Potpuni vodič kroz portugalske zamjenice

U portugalskom postoji mnogo vrsta zamjenica, od portugalskih osobnih zamjenica poput izravnih ili neizravnih objektnih zamjenica do neodređenih i posvojnih zamjenica.

Bilo da trebate opisati nešto što posjedujete, pričati o prijatelju ili izraziti mišljenje, posvuda ćete naići na portugalske zamjenice. Naučit ću vas najvažnijim portugalskim zamjenicama i načinu njihove upotrebe uz primjere rečenica.

Portugalske osobne zamjenice

U portugalskom postoji pet vrsta osobnih zamjenica (pronomes pessoais): subjektne, povratne, izravne objektne, neizravne objektne i prijedložne.

Subjektne zamjenice

Subjektne zamjenice (pronomes subjetivos) su one koje se koriste kao subjekt glagola.

Eu

Eu je jedina riječ koju koristite za "ja" u portugalskom. Ista je i za muškarca i za ženu i stoji u prvom licu. Evo primjera kako biste je upotrijebili:

Eu tenho fome. — Gladan/Gladna sam.

Tu

Važno je znati da postoje različiti načini za "ti" ovisno o tome koji dijalekt (brazilski ili europski) učite.

Tu je jedan od dva glavna načina za "ti" u portugalskom.

Kako i koliko često se tu koristi ovisi o tome gdje se nalazite. U Brazilu je neformalno "ti" você; tu neki ljudi smatraju formalnim, ali u nekim područjima sjeveroistočnog i južnog Brazila koristi se neformalno. Kada se koristi, glagol ispred njega često se konjugira na isti način kao i você, koji slijedi ista pravila konjugacije kao treće lice jednine (on/ona/ono).

Tu tá me entendendo? — Razumiješ li me? (Brazilac, vrlo neformalno koristeći tu)

U Portugalu je tu kolokvijalni oblik za "ti", a você je formalan. Ljudi će vjerojatnije upotrijebiti tu kada govore mlađoj osobi ili nekome s kim su bliži:

Tu estás feliz? — Jesi li sretan/sretna? (Portugal)

Você

Drugi uobičajeni način da se kaže "ti" je você, ili njegov množinski ekvivalent vocês. Opet, gdje se nalazite na svijetu utječe na upotrebu você.

U Brazilu je ovaj oblik iznimno čest i koristi se u svakodnevnom razgovoru.

Você quer alguma coisa? — Želiš li nešto? (Brazil)

U Portugalu se você koristi formalnije, na primjer kada govorite nekome tko je stariji od vas. Imajte na umu da, iako você znači "ti", koristi se s oblikom glagola za treće lice jednine. Dakle, umjesto da kažete você tens (ti imaš) s oblikom glagola za drugo lice jednine, što je netočno, rekli biste você tem (ti imaš).

O senhor i a senhora

Ako želite ići korak dalje i pokazati poštovanje prema starijima, možete koristiti o senhor (gospodin) ili a senhora (gospođa). O senhor i a senhora su formalni načini obraćanja nekome višeg ranga, autoriteta ili prestiža u Brazilu. Ove riječi koristite umjesto "ti", ali ih sparujte s glagolom u trećem licu jednine. Na primjer:

A senhora pode me ajudar? — Možete li mi pomoći?

A senhora gostaria de sentar aqui? — Želite li [formalno] sjesti ovdje?

Ele i ela

Ako upućujete na mušku imenicu, možete upotrijebiti riječ ele, a ako upućujete na žensku, upotrijebite ela. Ovo su jednine:

Ele é alto. — On je visok.

Ela pensou que a festa ia ser hoje. — Ona je mislila da će zabava biti danas.

Nós i a gente

Nós je najčešći oblik za "mi" u oba portugalska dijalekta, dok je a gente (doslovno "ljudi") kolokvijalni brazilski portugalski način za "mi". (Imajte na umu da se glagol koji slijedi a gente konjugira u trećem licu jednine.)

Nós estamos na praia. — Mi smo na plaži.

Nós vamos? — Idemo li?

A gente vai? — Idemo li?

A gente vai falar com a professora. — Mi ćemo razgovarati s učiteljicom.

Vós

Zamjenica vós se danas ne koristi puno, ali je ipak važno znati. Smatra se formalnijom i arhaičnom, ali postoje ljudi u sjevernom Portugalu i sjeveroistočnom Brazilu koji bi je mogli koristiti.

Vós falastes com ele? — Jeste li svi vi/vi dečki razgovarali s njim? (Portugal)

Vjerojatnije je da ćete vós pročitati u starim tekstovima ili povijesnoj fikciji.

Eles i elas

Za upućivanje na skupinu žena ili na množinsku imenicu ženskog roda koristite elas. Kada upućujete na množinu muške imenice, koristite eles. Ako upućujete na skupinu i muškaraca i žena, također koristite eles.

Evo nekoliko primjera upotrebe ovih zamjenica:

Eles estão correndo bem rápido. — Oni [muš. ili mješovito] trče jako brzo.

Elas querem festejar! — One [žensk.] žele slaviti!

Pregled

Evo brzog pregleda koju zamjenicu "ti" koristiti u kojim prilikama i mjestima:

Razlike između engleskih i portugalskih subjektivnih zamjenica

Iako su glavni principi zamjenica isti u engleskom i portugalskom, portugalske zamjenice funkcioniraju sličnije španjolskim zamjenicama. Evo glavnih razlika između engleskih i portugalskih zamjenica:

• Nije uvijek potrebno koristiti zamjenicu: Ako je jasno o kome govorite, možete izostaviti zamjenicu. To je obično slučaj kada konjugirani glagol može pokazati o kome se govori. Na primjer, možete reći bilo koju od ovih varijanti: Eu estou escutando. (Ja slušam.) Estou escutando. (Slušam.) Iako u drugom primjeru ne izgovarate zamjenicu, glagol govori slušatelju da govorite o sebi jer je u obliku za prvo lice jednine. Nakon što savladate konjugaciju glagola, bit ćete profi u razumijevanju što ljudi govore čak i bez zamjenica.
• Zamjenice trećeg lica su zamjenice bez određenog roda: Zamjenica bez određenog roda je ona koja ne upućuje na određeni spol, poput "ono" u engleskom. U portugalskom koristite ele ili ela ili množinu. Na primjer, ako u engleskom govorite o psu, možete reći: "It ate my homework!" Na portugalskom biste rekli: Ele comeu minha lição de casa! Samo odredite je li imenica na koju se "ono" odnosi ženskog ili muškog roda. Ako je ženskog, koristite ela, a ako je muškog, koristite ele.
• Zamjenicu drugog lica možete zamijeniti imenicom: To je slučaj samo kada zapravo govorite toj osobi, a implicira tu ili você. Oi! Colega, pode me ajudar? (Hej! Kolega, možeš li mi pomoći?) Pai, quer comida? (Tata, želiš li hranu?)

Povratne zamjenice

Povratne zamjenice (pronomes reflexivos) mogu se koristiti kada imamo posla s povratnim glagolima ili kada i subjekt i objekt rečenice upućuju na istu osobu.

Obratite posebnu pozornost na ovo jer mnoge rečenice koje su povratne u portugalskom nisu povratne u engleskom.

Me i nos obično stoje ispred glagola. U frazi gdje te povratne zamjenice slijede glagol, koristi se crtica za njihovo povezivanje.

Eu me lembro bem disso. — Dobro se toga sjećam.

Diga-me quando souber o que aconteceu. — Reci mi kada saznaš što se dogodilo.

Lavamo-nos no riacho. — Oprali smo se u potoku.

Se se koristi za "sebe" (ti) kada zamjenjuje você i konjugira se u trećem licu jednine.

Você se aborreceu com ele? — Jeste li se naljutili na njega?

Se i si vrijede za oba spola kada se govori o "sebi" (on/ona/ono) ili "sebi" (vi/oni/one/jedni drugima).

Ele/Ela se queimou. — On/Ona se opekao/la.

Eles deram a si um intervalo. — Dali su si kratku pauzu.

Vocês se falam. — Vi razgovarate (među sobom).

Vos je povratna zamjenica za vós i najčešće se koristi u Portugalu.

Vós vos lavastes no riacho. — Vi ste se oprali u potoku.

Izravne objektne zamjenice

Izravna objektna zamjenica (pronome de objeto direto) koristi se za zamjenu objekta (obično imenice) kako bi se izbjeglo ponavljanje.

Obično stoje ispred glagola, iako će ih složenije rečenične strukture stavljati iza.

Za "njega/nju/njega (ono)": o/a se stavljaju ispred glagola, dok se lo/la obično stavljaju iza glagola. Isto pravilo vrijedi za množine (os/as, los/las).

Eu a conheço há anos. — Znam je godinama.

Eu vou conhecê-lo amanhã. — Upoznat ću ga sutra.

Eu quero chamá-los para sair para jantar. — Želim ih pozvati na večeru.

Nos se može koristiti ispred ili iza glagola.

Ela quer nos dar uma ajuda. — Ona nam želi dati pomoć.

Ele vai dar-nos o seu apoio. — On će nam dati svoju podršku.

Neizravne objektne zamjenice

Neizravna objektna zamjenica (pronome de objeto indireto) zamjenjuje neizravni objekt (obično imenicu) u rečenici kako bi se izbjeglo ponavljanje.

U osnovi, neizravne objektne zamjenice odnose se na stvari koje su za osobu koja se opisuje.

Mim je uvijek ispred prijedloga poput para (za) ili de (od).

Comprei esse relógio para mim. — Kupio/kupila sam ovaj sat za sebe.

Lhe je neutralnog roda i može se koristiti za drugo ili treće lice jednine. Isto pravilo vrijedi za lhes i drugo i treće lice množine.

Eu lhe dei um presente. — Dao/Dala sam poklon njemu/njoj.

Prijedložne zamjenice

Prijedlozi često povezuju ljude, predmete, vrijeme ili mjesta u rečenici. Ove zamjenice koriste se za pokazivanje odnosa između stvari na način koji izbjegava ponavljanje.

Prijedložne zamjenice (pronomes preposicionais) razlikuju se od izravnih i neizravnih objektnih zamjenica po tome što uvijek slijede prijedlog, poput de (od), em (u) ili com (s).

U nekim oblicima prijedložne zamjenice su ujedno i skraćenice zamjenice i prijedloga com (s). Na primjer com + ti = contigo; com + nós = connosco/conosco.

Eles querem ir comigo. — Oni žele ići sa mnom.

Eu queria ir contigo. — Želio/željela sam ići s tobom.

Conosco se koristi u Brazilu, dok je connosco preferirani oblik u Portugalu.

Por que não viaja conosco? — Zašto nećeš putovati s nama? (Brazilski portugalski)

Por que não viajas connosco? — Zašto nećeš putovati s nama? (Europski portugalski)

Com nós (bez ikakvih skraćenica) obično se koristi kada je naveden broj ljudi ili predmeta.

Ele discutiu o problema com nós três. — Raspravljao je problem s nas troje. (Doslovno "s nama tri")

Portugalske posvojne zamjenice

Posvojne zamjenice (pronomes possessivos) pokazuju vlasništvo.

Ponekad određeni članovi o, a, os i as (prije) prethode posvojnim zamjenicama, ali često se izostavljaju.

Kada koristite posvojne zamjenice, moraju se slagati u rodu i broju s opisanom stvari.

Meu computador — Moje računalo (jednina, muški rod)

Minha casa — Moja kuća (jednina, ženski rod)

Meus cachorros — Moji psi (množina, muški rod)

Minhas melhores amigas — Moje najbolje prijateljice (množina, ženski rod)

Teu/tua/teus/tuas koriste se za tu, dok se seu/sua/seus/suas koriste za você.

(As) Tuas amigas — Tvoje prijateljice

(O) Seu vizinho — Tvoj susjed

Vosso/vossa/vossos/vossas koriste se s vós i isključivo se koriste u europskom portugalskom.

Ponha isto na vossa mala. — Stavite ovo u svoj kofer.

Emprestei o vosso casaco. — Posudio/la sam vaš kaput.

Dele/deles (muš.) i dela/delas slažu se u rodu i broju s osobom koja posjeduje opisanu stvar. Ovo je različito od svih ostalih posvojnih zamjenica, koje se slažu u rodu i broju s imenicom koja slijedi.

As irmãs deles — Njihove sestre (kada se "njihove" odnosi na muškarce/dječake)

Os irmãos delas — Njihova braća (kada se "njihova" odnosi na žene/djevojke)

Portugalske pokazne zamjenice

Pokazne zamjenice (pronomes demonstrativos) prikazuju objekt u odnosu na osobu koja govori. U portugalskom mogu biti promjenjive (muškog ili ženskog roda) ili nepromjenjive (rodno neutralne).

Ove zamjenice uzimaju u obzir i fizičku i vremensku udaljenost opisanih objekata.

Za "ovaj/ova/ovo" i "ovi/ove": Este/esta (muški/ženski) i estes/estas su promjenjive zamjenice koje se koriste za pokazivanje nečega bliskog govorniku i/ili nečega bližeg u vremenu.

Vou escrever uma carta esta semana. — Napisat ću pismo ovaj tjedan.

Isto je nepromjenjivo, ali se koristi za pokazivanje objekata na isti način.

Isto é perfeito para mim. — Ovo je savršeno za mene.

Za "taj/ta/to" i "ti/te": promjenjive esse/essa/esses/essas i nepromjenjivo isso koriste se kada je objekt bliže osobi kojoj se govori (npr. "ta kutija koju držiš") ili se opisuje u kontekstu nedavne prošlosti ili budućeg događaja u kojem su sudjelovali govornik i slušatelj ("taj restoran koji smo posjetili"; "ta kavana u kojoj ćemo se kasnije naći").

Esse cachorro é do meu vizinho. — Taj pas je mog susjeda.

Isso é muito caro. — To je jako skupo.

Aquele/aquela/aqueles/aquelas (promjenjive) i aquilo (nepromjenjivo) koriste se kada se govori o nečemu što je jako daleko ili u dalekoj prošlosti.

Você encontrou aquelas chaves que tinha perdido? — Jeste li našli one ključeve koje ste izgubili?

Aquilo me ofendeu. — To me uvrijedilo (u to vrijeme).

Portugalske odnosne zamjenice

Odnosne zamjenice (pronomes relativos) koriste se za upućivanje na prethodno korištenu imenicu ili zamjenicu, povezujući je s drugim elementom u rečenici.

Que se može koristiti s prijedlogom poput em (u) ili samostalno.

O homem que me telefonou. — Čovjek koji me nazvao.

A casa em que ela mora. — Kuća u kojoj ona živi.

Quem se koristi kada se govori o osobi ili personificiranom objektu i uvijek ima prijedlog ispred sebe.

O funcionário por quem fomos assistidos foi muito gentil. — Zaposlenik kojim smo bili pomognuti bio je vrlo ljubazan.

Određeni članovi (o/a, os/as) moraju prethoditi qual (jednina) i quais (množina) i moraju se slagati s rodom subjekta/imenice na koju se odnosi.

O jogador sobre o qual eu falei foi premiado ontem. — Igrač o kojem sam govorio/la jučer je dobio nagradu.

Falamos com a prima dele, a qual mora na Inglaterra. — Razgovarali smo s njegovom sestričnom koja živi u Engleskoj.

Cujo/cujos/cuja/cujas slažu se u rodu i broju s posjedovanim objektom, a ne s njegovim vlasnikom.

Patrícia é a estudante cujo trabalho foi muito elogiado. — Patrícia je studentica čiji je rad bio jako pohvaljen.

Onde je sinonim za em que (u kojem) i uvijek se odnosi na mjesta.

A casa onde eu cresci foi demolida. — Kuća u kojoj sam odrastao/la je srušena.

Portugalske upitne zamjenice

Kao što ste možda pretpostavili, upitne zamjenice (pronomes interrogativos) koriste se kada se postavljaju pitanja o vlasništvu.

Que (što) uvijek slijedi imenica; o what obično slijedi glagol.

Que dia é hoje? — Koji je danas dan?

O que posso fazer? — Što mogu učiniti?

Kada se por que (zašto) koristi na kraju rečenice ili kao samostalno pitanje, quê se piše sa znakom cirkumfleksa. Također je vrijedno napomenuti da porque znači "jer" i o porquê je "razlog zašto".

Por que ele faltou à aula? — Zašto je izostao s nastave?

Ela não quer falar comigo? Eu posso saber por quê? — Ona ne želi razgovarati sa mnom? Možeš li mi reći zašto?

Qual/quais (koji) podrazumijeva izbor i ne mora uvijek slijediti imenicu.

Eu não sei qual é o meu favorito. — Ne znam koji je moj omiljeni.

Quais dias eles estarão disponíveis? — Koji će dani biti dostupni?

Quanto/quantos i quanta/quantas slažu se u rodu i broju s povezanim objektom.

Sua filha tem quantos anos? — Koliko godina ima vaša kći? (Doslovno "koliko godina ima vaša kći?")

Eu preciso de quantas maçãs para essa receita? — Koliko jabuka trebam za ovaj recept?

Portugalske neodređene zamjenice

Na kraju, imamo neodređene zamjenice (pronomes indefinidos), koje se koriste za upućivanje na ljude ili objekte koji su prepoznatljivi u rečenici, ali nisu eksplicitno određeni.

Nada se može koristiti u potvrdnim, negativnim ili upitnim rečenicama. Riječ não (ne) + glagol obično joj prethodi.

Nós não sabíamos de nada. — Nismo znali ništa.

Você não tem mais nada a adicionar? — Zar nemate ništa drugo za dodati?

Alguém (netko/itko) i ninguém (nitko) mogu se koristiti i u potvrdnim i upitnim rečenicama.

Alguém veio te ajudar? — Je li netko došao da ti pomogne?

Eu não conheço ninguém aqui. — Ne poznajem nikoga ovdje.

Ninguém quer falar comigo. — Nitko ne želi razgovarati sa mnom.

Kada todo/toda ima značenje "svaki" ili "svi", određeni član nije potreban. Kada se govori o cijeloj stvari, potreban je određeni član.

Eu ligo para ela todo dia. — Zovem je svaki dan.

Ele ficou o dia todo fora de casa. — Cijeli je dan bio izvan kuće.

Todos/todas uvijek slijede neodređeni članovi os i as.

Eu corro todas as manhãs. — Trčim svako jutro.

Nós contamos todos os itens. — Izbrojali smo sve stavke.

Tudo, nada, alguém i ninguém su nepromjenjivi. Svaka druga neodređena zamjenica mora se slagati u rodu i broju s odgovarajućim subjektom/imenicom.

Ele me contou tudo. — Rekao mi je sve.

Ele tem poucos amigos. — Ima malo prijatelja.

Ele tem poucas amigas. — Ima malo prijateljica.

Kako vježbati portugalske zamjenice

Postoji mnoštvo načina za vježbanje portugalskih zamjenica. Ako trebate inspiraciju, evo nekoliko prijedloga:

• Stvarajte vlastite rečenice. Stvaranjem vlastitih rečenica moći ćete vježbati pravopis, gramatiku i izgovor u jednoj studijskoj sesiji! Zapišite ih u bilježnicu ili upišite u Word dokument. Zatim provjerite jeste li dobro napisali/imeli pravilnu gramatiku i pročitajte ih naglas nekoliko puta kako biste savladali odabrani portugalski dijalekt.
• Uronite u izvorni portugalski sadržaj. Ove će se zamjenice često pojavljivati u svakodnevnim portugalskim razgovorima i pisanju, tako da postoje brojni resursi koje možete odabrati, kao što su TV emisije i izvori vijesti. Na primjer, primijetite koliko se često zamjenice koriste u ovom isječku iz "Prijatelja" sinkroniziranom na portugalski:

• Slušajte neke pjesme na portugalskom jeziku. Portugalske pjesme su izvrsne za prepoznavanje i slušanje portugalskih zamjenica u kontekstu. Za dodatni izazov pokušajte zapisati zamjenice koje čujete, a zatim slušajte pjesmu drugi put s tekstovima ispred sebe kako biste vidjeli koliko ste uspjeli uhvatiti.

Jedan koristan resurs za glazbu i drugi izvorni mediji je Lingflix, program za učenje jezika koji niz autentičnih portugalskih videozapisa s interaktivnim titlovima i popratnim kvizovima. Možete čak pretraživati određeni vokabular ili zamjenice iz ovog posta da biste vidjeli više primjera njihove upotrebe u kontekstu. Lingflix uzima autentične videozapise – poput glazbenih spotova, najava filmova, vijesti i inspirativnih govora – i pretvara ih u personalizirane lekcije za učenje jezika. Lingflix možete besplatno isprobati 2 tjedna. Kliknite ovdje da biste posjetili web stranicu ili preuzeli iOS aplikaciju ili Android aplikaciju.

Kviz o portugalskim zamjenicama

Popunite praznine odgovarajućom zamjenicom!

1. _____ sou a pessoa mais linda aqui. (Ja sam najljepša osoba ovdje.)

2. _____ quer jantar comigo? (Želiš li večerati sa mnom?)

3. De manhã, _____ encontramos na estação de ônibus antes de irmos a pé para a universidade. (Ujutro se nađemo na autobusnom kolodvoru prije nego što pješice odemo na sveučilište.)

4. Ela sempre _____ levanta cedo para sair para correr. (Ona se uvijek rano ustaje da bi otišla trčati.)

5. Eu _____ convidei para jantar na minha casa. (Pozvao/la sam ga na večeru kod kuće.)

6. Mesmo que não pudessem vir ao casamento, eles _____ enviaram um presente lindo. (Iako nisu mogli doći na vjenčanje, poslali su nam prekrasan poklon.)

7. O meio ambiente é muito importante _____. (Okoliš mi je jako važan.)

8. Encontrei este livro _____. Espero que ele goste! (Našao/la sam ovu knjigu za njega. Nadam se da će mu se svidjeti!)

9. Vocês querem vir a São Paulo _____ neste fim de semana? (Želite li doći u São Paulo sa mnom ovog vikenda?)

10. Ele trouxe muitos lanches _____ para a viagem de ônibus. (Ponio je mnogo grickalica sa sobom za autobusno putovanje.)

11. Eu acho que aquela mochila é _____! Ele me disse que a tinha perdido. (Mislim da je to njegov ruksak! Rekao mi je da ga je izgubio.)

12. _____ passaportes estão sobre a mesa, ao lado da garrafa de água. (Naši su pasoši na stolu, pokraj boce vode.)

13. _____ cidade sempre foi especial para mim. (Ovaj mi je grad uvijek bio poseban.)

14. Onde você comprou _____ sapatos? Eu adoro eles! (Gdje si kupio/la te cipele? Obožavam ih!)

15. Este é meu amigo _____ conheci enquanto estudava no Porto! (Ovo je moj prijatelj kojeg sam upoznao/la dok sam studirao/la u Portu!)

16. Não sei _____ deixei meu celular. Você pode ligar para o meu número? (Ne znam gdje sam ostavio/la mobitel. Možeš li nazvati moj broj?)

17. _____ animais de estimação você tem? (Koliko kućnih ljubimaca imaš?)

18. _____ você decidiu estudar outra língua? (Zašto ste odlučili učiti drugi jezik?)

19. Há _____ pessoas na praia hoje! (Danas je toliko puno ljudi na plaži!)

20. _____ vai estudar na biblioteca depois da aula? (Ide li netko učiti u knjižnicu nakon nastave?)

Rješenja: 1. Eu 2. Você 3. Nos 4. Se 5. O 6. Nos 7. Para mim 8. Para ele 9. Comigo 10. Consigo 11. Dele 12. Nossos 13. Esta 14. Esses 15. Que 16. Onde 17. Quantos 18. Por que 19. Tantas 20. Alguém

Sada kada ste vidjeli sve portugalske zamjenice, vrijeme je da svoje znanje primijenite u praksi!

Budite kreativni i nemojte se bojati miješati različite tehnike učenja kako biste vidjeli što vam odgovara. Bilo da čitate vijesti, slušate podcast ili gledate film, uvijek ćete biti izloženi portugalskim zamjenicama. Prilika je mnogo, stoga se pobrinite da ih što bolje iskoristite.