Италиян тілінде «Қалайсыз?» деудің 10 тәсілі

«Сәлем» дегеннен кейін еститін ең көп таралған италиян тіркесі – «Қалайсыз?» дегеннің қандай да бір нұсқасы болады. Бірақ тек бір тәсілмен «Қалайсыз?» деп сұрау – біршама жалықтыратын іс емес пе?

Сондықтан мен сізге италиян тілінде біреудің аман-есендігін ресмиден танысқа дейін сұраудың 10 түрлі әдісін ұсынамын.

1. Come sta?

Come sta? – италиян тілінде біреудің жағдайын сұраудың ең көп таралған екі тәсілінің бірі.

Ол сөзбе-сөз «Қалайсыз?» дегенді білдіреді, себебі come «қалай» деп аударылады, ал sta – италиян тіліндегі resmi сіз (Lei) тұлғасындағы stare етістігінің жіктелуі, ол «болу» деген мағынаны береді.

Бұл тіркестің ресми нұсқасы. Оны сіз жақсы танымаған адамдармен немесе мұғалімдеріңіз, профессорларыңыз немесе басқа да беделді тұлғалармен сөйлескенде қолданасыз.

Мысалы, пәтеріңізден шығып, үй иесіңізді көшеде көргенде, оған «Come sta?» деп сұрар едіңіз.

Сіз бұны әдетте Salve немесе buongiorно сияқты сыпайы, бірақ ресми сәлемдеуден кейін қолданасыз.

2. Come stai?

Come stai? – come sta тіркесінің бейресми нұсқасы.

Онда етістіктің жақын (tu) тұлғасы қолданылады, сондықтан бұл сіздің достарыңызбен, отбасыңызбен немесе басқа жақсы таныс адамдармен сөйлескенде қолданатын нұсқасы.

Мысалы, ағаңыз кешкі асқа келгенде, сіз оған жақын таныс болғандықтан және бірдей беделде болғандықтан, «come sta?» емес, «come stai?» деп сұрар едіңіз.

3. Come state?

Сізді жалықтырғымыз келмейді, бірақ come sta? тіркесінің тағы бір нұсқасын үйрену керек!

Come sta? және come stai? бір адаммен сөйлескенде қолданылады, ал come state? екі немесе одан да көп адамнан тұратын топпен сөйлескенде қолданылады.

Бұл «Барлығыңыз қалайсыз?» немесе менің туған жерім Кентуккиде айтқанымыздай, «Жағдайыңыз қалай?» дегенге тең болар еді.

Ол ресми де, бейресми де болуы мүмкін, сондықтан сіз оны достарыңыздың тобымен кездескенде және барлығының жағдайын сұрғыңыз келгенде, немесе жұмыста жетекшілеріңізбен кеңес басталмас бұрын олардың аман-есендігін сыпайы сұрағыңыз келгенде қолдана аласыз.

4. Come va?

Come va? бейресмирек болып табылады және оны «Істер қалай жүріп жатыр?» немесе «Не жаңалық?» деп аударуға болады.

Бұл әдетте жеңіл әңгімені бастау үшін қолданылса да, сіз әлі жақсы танымаған адамдармен сөйлесіп жатқанда қолдану үшін де жақсы тіркес.

Себебі бұл техникалық тұрғыдан да ресми емес, бейресми де емес. Мұнда аударылған етістік – va, ол andare («бару») етістігінен шыққан. Va «жүріп жатқан» нәрсеге қатысты, әрекетті орындайтын адамға емес, сондықтан ол Италияның әлеуметтік ережелеріне әсер етпейді.

Сондықтан бұл досыңыздың досымен жаңа танысқанда және сіздердің ресми, сыпайы, «жаңа таныс» кезеңін асып кеткеніңізге сенімді болмасаңыз, қолдануға өте қолайлы.

Бұны әңгіменің ортасында да қолдануға болады, егер әңгіме бір сәл тоқтап қалса және сіз сөйлесіп жатқан адамға оның өміріндегі істер қалай жүріп жатқанын сұрап, жаңа тақырып көтергіңіз келсе.

5. Come vanno le cose?

Come va? сияқты, come vanno le cose? де жеке де, жалпы да болып табылады, сондықтан сіз оны қаншалықты жақсы танитыныңызға қарамастан кез келген адаммен қолдана аласыз.

Come vanno le cose? «Істер қалай жүріп жатыр?» дегенді білдіреді және біршама жалпы come va? тіркесіне қарағанда нақтырақ. («Істер қалай жүріп жатыр?» дегендегі «істер» деген не? Ешкім білмейді.)

Бірақ come va? жеңіл және бейресмирек болса, егер біреу сізден «Come vanno le cose?» деп сұраса, бұл әдетте олар шынымен сіздің өміріңіздегі істердің қалай жүріп жатқанын білгісі келетінін білдіреді. Олар сізден оқу, жұмыс, жаңа күшігіңізбен байланысты істер немесе сізде болып жатқан басқа да нәрселердің қалай екенін сұрап жатыр.

6. Tutto bene?

Tutto bene? «Бәрі жақсы ма?» немесе «Бәрі ретте ме?» дегенді білдіреді.

Бұл да ресми де, бейресми де болуы мүмкін, бірақ әдетте сіз бұрын бәрі bene (жақсы) болмағанын білгенде қолданылады.

Кейде tutto bene?, come va? сияқты, «Не жаңалық?» деген мағынада сұралады, бірақ ол сонымен қатар кем дегенде аздаған алаңдаушылықпен де қолданылуы мүмкін.

Мысалы, сіз біреуден «Tutto bene?» деп сұрар едіңіз, егер оның қиын кезеңден өтіп жатқанын білсеңіз және оның қалай тұрғанын білгіңіз келсе.

Сондай-ақ, егер біреу сіздің хабарларыңызға жауап бермесе, оның жағдайын сұрау үшін де қолдана аласыз, онда бұл «Тірісіз бе?» дегенге жақын мағына береді.

7. Tutto a posto?

Tutto a posto? – tutto bene тіркесіне ұқсас. Сөзбе-сөз аудармасы «Барлығы орнында ма?», бірақ жақсырақ аудармасы – «Бәрі ретте ме?»

Бұл әдетте біреу сәл алаңдаған кезде сұралады, мысалы, досыңыз бір апта ұйықтамағандай көрінсе және сіз оның шынымен жақсы екенін білгіңіз келсе.

Тағы да, бұл ресми де емес, бейресми де емес, сондықтан сіз балаңыз түсіп, тізесін сырттағанда оған «Tutto a posto?» деп сұрай аласыз, немесе біреудің тақтай жолда сүрініп қалғанын көрсеңіз, оның тарамысы бұзылмағанын немесе көмек керек екенін білу үшін сол сұрақты қойсаңыз болады.

8. Come si sente?

Come si sente? «Қалайсыз?» дегенге ұқсамайды, көбірек «Өздеріңізді қалай сезінесіз?» дегенге жақын.

Бұл тіркестің ресми нұсқасы, оны сіз жақсы танымаған адамдармен немезге құрмет көрсеткіңіз келген адамдармен қолданасыз.

Ол әдетте come sta? сияқты әңгімені бастау құралы ретінде емес, біреудің денсаулығы жақсы емес екенін білсеңіз, оның жағдайын тексеру тәсілі ретінде қолданылады.

9. Come ti senti?

Come ti senti? – болжағаныңыздай, come si sente тіркесінің бейресми нұсқасы.

Оны сіз жақсы білетін адамдармен қолданасыз, бұл оны жиі қолданылатын тіркес етеді. Мысалы, сіз тәтеңіздің салғыстан айығып жатқанын білсеңіз, оған «come ti senti oggi?» (бүгін өзіңізді қалай сезінесіз?) деп сұрай аласыз.

10. Novità?

Novità? қарапайым «Жаңалық бар ма?» дегенді білдіреді.

Мен осында келтірген басқа бірнеше тіркестер сияқты, оның құрамында етістік жоқ, сондықтан ол ресми де емес, бейресми де емес. Алайда, сіз оны жақсы танымаған адаммен іс жүзінде ешқашан қолданбайсыз.

Негізінде, «Novità?» деп айту арқылы сіз сөйлесіп жатқан адамның бірдеңе жаңалық естігенін немесе өмірінде болып жатқан бірдеңеге жаңартулар бар-жоғын сұрап отырсыз. Басқаша айтқанда, сіз жаңалықты сұрайсыз, себебі сіз «ескі» жаңалықты білесіз.

Сондай-ақ оны сәл өзгертіп, «Qualche novità?» деп сұрауға болады, бұл «Кез келген жаңалық бар ма?» дегенге аударылады.

Бұл сәлемдеулердің барлығы тиісті контексте қолданылуы үшін тәуелді. Егер сіз италиян тілінің сыныптан тыс қалай сөйлеп жатқанын үйренуге дайын болсаңыз, бірақ әлі Италияға бара алмасаңыз, Lingflix сияқты тіл үйрену бағдарламасын қолданып, шынайы италиян тілі ортасына енуге тырысуға болады.

Енді сіз италиян тілінде «Қалайсыз?» деп қалай сұрау керектігін білесіз, сондықтан сіздің әңгімелесулеріңіз тереңірек болады.

Тек әңгімелесуіңіздің ресмилік деңгейін ескеруді ұмытпаңыз және сөйлесіп жатқан адамға байланысты тіркестеріңіз мен етістіктеріңізді өзгертіңіз!