მარტივი გზამკვლევი თვეებზე რუსულ ენაზე

შეისწავლეთ ყველაფერი თვეების შესახებ რუსულ ენაზე ამ ბლოგ-გზამკვლევის საშუალებით, რომელიც მოიცავს თვეებს, დროებს და სეზონურ მოვლენებს. გაეცანით რუსულ კალენდარს და თუ როგორ გამოითქმის თარიღები რუსულად.

და თუ ოდესმე გამოგიჩნდებათ რუსეთში მოგზაურობის შანსი, იცოდეთ, რას ელოდოთ ყოველი დროისთვის.

თვეების სახელები რუსულ ენაზე

პირველ რიგში, მოდით, ძირითად ლექსიკას გადავხედოთ. აი, როგორ გამოითქმის თვეები რუსულად:

• январь (Yanvar) — იანვარი
• февраль (Fevral) — თებერვალი
• март (Mart) — მარტი
• апрель (Aprel) — აპრილი
• май (May) — მაისი
• июнь (Iyun) — ივნისი
• июль (Iyul) — ივლისი
• август (Avgust) — აგვისტო
• сентябрь (Sentyabr) — სექტემბერი
• октябрь (Oktyabr) — ოქტომბერი
• ноябрь (Noyabr) — ნოემბერი
• декабрь (Dekabr) — დეკემბერი

თარიღების თქმა და დაწერა რუსულ ენაზე

რუსული თვეები ნათესაობით ბრუნვაში

თარიღის თქმისას თვეები ნათესაობით ბრუნვაში იხმარება. აი, როგორ უნდა გააკეთოთ ეს:

• января — იანვრისთვის
• февраля (fevralya) — თებერვლისთვის
• марта (marta) — მარტისთვის
• апреля (aprelya) — აპრილისთვის
• мая (maya) — მაისისთვის
• июня (iyunya) — ივნისისთვის
• июля (iyulya) — ივლისისთვის
• августа (avgusta) — აგვისტოსთვის
• сентября (sentyabrya) — სექტემბრისთვის
• октября (oktyabrya) — ოქტომბრისთვის
• ноября (noyabrya) — ნოემბრისთვის
• декабря (dekabrya) — დეკემბრისთვის

როგორ დავწეროთ თარიღები რუსულად

თარიღების რუსულად დაწერის ფორმატია „დღე თვე წელი“. გახსოვდეთ, რომ რუსულ ენაზე დაწერილ ფორმაში ხშირად მითითებულია წლის სრული რიცხვი.

ინგლისურთან განსხვავებით, რუსულად დაწერილ ტექსტში თვეები და დროები საერთო სახელებად ითვლება და ამიტომ დიდი ასოთი არ იწერება.

მაგალითად:

15 июля 2023 года (15 ივლისი, 2023)

15 мая 1965 года (15 მაისი, 1965)

12 декабря 1972 года (12 დეკემბერი, 1972)

როგორ ვთქვათ თარიღები რუსულად

თარიღის თქმისთვის დღისთვის იყენებთ რიგობით რიცხვებს, თვისთვის კი — ნათესაობით ბრუნვას.

მაგალითად:

пятнадцатое июля две тысячи двадцать третьего года (თხუთმეტე ივლისი ორი ათასი ოცდამესამე წელი)

Пятнадцатое мая тысяча девятьсот шестьдесят пятого года (თხუთმეტე მაისი ათას ცხრაასს სამოცდამეხუთე წელი)

Двенадцатое декабря тысяча девятьсот семьдесят второго года (მეთორმეტე დეკემბერი ათას ცხრაასს სამოცდამეორე წელი)

დროები რუსულ ენაზე

დროების შესწავლისას გაითვალისწინეთ, რომ რუსები იყენებენ დროების კალენდარულ განსაზღვრებას და არა ასტრონომიულს, როგორც მსოფლიოს მრავალ ადგილას. აქედან გამომდინარე, გაზაფხული იწყება 1 მარტს და არა 21 მარტს; ზაფხული — 1 ივნისს და არა 21 ივნისს; შემოდგომა — 1 სექტემბერს და არა 21 სექტემბერს; ზამთარი — 1 დეკემბერს და არა 21 დეკემბერს.

Весна (Vesna) — გაზაფხული

აჰ, გაზაფხული! აყვავების დრო და, რუსეთის ზოგიერთ რეგიონში, დატბორვების დროც. თოვლის დნობასთან ერთად, მდინარეები და ტბები ბობოქრობენ და ზოგჯერ ნაპირებსაც გადალახავენ. ეს შეიძლება გარკვეული დარღვევები გამოიწვიოს, მაგრამ ამასთანავე მიწას ახალი საკვები ნივთიერებების მოტანას უზრუნველყოფს.

გაზაფხულს ასევე მრავალი დღესასწაული მოჰყვება. Масленица (მასლენიცა) ფართოდ აღნიშნული ტრადიციული რუსული ფესტივალია, რომელიც ზამთრის დასასრულს და გაზაფხულის მოსვლას აღნიშნავს.

ამ ერთკვირიანი ღონისძიების ფარგლებში სხვადასხვა ტრადიცია არსებობს, რომელთაგან ერთ-ერთი მთავარია блины (ბლინები) — თხელი ფანქაქების მომზადება და მოხმარება, რომლებიც მზეს სიმბოლიზირებენ. ოჯახები აერთიანებენ ამ სიამოვნებას და ხშირად ჭამენ მათ იკრასთან, არაჟანთან ან ჯემთან ერთად.

გარდა ამისა, დიდ მნიშვნელობას იძენს 8 მარტის საერთაშორისო ქალთა დღე. რუსულად ცნობილი, როგორც Международный женский день (მეჟდუნაროდნი ჟენსკი დენ) ან უბრალოდ Восьмое марта, ეს არის დღე ქალთა მიღწევებისა და წვლილის პატივისცემისთვის. ყვავილები, განსაკუთრებით ტიტები, პოპულარული საჩუქრებია და ქვეყნის მასშტაბით ქალთა დასატივსაცემად მრავალი ღონისძიება იმართება.

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი დღესასწაულია აღდგომა, რუსულად Пасха (პასხა). თარიღი ქრისტიანულ კალენდარს ემთხვევა, მაგრამ ბევრი რუსი აღდგომის აღნიშვნისას ტრადიციულ ხალხურ რიტუალებსაც უმატებს.

ეს არის დრო ოჯახური შეკრებისთვის, განსაკუთრებული სუფრისთვის და ლამაზად მოხატული კვერცხების, ანუ крашенные яйца (კრაშენნიე იაიცა)-ს გაცვლისთვის.

გაზაფხულის ბოლო მნიშვნელოვანი რუსული დღესასწაულია გამარჯვების დღე 9 მაისს, ცნობილი როგორც День Победы (დენ პობედი). ეს არის მნიშვნელოვანი დღესასწაული რუსულ კულტურაში, რომელიც ნაცისტურ გერმანიაზე გამარჯვებას მეორე მსოფლიო ომში აღნიშნავს.

Лето (Leto) — ზაფხული

რუსები ხშირად ზაფხულს дача (დაჩა)-ზე, სოფლის კოტეჯებში ატარებენ. ეს ტრადიცია ღრმადაა გაჟღენთილი, ოჯახები ბაღებს მოვლას და ბუნების სიმშვიდეს ეზიარებიან.

ივანე კუპალას ღამე, ან რუსულად Иван Купала (ივან კუპალა), რუსულ კულტურაში ზაფხულის მნიშვნელოვანი დღესასწაულია. ეს უძველესი სლავური წარმართული ფესტივალი, რომელიც ზაფხულის მზებუდობის გარშემო იმართება, მოიცავს სხვადასხვა რიტუალს, მათ შორის ყვავილოვანი გვირგვინების დახვევას, ცეცხლოვან კოცონზე გადახტომას წარმატების მოსაზიდად და მითიური „ფენქის ყვავილის“ ძიებას, რომელსაც ბედნიერებასა და სიმდიდრეს მოაქვს.

День России (დენ როსსი), ანუ რუსეთის დღე, 12 ივნისს, ეროვნული დღესასწაულია, რომელიც სუვერენიტეტის დეკლარაციის აღსანიშნავად იმართება.

თეთრი ღამეების ფესტივალი სანკტ-პეტერბურგში, Фестиваль “Белые ночи” (ფესტივალ ბელიე ნოჩი) კიდევ ერთი ღირსშესანიშნავი ზაფხულის მოვლენაა. რადგან ქალქი ამ პერიოდში თითქმის მუდმივ დღის სინათლეს განიცდის, სხვადასხვა კულტურული წარმოდგენა, მათ შორის ცნობილი „წითელი იალქნების“ დღესასწაული, ანათებს „ჩრდილოეთის ვენეციას“.

„წითელი იალქნების“ ღონისძიება მოიცავს ფანტასტიკურ ფოიერვერკებსა და წითელი იალქნებით გემს, რომელიც კურსდამთავრებულთა აკადემიური მიღწევების აპოთეოზს სიმბოლიზირებს.

Осень (Osen’) — შემოდგომა

პირველი სექტემბერია День знаний (დენ ზნანიი), ანუ ცოდნის დღე. იგი სასწავლო წლის დასაწყისს აღნიშნავს და რუსეთში მნიშვნელოვანი კულტურული მოვლენაა. მოსწავლეები ფორმალური მოსასხამით ესწრებიან ცერემონიებს მასწავლებლებისთვის ყვავილებით.

Хэллоуин (ჰელოუინი) ტრადიციულად არ არის რუსული კულტურული დღესასწაული, მაგრამ მისი პოპულარობა ბოლო წლებში იზრდება, განსაკუთრებით ქალაქებში და ახალგაზრდა თაობაში. დღესასწაულზე დასავლური კულტურა იმოქმედა და ის რუსულ ტრადიციებში ღრმად არაა გამჯდარი. მოსკოვსა და სანქტ-პეტერბურგის მსგავს ურბანულ ცენტრებში შესაძლოა ნახოთ ჰელოუინის დეკორაციები, თემატური წვეულებები და ზოგი ადამიანი კოსტუმებით.

Зима (Zima) — ზამთარი

რუსულ კულტურაში ზამთარი ახალი წლის, ცნობილი როგორც Новый год (ნოვი გოდ), აღნიშვნით ხასიათდება. მიუხედავად იმისა, რომ შობაც აღინიშნება, ახალი წელი მთავარი დღესასწაულია წვეულებებისთვის, საჩუქრების გაცვლისთვის და დეტალური დეკორაციებისთვის. თოვლის ბაბუა, ან Дед Мороз (დედ მოროზი), თავისი შვილიშვილის Снегурочка (სნეგუროჩკა)-ს თანხლებით, ბავშვებს საჩუქრებს ახალი წლის წინა ღამეს მოჰფანტავს.

მართლმადიდებლური შობა, რომელიც 7 იანვარს იულიუსის კალენდრის მიხედვით აღინიშნება. რუსულად ცნობილი, როგორც Православное Рождество (პრავოსლავნოე როჟდესტვო), ეს უფრო მშვიდი, რელიგიური დღესასწაულია, ბევრი დადის ეკლესიის ლოცვაზე და ოჯახთან ერთად სადღესასწაულო სუფრას მართავს.

Татьянин день (ტატიანინ დენ), ანუ თათიანას დღე, კიდევ ერთი კულტურული მოვლენაა, რომელიც აკადემიურ კალენდარს უკავშირდება. იგი იულიუსის კალენდრის მიხედვით 25 იანვარს ტარდება და სტუდენტებსა და მასწავლებლებს, განსაკუთრებით უმაღლესი განათლების წარმომადგენლებს, სცემს პატივს. ბევრი საგანმანათლებლო დაწესებულება აღნიშნავს ამ დღეს სხვადასხვა აქტივობითა და ღონისძიებით.

ყინულის ქანდაკების ფესტივალები, როგორიც სანქტ-პეტერბურგში იმართება, რუსეთში ზამთარში პოპულარობა მოიპოვა. ეს ღონისძიებები წარმოგვიდგენს რთულ ყინულის ქანდაკებებს და მთელი მსოფლიოდან მოიზიდავს ვიზიტორებს.

ამ ლექსიკის კონტექსტში გამოყენების სანახავად, შეგიძლიათ სცადოთ ენის სწავლის პროგრამა Lingflix.

Lingflix იღებს ავთენტურ ვიდეოებს—მუსიკალური კლიპებიდან და ფილმის ტრეილერებიდან, სიახლეებამდე და შთამაგონებელ გამოსვლებამდე—და მათ პერსონალიზებულ ენის სწავლის გაკვეთილებად აქცევს. შეგიძლიათ უფასოდ სცადოთ Lingflix 2 კვირის განმავლობაში. ეწვიეთ ვებსაიტს ან გადმოწერეთ iOS აპი ან Android აპი. P.S. დააწკაპუნეთ აქ, რომ ჩვენს ამჟამინდელ ფასდაკლებას ისარგებლოთ! (მოქმედებს ამ თვის ბოლომდე.)

რუსული კალენდარული სისტემა

რუსულმა კალენდარულმა სისტემამ ისტორიულად იულიუსის კალენდარი გამოიყენა, რომელიც იულიუს კეისარმა ძვ. წ. 45 წელს შემოიღო. თუმცა, 1918 წელს რუსეთმა გრიგორიანული კალენდარი მიიღო, როგორც საბჭოთა მთავრობის რეფორმების სერიის ნაწილი. გრიგორიანული კალენდარი, რომელიც პაპმა გრიგოლ XIII-მ 1582 წელს შემოიღო, არის კალენდარული სისტემა, რომელიც საერთაშორისოდ ფართოდ გამოიყენება.

ორ კალენდარულ სისტემას შორის მთავარი განსხვავება ნაკიანი წლების მოპყრობაში მდგომარეობს. იულიუსის კალენდარი ყოველ ოთხ წელიწადში ემატება ნაკიან დღეს გამონაკლისის გარეშე, რაც საშუალო წელიწადს 365.25 დღეს ხდის.

გრიგორიანული კალენდარი კი ამ მცირე გადაჭარბებულობას იცვლის იმით, რომ ნაკიან წლებს უშვებს 100-ზე გაყოფილ წლებში, მაგრამ 400-ზე არ გაყოფილებში. ეს დახვეწილობა საშუალო წლის ხანგრძლივობას 365.2425 დღესთან უახლოვებს.

ამ განსხვავებების შედეგად, გრიგორიანული კალენდარი უფრო ზუსტია ასტრონომიულ წელთან დასათანხმებლად, რაც მას დღეს მსოფლიოს უმრავლესობისთვის სტანდარტულ კალენდარს ხდის.

მაგრამ ზოგიერთი მართლმადიდებლური ქრისტიანული ეკლესია, მათ შორის რუსული მართლმადიდებელი ეკლესია, ლიტურგიული მიზნებისთვის კვლავ იულიუსის კალენდარს იყენებს, რაც რელიგიური დღესასწაულების, როგორიცაა შობა და აღდგომა, აღნიშვნის ვარიაციებს იწვევს.

ხშირი ფრაზები და გამოთქმები

აქ არის რამდენიმე გამოთქმა თვეებისა და დროების შესახებ!

• Майские заморозки (Mayskiye zamorozki) — მაისის ყინვები. მაისს ხშირად მოულოდნელად ცივი დღეები ახასიათებს, რაც ხშირად მოსავალს საფრთხის ქვეშ აყენებს ახალგაზრდა მცენარეების გაყინვით.
• Марток, надевай семь порток (Martok, nadevay syem’ portok) — მარტო, შვიდი შარვალი ჩაიცვი. ეს საკმაოდ კარგ წარმოდგენას გაძლევთ მაისის ამინდზე რუსეთში... ძვლის გამღიზიანებლად ცივი!
• Не май месяц (Nye may mesyats) — მაისი არ არის. ეს გამოიყენება მაშინ, როცა ვინმე უსაჭიროდ ავლენს სხვას სიცივეს, მაგალითად, ფანჯრების გაღებით, გათბობის გამორთვით და ა.შ.
• Цыплят по осени считают (Tsypliat po oseni schitayut) — ბარტყებს შემოდგომაზე თვლიან. ეს არის რუსული ვერსია ინგლისური გამოთქმისა „ნუ დაითვლი კვერცხებს, სანამ ქათამმა არ დაგდო“.
• Готовь сани летом, а телегу—зимой (Gotov’ sani letom, a telegu—zimoi) — მოსამზადე საზამთრო ეტლი ზაფხულში, და ურემი — ზამთარში. ეს ფრაზა ხაზგასმით აღნიშნავს წინასწარ მომზადებისა და დაგეგმვის მნიშვნელობას.
• Летний день год кормит (Letniy den’ god kormit) — ზაფხულის დღე წელიწადს აჭმევს. ეს გამოთქმა ხაზს უსვამს პროდუქტიული ზაფხულის დღის მნიშვნელობას, რაც ვარაუდობს, რომ წარმატებული და ნაყოფიერი ზაფხული მთელი წლისთვის დადებით ეფექტს შეიძლება ჰქონდეს.

დაიმახსოვრეთ დროის გასვლა ამ ლექსიკით თარიღების, დროებისა და თვეების შესახებ რუსულ ენაზე!