5 Қарапайым Тәсіл: Канада Француз тілін үйрену

Сіз айлар, тіпті жылдар бойы француз тілін үйрендіңіз. Сіз өзіңізді сенімді сезінесіз… тез айтылатын квебектік (Квебек француз тілін) естігенше. Радиобағдарламалар түсініксіз болып көрінеді, ал сіз сол канадалық фильмнің француз тілінде емес деп күмәнданасыз. Кенеттен, өзіңіз білген барлық нәрсеге күмән келтіресіз.

Бірақ сіздің француз тілін зерттеулеріңіз сізді тастамайды – Канада француз тілін үйрену мүлдем жаңа тілді үйренуден әлдеқайда тез болады, және бұл өте көңілді болар.

1. Квебек халық әндерін тыңдаңыз (chansons folkloriques québécoises)

Квебектің керемет нәрселерінің бірі – оның тамаша халық музыкасы. Бұл француз-канада акцентін барлық әдемілігімен естудің тамаша жолы. Мен университеттік француз клубымен Квебек қаласында болған алғашқы күнімді ешқашан ұмытпаймын. Біз сейсенбі түні бір пабқа кірдік, жергілікті тұрғындардың көпшілігі скрипкаларын, флейталарын, барабандарын, тіпті басқа да құралдарын әкелген еді. Олар кешке дейін бірге ойнап, бәрі бірге ән айтты.

Музыка жабысымды, сондықтан сіз акцентті тез түсіне бастайсыз! Мені ескірген заттарды қазып алып, сізге тыңдауға ұсынатын кәрі ретінде елемеуден бұрын, мені тыңдаңыз. Квебек халық музыкасы келттердікіне ұқсайды – ирландиялық және шотландиялық рилдер мен пивбар әндері сияқты. Шын мәнінде, ол ағылшын-канадалық ортада ойналатын келт музыкасымен араласқан. Онда табан тәбеттеу, скрипка жүгірістері, варгана және тіпті қоқыс сөздер де бар.

Бастауға бірнеше ән ұсынамыз.

La Bottine Souriante — “Yoyo”

J’rentre dans un’église Là où il n’y avait rien Là où il n’y avait rien (bis) J’ai aperçu plus loin Yoyo, Yoyo Un p’tit moine dans un coin Et puis tiens! tiens! tiens!

(Мен шіркеуге кіремін Онда ешкім жоқ еді Онда ешкім жоқ еді (қайталау) Мен алыста біреуді көрдім Йойо, йойо Бұрышшада кішкентай монах Сосын, мынаны-мына!)

Je rentre / j’rentre (Мен кіремін) және petit / p’tit (кішкентай) сөздерінің J’ren және tit (tee деп айтылады) сияқты естілетініне назар аударыңыз.

Францияның ресми француз тілінде rentre және petit сөздерін толық айту әдеттегірек.

Мұрынды дауысты дыбыстарға ерекше назар аударыңыз – олар Париж француз тілінен өте ерекше естіледі, және меніңше, дәл мұрынды дауысты дыбыстар Квебек акцентінің ерекшелігі болып табылады. Rien (ештеңе), loin (алыс) және coin (бұрыш) сияқты сөздер шамамен "ри-ей", "луэй" және "куэй" сияқты естіледі, соңғы дауысты дыбысы әлі де мұрындыланады.

Le Vent du Nord — “Au Bord de la Fontaine”

Au bord de la fontaine La belle ma dondaine (bis) Au joli mois de mai La belle ma lalala Au joli mois de mai La belle m’a dondé (bis)

(Бұлақтың жағасында Сұлу қыз, менің *әндерде қолданылатын аударылмайтын сүйкімді сөз* Сүйкімді мамыр айында Сұлу қыз менің лалала Сүйкімді мамыр айында Сұлу қыз *әндерде қолданылатын аударылмайтын сүйкімді сөз*)

Мұнда, кем дегенде бірінші куплетте бақылауға арналған мұрынды дауысты дыбыс жоқ, бірақ жеңіл айтылуына назар аударыңыз. Fontaine (бұлақ) және dondaine (сүйкімді толтырғыш сөз) сөздеріндегі "-aine" бөлігі Париж француз тілінде шамамен "-ehn" сияқты естілер еді (fontaine және dondaine).

Бірақ бұл әнде ол "-ейнге" өте жақын айтылады. Fontaine және dondaine сөздерінің соңғы "e" әрпі толық айтылатынын ескеріңіз, бұл франкофон әлеміндегі халық әндері мен поэзияда жиі кездеседі.

Тағы да, алғашында сіз әншілер шынымен өлең мәтініндегі сөздерді айтып жатқанына күмәнданасыз. Сөздердің бір-біріне құлап, бұлыңғырлап айтылуына (Париж француз тілінен де күштірек) және in және en сияқты мұрынды дауысты дыбыстардың сәл "тартып" айтылатынына назар аударыңыз.

Жалпы, квебек тілінде айтылу Париж француз тілінен гөрі жеңілірек болады. Квебек пен Париж акцентінің айырмашылығы айқын болуы мүмкін, бірақ сол өлең мәтіндерін іздеп тауып, мұқият оқып шығыңыз – сіз тез арада француз-канада акцентіне үйренесіз. Оны сүйіп қаласыз!

2. Тамаша фильмдерді көріңіз

Француз тілін үйренушілер жиі Квебектің Франциядан бөлек өз күшті кино дәстүрі бар екенін түсінбейді. Бұл фильмдерде (әрқашан емес) күшті католик тенденциясы болуы мүмкін, себебі Квебек Франциямен бірге Француз төңкерісінен өтпей, қатаң католик мәдениетінен жақында ғана бөлінді.

Жалпы фильмдер түсінуіңізді жетілдірудің керемет жолы. Диалогтар адамдардың шынайы өмірде сөйлегеніне жақынырақ болады. Бірақ фильмдер, әсіресе тәуелсіз фильмдерде, актерлердің әдетте тыныш сөйлеп, мыңжықтап айтуы себепті үлкен сын болуы мүмкін.

Егер сіз мыңжықталған квебек тілін түсіне алсаңыз, онда сіз бәрін түсіне аласыз!

Бастауға екі ұсыныс.

“La grande séduction” (“Seducing Doctor Lewis”)

Бұл фильм күлкілі. Ол ұзақ уақыт бойы күйреуде болған Ste-Marie-La-Mauderne атты шағын ауылда өтеді. Компанияны ауылда фабрика салуға тарту үшін тұрғындар өз популяциясын екі есе көбейтуі, компания директорын пара беруі және ауылда тұру үшін дәрігерді көндіруі керек.

Сюжет ауыл тұрғындарының Монреальдан келген жас, сәнді дәрігерді Ste-Marie-La-Mauderne-де қалуға көндіру әрекеттеріне бағытталған. Ауыл тұрғындары крикет пен джаз сияқты нәзік нәрселерді бағалайтындай етіп көрсетеді, ал шын мәнінде олар хоккейден қанағаттана алмайтын дөрекі адамдар.

“Monsieur Lazhar”

Мұнда Монреальда тұратын алжирлік иммигрант туралы қараңғы фильм бар. Ол француз тілі мұғалімі сынып бөлмесінде өзін-өзі өлтіргеннен кейін мектепте мұғалім қызметін атқарушы болып қабылданады. Түсініктідей, оқушылар шошып қалған, ал Мырза Лазардың өзінше қайғылары бар, бірақ олар бірге тығыз қарым-қатынас құрады.

(Ескерту: Ағылшын тілді фильмдер мен мультфильмдердің француз-канадалық дубляждарына абай болыңыз. Дауыс актерлері Париж француз тілінде сөйлемесе де, олар толық Квебек акцентін де қолданбайды. Дубляждалған медианы көру сізге квебек тілінің шынымен қалай естілетіні туралы қате түсінік береді!)

3. Біраз француз-канада сленгін үйреніңіз

Егер сіз Квебекке сапар шегуге жоспарлап отырсаңыз, шынайы Квебектік сияқты сленг қолданып, ант ішуіңіз керек.

Жоғарыда айтылғандай, католицизм ұзақ уақыт бойы француз-канада мәдениетінде терең тамыр жайған. Бүгінгі мәдениет ағартушылық болса да, бұндай діни құштарлық таңғаларлық жолдармен сақталуда.

Квебекте бұл олардың қарғыс сөздерінде көрінеді. Біріншіден, қарғыс сөздері sacres деп аталады, бұл sacrer (қасиеттендіру) сөзінен шыққан.

Міне, сіз олардың кейбірін қалай қолдану керектігін Квебектіктің өзі түсіндіріп бергенін көре аласыз! Сақ болыңыз: бұл сөздер өте қорғасын, сондықтан Квебекке жеткен сәтте оларды айқайлап жібермеңіз.

4. Көңілді телешоулардан рахаттаныңыз

Тағы да, көптеген француз тілін үйренушілер Франциядан тыс франкофон теледидардың бүкіл әлемі бар екенін түсінбейді.

Квебекте керемет жоғары сапалы шоулар бар, сондықтан көре бастаңыз! YouTube-та Селин Дионнан Ромео Даллерге дейінгі атақты франкофон сөйлеушілердің қатысуымен жоғары энергиялы "Tout le monde en parle" ("Бәрі бұл туралы айтады") ток-шоуының көптеген эпизодтарын көре аласыз.

Кейбір эпизодтар барымырақ, ал басқалары абсурдты күлкілі және көптеген дауласуды, үзілістерді және бір-бірінің үстінен сөйлеуді қамтиды. Әрине, алғашында түсіну қиын болады, бірақ тырысып жалғастырыңыз, бәрі анық болады!

Телехикаяларға келетін болсақ, мен "Unité 9" ("9-бөлім") деген француз-канадалық әйелдер түрме драмасын ұсынамын. Бұны тек "Orange Is the New Black" сериалының көшірмесі деп ойламаңыз. Бұл шоудың өзіндік күрделі сюжеті, есте қаларлық кейіпкерлері және әлдеқайда аз бойшаштығы бар!

5. Radio-Canada-ны тыңдаңыз

Сіз тынымсыз қарғыс сөздері мол фильмдер мен телешоуларды көріп, бұлыңғыр сөйлеу мен күрделі диалогтардан шаршадыңыз ба? Сонда Radio-Canada жаңалықтарымен дем алыңыз. Бұл Канаданың француз тілді радио және теледидар желісі, және оның сапасы үнемі керемет.

Егер бір нәрсе менің квебек тілімді іске қосқан болса, дәл осы болар еді. Тіл ресмирек, сондықтан жүргізушілер мен қатысушылардың көпшілігі француз-канада акцентінде сөйлессе де, оны фильм мен теледидардан әлдеқайда жеңілірек түсінуге болады. Жаңалықтар қайталанады, сондықтан сізге дұрыс түсіну үшін көп мүмкіндік болады.

Сонымен қатар, Radio-Canada тек жаңалықтар станциясы ғана емес – олардың керемет бағдарламалардың әртүрлілігі бар. Мен жеке "Plus on est de fous, plus on lit!" ("Ақымақтар неғұрлым көп болса, соғұрлым көп оқимыз" – бұл plus on est de fous, plus on rit (ақымақтар неғұрлым көп болса, соғұрлым көп күлеміз) мақалына сөз ойыны) деген бағдарламаны ұнатамын, онда жүргізушілер авторлармен олардың жаңа шығармалары туралы сұхбаттасады. Бұл бағдарлама 2022 жылы тоқтатылғанымен, тыңдау үшін 1400-ден астам эпизод қол жетімді.

Егер сіз Канадада тұрасыз (немесе компьютеріңізді Канадада тұрған деп ойлататын тәсіл білсеңіз), онда Radio-Canada телеарнасын олардың сайтында да көре аласыз.

Енді сізде Квебектің бай тілін түсінбейтіндігіңіз үшін ешбір сылтау жоқ. Егер сіз француз тілін үйреніп жатсаңыз, франкофон елдердің көптігі бар екенін, әрқайсысының өзіндік бірегей мәдениеті мен сөйлеу мәнері бар екенін ешқашан ұмытпаңыз.

Сондықтан жаңа мәдениетке сүңгіп, үйренуіңізді жаңғыртыңыз!