Լեզու ընդդեմ բարբառ. Ո՞րն է տարբերությունը

«Լեզուն բանակ և նավատորմ ունեցող բարբառ է»։ — Լեզվաբան Մաքս Վայնրայխ

Իհարկե, գիտեք, թե ինչ է լեզուն, բայց հնարավոր է, որ մի քիչ շփոթված լինեք, թե ինչպես է այն տարբերվում բարբառից:

Դե, հիմնական գաղափարն այն է, որ լեզու նշանակում է հաղորդակցման այնպիսի համակարգ, որն ունի իրեն հատուկ քերականություն և բառապաշար, հաճախ ճանաչվում է որպես առանձին մշակութային կամ ազգային ինքնություն ունեցող. մինչդեռ բարբառը լեզվի այնպիսի տարատեսակ է, որն օգտագործվում է կոնկրետ տարածաշրջանում կամ որոշակի սոցիալական խմբի կողմից, տարբերվում է հիմնականում արտասանությամբ, բառապաշարով և քերականությամբ, բայց այնուամենայնիվ փոխհասկանալի է տվյալ տարածքում խոսվող գերիշխող լեզվի հետ:

Լավ, սա ասելով, շարունակեք կարդալ լեզվի և բարբառի միջև երեք հիմնական տարբերությունների մասին, ինչպես նաև իմացեք, թե ինչպես է բարբառը տարբերվում առոգանությունից:

Լեզուների և բարբառների հիմնական տարբերությունները

Պատմեմ ուղղակի. չնայած մենք վերևում սահմանել ենք տարբերությունները, լեզվի և բարբառի միջև համընդհանուր ընդունված սահմանում գոյություն չունի: Երկուսն էլ բնիկ խոսողների կողմից օգտագործվող հաղորդակցման համակարգեր են, և յուրաքանչյուրը կարելի է համարել ամբողջական լեզու:

Գայթակղիչ է ցատկել դեպի պարզ ու կտրուկ համեմատություններ, բայց լեզվաբանության մեջ որոշ հասկացություններ այնքան էլ պարզ չեն, որքան մենք ցանկանում ենք:

1. Լեզուներն ունեն երկիր, իսկ բարբառները՝ տարածաշրջանային են

Merriam-Webster-ը «լեզուն» սահմանում է որպես «այն բառերը, դրանց արտասանությունը և համակցման եղանակները, որոնք օգտագործվում և հասկացվում են համայնքի կողմից»:

«Բարբառը», մյուս կողմից, սահմանվում է որպես «լեզվի տարածաշրջանային տարբերակ, որը տարբերվում է բառապաշարի, քերականության և արտասանության առանձնահատկություններով»:

Հավանաբար նկատել եք, որ այս սահմանումների միջև մեծ տարբերություն չկա: Բայց միշտ ընդգծվում է, որ լեզուներն ազգային են, մինչդեռ բարբառները համարվում են տարածաշրջանային և հաճախ խոսվում են ավելի քիչ թվով մարդկանց կողմից:

Յուրաքանչյուր երկիր ունի առնվազն մեկ պաշտոնական լեզու, որն օգտագործվում է պաշտոնական փաստաթղթերում և պետական գործունեության մեջ:

Մինչ շատերը այդտեղ են կանգ առնում, մենք կարող ենք մի փոքր ավելի խորանալ՝ դառնալ ավելի լեզվաբանորեն ճշգրիտ:

Բարբառը լեզու է դառնում հրամանագրով կամ հռչակագրով՝ պետությունը խոսվող կոնկրետ համակարգին շնորհում է հատուկ կարգավիճակ՝ որպես պաշտոնական լեզու: Այլ կերպ ասած, լեզուն համարվում է լեզու, քանի որ այն հավանության է արժանացել պետության կողմից:

Օրինակ, երբ Ֆիլիպինները պետք է ընտրեին իրենց ութ հիմնական բարբառներից մեկը որպես պաշտոնական լեզու, պատահական չէր, որ հաղթեց տագալերենը:

Նույնիսկ չնայած այն ժամանակ երկրի մեծամասնությունը դժվարանում էր տագալերեն/ֆիլիպիներեն խոսել, դա չկանգնեցրեց մայրաքաղաքի ղեկավարներին, ովքեր սահուն տագալերեն էին խոսում, այն որպես ազգային լեզու ընդունելուց:

Քանի որ տեխնիկապես լեզուները բարբառներ են, կան բազմաթիվ իրավիճակներ, երբ տարբեր լեզուներ խոսող մարդիկ կարող են կատարելապես հասկանալ միմյանց:

Օրինակ՝ վերցնենք Դանիայի, Շվեդիայի և Նորվեգիայի պաշտոնական լեզուների փոխադարձ հասկացողությունը: Ահա ստանդարտ պատմության սկիզբը:

Կատակ. Մի դանիացի, շվեդ և նորվեգացի մտնում են բար...

Պունչլայն. Եվ նրանք նորմալ խոսում են

Դա ճիշտ է: Սկանդինավիայի մարդկանց մեծ մասը կարող են խոսել միմյանց հետ առանց թարգմանիչների օգնության:

Պաշտոնապես նրանք խոսում են երեք տարբեր լեզուներով (դանիերեն, շվեդերեն և նորվեգերեն), բայց կարելի է պնդել, որ իրականում օգտագործում են երեք հարակից բարբառներ, որոնք հավանաբար սերում են ընդհանուր նախալեզվից:

2. Լեզուներն ունեն ստանդարտ գրավոր ձևեր, իսկ բարբառները հիմնականում բանավոր են

Լեզուները հաճախ ունենում են ստանդարտ քերականական կանոններ և գրականության հարուստ պաշար: Նրանք գոյություն ունեն ոչ միայն որպես բանավոր ավանդույթներ, այլև որպես գրավոր գրառումներ:

Բարբառները, մյուս կողմից, սովորաբար ավելի շատ խոսվում են, քան գրառվում: Եթե գրառվում են, ապա սովորաբար ոչ թե պաշտոնական կամ ազգային փաստաթղթերում:

Մինչ արդեն առկա գրականության առատությունը, անկասկած, «պաշտոնական լեզու» ընտրելու չափանիշ է, այն նաև գործում է հակառակ ուղղությամբ:

Բարբառը որպես պաշտոնական լեզու հայտարարելը ինքնատարածվող է, խրախուսում է գրողներին ստեղծագործել այդ լեզվով: Քանի որ պետությունն ընդունել է որոշակի լեզու որպես պաշտոնական լեզու, նրա բոլոր պաշտոնական գործերը կգրանցվեն դրանով:

Սա ստեղծում է ձնագնդի էֆեկտ, այնպես որ ավելի ու ավելի շատ գրականություն է կուտակվում այդ լեզվով՝ ավելի էլ ամրապնդելով այն:

3. Լեզուներն որակապես տարբերվում են բարբառներից

Շատերը պնդում են, որ լեզուները պարզապես բնականաբար ավելի նրբագեղ կամ բարդ են, քան բարբառները:

Բայց եթե այս բարդությունը դատեք լեզվի զարգացած դժվարությամբ կամ բարդությամբ, ապա արչիներենը՝ Ռուսաստանի լեռնային շրջանում խոսվող բարբառը, կստիպի ձեր ֆրանսերենի տնային աշխատանքը երեխայի խաղ թվալ:

Արչիներենն ունի հնչյունների մեծ քանակ և այնքան բազմաթիվ խոնարհումների ձևեր, որ մեկ բայը կարող է տալ մոտ 1,502,839 ձև:

Եթե, մյուս կողմից, ցանկանում եք պնդել, որ լեզվի նրբագեղությունը գտնվում է նրա պարզության մեջ, ապա դժվար կլիներ պաշտպանել այնպիսի բարդ լեզուների օգտագործումը առօրյայում, ինչպիսիք են չինարենը, հունգարերենը կամ թայերենը:

Օրինակ, չինարենն ունի ավելի քան 50,000 նիշ: Այն նաև տոնային լեզու է: Սա նշանակում է, որ մեկ վանկը, ինչպիսին է «ma»-ն, կախված նրանից, թե ինչպես եք արտասանում այն, կարող է նշանակել կամ «մայր», կամ «ձի», կամ միանգամայն այլ բան:

Այսպիսով, իսկապես ո՞վ կարող է ասել, թե ինչն է գեղեցիկ լեզու դարձնում: Եվ չմոռանանք, որ կան բարբառներ, որոնք այնքան էլ արժեքավոր են, որքան պաշտոնապես ճանաչված լեզուները:

Ո՞րն է տարբերությունը բարբառի և առոգանության միջև

Քանի որ մենք այս թեմայի շուրջ ենք, հավանաբար ցանկանում եք իմանալ բարբառի և առոգանության տարբերությունը: Շատերը շփոթում են այս երկուսը և հաճախ օգտագործում փոխարինաբար: Լավ նորությունն այն է, որ տարբերությունն այստեղ շատ ավելի պարզ է.

Առոգանությունը բարբառի ենթաբազմություն է:

Մինչ բարբառն ընդգրկում է լեզվի բոլոր կողմերը՝ քերականությունը, բառապաշարը և արտասանությունը, առոգանությունը վերաբերում է միայն երրորդ մասին:

Համաձայն Merriam-Webster բառարանի, առոգանությունը «խոսելու այնպիսի եղանակ է, որը բնորոշ է մարդկանց որոշակի խմբին և հատկապես որևէ տարածաշրջանի բնիկներին կամ բնակիչներին»:

Առոգանությունները հետաքրքիր ուսումնասիրությունների առարկա են, քանի որ դրանք խոսողներին դասակարգում են ըստ իրենց աշխարհագրության: Նույն տեսքն ունեցող բառերն ու նախադասությունները կարող են բոլորովին այլ կերպ հնչել, երբ խոսվում են երկու տարբեր տարածաշրջանների մարդկանց կողմից:

Միայն անգլերենի դեպքում դուք արդեն ունեք բազմաթիվ առոգանություններ: Օրինակ, ամերիկացին հազիվ է հասկանում շոտլանդացուն, թեև նրանք խոսում են նույն լեզվով:

Դրանցից յուրաքանչյուրն իր հերթին ունի իր տարածաշրջանային տարբերակները: Օրինակ, ամերիկյան առոգանություններն են խորը հարավայինը, տեխասյանը, Նյու Յորքյանը, բոստոնյանը, կալիֆոռնիականը և շատ ուրիշներ:

Հետաքրքիրն այն է, որ խոսողների մեծ մասը պնդում է, որ իրենց առոգանությունը բառերի «ճիշտ» արտասանությունն է: Ահա թե ինչպիսին ենք մենք, մարդիկ:

Մինչ մեկի առոգանությունը կարող է ունենալ որոշակի սոցիալական, տնտեսական կամ երկրագաղութային հետևանքներ, բոլոր առոգանությունները հավասար են: Եվ բոլորն ունեն առոգանություն: Եվ դրանք բոլորն էլ գեղեցիկ են հնչում:

Դուք կարող եք շատ համատեքստ ստանալ և լսել տարբեր առոգանություններ՝ դիտելով բնիկ խոսողների կողմից ստեղծված հաղորդումներ: Դրա մեկ հիանալի միջոցը Lingflix նման լեզվական ծրագրի օգտագործումն է:

Եթե հետաքրքրված եք ավելի խորանալ լեզուների ընդդեմ բարբառների թեմայում, հաշվի առեք լսել այս տեղեկատու TED ելույթը.

Այսպիսով, հիմա մենք գիտենք. լեզուների և բարբառների միջև սև ու սպիտակ տարբերություն չկա, և առոգանությունն իրականում բարբառի ենթաբազմություն է:

Այժմ դուք պատրաստ եք բացատրել տարբերությունը դեռ մթության մեջ գտնվող մարդկանց՝ և գուցե նույնիսկ միանալ փորձառու լեզվաբանների քննարկումներին: