Cantonese vs. Mandarin: 5 Клучни разлики

Постојат стотици кинески дијалекти, но повеќето луѓе одлучуваат да ги научат двата најчесто зборувани, а тоа се мандаринскиот и кантонскиот. Па како да изберете меѓу нив?

Откријте ги разликите помеѓу овие два прекрасни дијалекти во објавата подолу за да ги добиете одговорите на сите ваши прашања за кантонски наспроти мандарински.

Кинески јазик наспроти кинески дијалект

Иако постои континуиран лингвистички дебат во врска со разликата помеѓу јазик и дијалект, разликата помеѓу јазик и дијалект можете да ја сфатите на следниов начин:

Јазикот се смета за покриен поим кој ги вклучува дијалектите или варијантите на јазикот. Дијалектите генерално се меѓусебно разбирливи, иако има многу исклучоци од ова правило.

Во случајот со кинескиот, кинескиот е јазик, додека мандаринскиот и кантонскиот се сметаат за дијалекти. Дијалектите не се меѓусебно разбирливи кога се зборуваат, но пишаниот кинески може да се разбере од говорниците на сите дијалекти.

Затоа, кинескиот јазик (во општа смисла) постои во пишана форма и повеќе или помалку може да се разбере од говорниците на било кој кинески дијалект.

На пример, ако говорник на кантонски зборува со говорник на мандарински, тие нема да можат да го разберат едниниот говорен јазик. Меѓутоа, ако говорникот на кантонски го запише она што сака да го каже, говорникот на мандарински најверојатно би ја разбрал пишаната форма.

Кантонски наспроти мандарински нагледно

Кантонскиот и мандаринскиот се два од најчесто користените дијалекти во Кина.

Како резултат на тоа, тие се двата најучени кинески јазици. И мандаринскиот и кантонскиот се исто така меѓу најдобрите јазици за учење за бизнис поради тоа колку се често зборувани во одредени делови на Азија.

Да се знае разликата помеѓу нив, како и каде и од кого се користи секој од нив, ќе ви помогне да го изберете оној што најмногу одговара на вашите конкретни јазични цели и потреби.

Значи, да ги погледнеме некои од главните разлики помеѓу кантонскиот и мандаринскиот:

• Колоквијалниот говорен кантонски се разликува од колоквијалниот говорен мандарински – кантонскиот има 9 тона, додека мандаринскиот има четири (или пет).
• Кантонскиот и мандаринскиот немаат ист вокабулар и граматика. Да се биде течен во еден дијалект не значи дека ќе го разберете другиот.
• Луѓето во континентална Кина, Тајван и Сингапур зборуваат мандарински, додека оние во Хонг Конг и провинцијата Гуангдунг зборуваат кантонски.
• Мандаринскиот користи поедноставни кинески карактери, додека кантонскиот користи традиционални кинески карактери.
• Кантонскиот го користи романизацискиот систем Jyutping, додека мандаринскиот користи Pinyin.

Кои се разликите во тоновите?

Кинескиот е печално познат по тоа што е тонален јазик – што значи дека тонoт или висината на зборот ја одредува неговата смисла. Не е изненадувачки што тоновите имаат тенденција да ги плашат луѓето да не учат кинески, бидејќи обично се сметаат за претешки за учење.

Но, кантонскиот и мандаринскиот не се единствените кинески дијалекти со тонални систем.

Всушност, секој кинески дијалект има тонален систем.

Разликата помеѓу двата тонални системи, сепак, е бројот на тонови што ги користи секој дијалект.

Мандаринскиот се состои од четири главни тона, но некои лингвисти го сметаат неутралниот тон за петти.

Кантонскиот, од друга страна, има шест главни тона:

Освен ова, има три дополнителни високи, средни и ниски нивоа на тонови што се користат со слогови што завршуваат на -p, -t или -k. Заедно, тоа излегува на цели девет тона – четири повеќе од мандаринскиот!

Кои се разликите во вокабуларот и граматиката?

Не е изненадување што кантонскиот и мандаринскиот се придржуваат до сопствен сет на граматички правила и вокабулар.

На крајот на краиштата, тие се два различни дијалекта.

Кантонскиот и мандаринскиот се меѓусебно неразбирливи – што значи дека говорникот на едниот не може да го разбере другиот.

Имајте на ум, сепак, дека мандаринскиот е официјален јазик на Кина, што значи дека дури и говорниците на кантонски се должни да го учат мандаринскиот на училиште. Можете дури и да најдете програми за учење мандарински во Хонг Конг, каде што кантонскиот е главниот дијалект.

Така, повеќето говорници на кантонски можат да го разберат мандаринскиот. Но, не многу говорници на мандарински знаат кантонски.

Вокабулар

Ајде да погледнеме некои примери на различни зборови од вокабуларот на кантонски и мандарински.

Примери за вокабулар на кантонски

你好 (néih hóu) — Здраво

好耐冇见 (hóunoih móuhgin) — Давно не сме се виделе

你叫做乜野名呀？ (néih giu jouh mātyéh méng a?) — Како се викаш?

你係邊度人呀？ (néih haih bīndouh yàhn a?) — Од каде си?

Примери за вокабулар на мандарински

你好 (nǐ hǎo) — Здраво

好久不见 (hǎo jiǔ bú jiàn) — Давно не сме се виделе

你叫什么名字？ (nǐ jiào shénme míngzi?) — Како се викаш?

你是哪国人？ (nǐ shì nǎ guó rén?) — Од која држава си?

Ако сакате да научите уште неколку изрази и разлики помеѓу кантонскиот и мандаринскиот, погледнете го ова забавно видео од Off the Great Wall!

Граматика

Граматиката на мандаринскиот и кантонскиот всушност имаат многу сличности! И двата обично следат субјекат-глагол-објект структура како англискиот, а исто така и двата користат мерни зборови.

Сепак, сепак има некои разлики, особено во говорниот јазик.

Кантонскиот има тенденција да биде пофлексибилен кога станува збор за редослед на зборови:

• Во мандаринскиот, индиректниот објект доаѓа пред директниот објект: 我给我的朋友一本书 (wǒ gěi wǒ de péngyǒu yì běn shū) — Му давам една книга на мојот пријател.
• Кантонскиот, генерално, го следи ова, но понекогаш прв доаѓа директниот објект: 我畀本書我個朋友 (ngóh béi bún syū ngóh go pàhngyáuh) — Давам една книга на мојот пријател.

Друга разлика е што кантонскиот користи пасивна форма помалку од мандаринскиот и бара агенс (извршител):

• Во мандаринскиот, можете да кажете: 文件被偷了 (wénjiàn bèi tōu le) — Документите се украдени.
• Но, на кантонски, мора да го вклучите извршителот на дејството: 文件俾人偷咗 (màhngín béi yàhn tāu jó) — Документите се украдени од некој.

Каде се зборува кантонски?

Кантонски се зборува во Хонг Конг, Макао и Гуангдунг.

За разлика од мандаринскиот, кантонскиот не се зборува или разбира во цела Кина.

Но, тоа не ја одзема фактот дека го зборуваат повеќе од 70 милиони луѓе.

Плус, се користи во некои од најнаселените и најпосетуваните туристички региони на Кина.

Според WorldAtlas, кантонскиот најчесто се зборува во Хонг Конг и провинцијата Гуангдунг, каде што е признат како лингва франка – заедничкиот јазик, но не мора и мајчин. Се зборува и во Малезија и Макао.

Како и со мандаринскиот, постојат многу медиуми на кантонски подготвени за ентузијастички учесници да ги користат. Интернетот е полн со музика на кантонски, ТВ емисии и други видови привлечна содржина.

Како и при учењето на кој било јазик, учењето кантонски ќе ви овозможи да се поврзете на подлабоко ниво со мајчините говорници на кантонски.

Каде се зборува мандарински?

Не е изненадување што повеќето учесници на кинески одлучуваат да учат мандарински. Тоа е на што повеќето луѓе автоматски мислат кога ќе чујат или кажат „кинески“.

Тој е и најчесто зборуваниот дијалект во Кина, како и официјален јазик на Сингапур и Тајван.

Иако има неколку регионални варијанти на мандаринскиот, сите се разбирливи за секој говорник на мандарински.

Бидејќи мандаринскиот е официјален јазик на три држави, тој е и јазикот што се користи во повеќето кинески филмови, ТВ програми и музика.

Без разлика дали учите мандарински на долг рок или правите интензивно потапување, ќе ви треба многу изложеност и вежбање на слушнатото разбирање за да ги идентификувате различните варијанти на мандарински една од друга, како и да ги разберете.

Еден ресурс за ова би била програмата Lingflix. Lingflix зема автентични видеа – како музички спотови, трејлери за филмови, вести и инспиративни говори – и ги претвора во персонализирани лекции за учење јазици. Можете да го пробате Lingflix бесплатно 2 недели. Погледнете ја веб-страницата или преземете ја апликацијата за iOS или Android. P.S. Кликнете овде да ја искористите нашата тековна попуст! (Истекува на крајот на овој месец.)

Поедноставни наспроти традиционални карактери

Постојат два различни системи на кинеско пишување: поедноставен и традиционален кинески.

Нема да навлегувам премногу длабоко во историјата на секој од нив, но во основа, традиционалниот кинески бил најчесто користениот систем на пишување со векови сè до 1950-тите и 60-тите.

Во 1949 година, кинеската влада го прогласила поедноставениот кинески за нов заеднички систем на пишување со цел да ја реформира нацијата.

Но, тоа не значи дека нема многу луѓе (или места) кои сè уште користат традиционални карактери денес.

Говорниците на кантонски првенствено користат традиционални карактери. Тој е најчесто користениот систем на пишување во Хонг Конг, Сингапур, Малезија и Тајван.

Мандаринскиот, од друга страна, користи поедноставни карактери.

Но, слично како кај многу кинески дијалекти, традиционалните и поедноставните карактери се препознатливи и прилично лесно се читаат без разлика кој систем некоја личност го користи најмногу.

На пример, мајчините говорници на мандарински во Кина можат да прочитаат повеќето традиционални карактери и обратно.

Примери за поедноставни карактери

我爱你 (wǒ ài nǐ) — Те сакам

我喜欢学中文 (wǒ xǐ huān xué zhōng wén) — Сакам да учам кинески

我是美国人 (wǒ shì měi guó rén) — Јас сум Американец

Примери за традиционални карактери

我愛你 (wǒ ài nǐ) — Те сакам

我喜歡學中文 (wǒ xǐ huān xué zhōng wén) — Сакам да учам кинески

我是美國人 (wǒ shì měi guó rén) — Јас сум Американец

Романизациските системи

Pinyin

Ако учите мандарински, pinyin е спасител.

Тоа е системот за романизација на мандарински зборови и тонови што им кажува на учесниците како да ги изговараат.

Сепак, тој не е создаден за таа намена.

Во 1950-тите, pinyin е измислен за да помогне во подобрување на стапката на писменоста во Кина.

Примери за Pinyin

Како што утврдивме претходно, pinyin е пишување на кинески зборови со англиски букви.

Ако веќе не сте забележале, pinyin е англиското пишување што го ставаме во загради и курзив во нашите блогови за кинески на Lingflix.

На пример:

我喜歡學中文 (wǒ xǐ huān xué zhōng wén) — Сакам да учам кинески

Дали го забележавте pinyin-от?

wǒ xǐ huān xué zhōng wén е совршен пример за тоа како изгледа pinyin.

Jyutping

Дали знаевте, сепак, дека кантонскиот исто така има свој систем на романизација? Се вика Jyutping.

Исто како pinyin, Jyutping користи латиница за пишување на кантонски зборови и користи знаци и броеви за симболизирање на тоновите.

Постојат три типа на Jyutping: Yale, Sidney Lau и LSHK Jyutping.

• Yale Jyutping користи дијакритички знаци за означување на тоновите (како pinyin) и е најчесто користениот тип.
• Sidney Lau Jyutping користи броеви за означување на тоновите (на пр. neih2 hou2) и порано бил најчестиот тип. Не е толку популарен денес, но сепак го користат многу постари учебници.
• LSHK Jyutping е многу сличен на Sidney Lau бидејќи користи броеви за означување на тоновите. Сепак, вклучува и неколку прецизирања на одредени изговори. Тој е најновиот тип на jyutping и се промовира и препорачува од Лингвистичкото друштво на Хонг Конг.

Примери за Jyutping

Ајде да ги погледнеме двата најчесто користени Jyutping системи во кантонски:

Yale Jyutping: 你叫做乜野名呀？ (néih giu jouh mātyéh méng a?) — Како се викаш?

Sidney Lau Jyutping: 你叫做乜野名呀？ (neih2 giu jouh ma1tyeh2 meng2 a?) — Како се викаш?

Повторно, можете да го забележите Jyutping-от со забележување на разликата во ознаките на тоновите и по курзивот.

Учење мандарински наспроти кантонски

Сега кога знаете сè за основните разлики помеѓу мандаринскиот и кантонскиот, кој треба да го научите?

Мандаринскиот обично е по практичен избор бидејќи е широко зборуван, со повеќе од милијарда говорници. Бидејќи тој е лингва франка меѓу кинеските дијалекти, повеќето говорници на кантонски знаат мандарински.

Има огромен број на ресурси за учење достапни на мандарински, плус изговорот е полесен за учење од кантонскиот бидејќи има помалку тонови.

Од друга страна, ако планирате да останете во Гуангдунг, Хонг Конг или Макао или да работите со компании таму, кантонскиот може да биде корисен дијалект.

Исто така е одличен за оние фасцинирани со културата на Хонг Конг (има многу одлични филмови од Хонг Конг!) или за оние чии предци зборувале кантонски и сакаат да се поврзат со своето наследство.

Се разбира, можете да научите и двата. Има многу преклопувања со граматиката и повеќето карактери имаат исто значење – слична е на учењето два романски јазици.

Па, што ќе биде сега – мандарински или кантонски?

Запомнете да земете предвид каде планирате да ги користите вашите ново стекнати јазични вештини и со кого сакате да комуницирате!

И уште една работа... Ако сакате да учите кинески по ваш темпо и од удобноста на вашиот уред, морам да ви кажам за Lingflix. Lingflix го олеснува (и позабавно) учењето кинески со тоа што прави реална содржина како филмови и серии достапни за учесниците. Можете да ги проверите курираните видеотеки на Lingflix или да ги донесете нашите алатки за учење директно на Netflix или YouTube со додатокот Lingflix за Chrome. Една од карактеристиките што ми се чинат најкорисни се интерактивните титлови – можете да кликнете на кој било збор за да ја видите неговата смисла, слика, изговор и други примери од различни контексти. Тоа е одличен начин да соберете вокабулар без да мора да паузирате и да барате одделно. Lingflix исто така помага да се зацврсти она што сте го научиле со персонализирани квизови. Можете да вртите преку дополнителни примери и да пополнувате забавни вежби што се прилагодуваат на вашиот напредок. Ќе добиете дополнителна вежба со зборовите што ви се потешки и дури ќе ве потсети кога е време за повторување! Можете да го користите Lingflix на вашиот компјутер, таблет или телефон со нашата апликација за Apple или Android уреди. Кликнете овде да ја искористите нашата тековна попуст! (Истекува на крајот на овој месец.)