स्थानिक वाक्प्रचार आणि शब्दांची चव तुम्हाला देण्यासाठी आहेत. आणखी हवं आहे? इटालियन भाषा आणि बोलीभाषा कशा शिकाव्यात याबद्दल येथे आणखी काही सूचना आहेत.

• तुम्ही लोकांना, विशेषत: वृद्ध लोकांना विचारून अधिक शिकू शकता, जे या भाषा चांगल्या बोलू शकतात. सरळ स्रोताकडेच का जाऊ नये?
• काही प्रकरणांमध्ये, इटालियनमध्ये द्विभाषिक शब्दकोश उपलब्ध आहेत, जसे की नेपोलिटनसाठी आणि सिसिलियनसाठी. तुमचे नशीब चांगले असेल तर, तुम्हाला आणखी काही सापडू शकतात.
• तुमच्याकडे आधीच पाया असेल तर, मार्गदर्शक मदत करू शकतात (जसे की Omniglot वरील आणि I love Sicilies वरील सिसिलियनसाठी). ते सहसा अशा इटालियन लोकांसाठी असतात ज्यांनी त्यांचे आजोबा-आजी बोलताना ऐकले आहे. तुम्ही शून्यापासून सुरुवात करत असाल तर ते कमी उपयुक्त ठरतात.
• तुम्ही Lingflix भाषा शिकण्याच्या कार्यक्रमावरील प्रामाणिक इटालियन व्हिडिओंच्या मदतीने विविध इटालियन बोलीभाषांचे ऐकण्याचा सरावही करू शकता. तुम्हाला उच्चारण किंवा भाषण समजण्यात अडचण येत असेल, तर तुम्ही पाहताना इटालियन किंवा इंग्रजी (किंवा दोन्ही) मधील परस्पर मथळे चालू करू शकता. Lingflix प्रामाणिक व्हिडिओ—जसे की संगीत व्हिडिओ, चित्रपट ट्रेलर्स, बातम्या आणि प्रेरणादायी भाषणे—घेते आणि त्यांना वैयक्तिकृत भाषा शिकण्याच्या धड्यांमध्ये रूपांतरित करते. तुम्ही Lingflix 2 आठवड्यांसाठी विनामूल्य वापरून पाहू शकता. वेबसाइट तपासा किंवा iOS अॅप किंवा Android अॅप डाउनलोड करा. P.S. आमच्या सद्य विक्रीचा फायदा घेण्यासाठी येथे क्लिक करा! (या महिन्याच्या शेवटी कालबाह्य.)
• शिकण्याचा एक चांगला मार्ग म्हणजे italki वरील इटालियन शिक्षकांकडून ऑनलाइन वर्ग शोधणे आणि तुम्हाला रस असलेल्या प्रदेशांमधून येणाऱ्या शिक्षकांवर लक्ष केंद्रित करणे. मी ही पद्धत नेपोलिटन आणि सिसिलियन दोन्हीसाठी शिक्षक शोधण्यासाठी यशस्वीरित्या वापरली आहे.

सांस्कृतिक शिष्टाचार आणि विचार

तुम्ही विविध इटालियन बोलीभाषा शिकत असताना लक्षात ठेवण्यासारखी एक अतिशय महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे जवळजवळ इतर कोणीही—त्यात इटालियन लोकसुद्धा—हे जाणीवपूर्वक करण्याचा प्रयत्न करत नाही. लोकांना तुम्ही मजेदार आणि वेडे वाटू शकता, पण काही प्रकरणांमध्ये, त्यांना दुखावणेही येऊ शकते.

उदाहरणार्थ, बारी प्रदेशातील वृद्ध स्थानिक लोकांना ही गोष्ट चांगली वाटणार नाही की ते स्वतः मागास, प्रांतीय "बोलीभाषा" बोलतात, आणि त्यांच्याशी भाषण करण्याचा तुमचा प्रयत्न त्यांची थट्टा करण्यासारखा वाटेल, ती वास्तविकता कितीही दूर असली तरी.

आणखी एक सल्ला: फक्त शिवीगाळ शिकू नका! मला माहित आहे, प्रिय मित्रांनो, ते उत्तेजक आहे, पण तुम्ही आणखी बरेच काही करू शकता!

जेव्हा मी नवीन भाषेत उडी घेतो, तेव्हा मी सांस्कृतिक दृष्टिकोन काहीतरी दर्शविणारे शब्द आणि वाक्प्रचार तसेच स्थानिक पदार्थांचे काही शब्द नक्की शिकण्याचा प्रयत्न करते. हे अंतिमतः खूपच उपयुक्त आणि फलदायी असतात.

तुम्ही कसेही पुढे जाण्याचा निर्णय घेत असाल, मजा करणे लक्षात ठेवा, कारण प्रमाणीकरणाचा अभाव हे बऱ्याचदा यापैकी बहुतेक भाषांमध्ये काय "योग्य" आहे हे कोणालाही खरोखर सांगणे कठीण करू शकते.

पण तुम्ही फक्त काही वाक्प्रचार शिकण्यासाठी बाहेर पडलात, किंवा नेपोलिटन प्रियकरासोबत आयुष्यभराची गुप्तगोष्टी करण्याची आशा करत असाल, तरी तुम्हाला नक्कीच आढळेल की यापैकी कोणतीही इटालियन बोलीभाषा शिकणे फळदायी आहे.