Unha introdución á estrutura da frase xaponesa

Xa aprendiches algunhas palabras en xaponés.

Agora, como as unes para formar frases coherentes?

Terás que aprender sobre a orde das palabras, o uso correcto das partículas e o omnipresente です ("desu").

Esta rápida introdución axudarache a descubrir como comezar coa estrutura da frase xaponesa.

A estrutura Suxeito-Obxecto-Verbo (SOV) do xaponés

As frases xaponesas seguen un formato SOV.

SOV significa "suxeito-obxecto-verbo". Isto significa que o suxeito vén primeiro, seguido do obxecto ou obxectos, e a frase remata co verbo. Verás moitos exemplos diso ao longo deste artigo.

Vexamos un exemplo:

ジンボはリンゴを食べる。 じんぼはりんごをたべる。 Jimbo — unha mazá — come (Jimbo come unha mazá.)

"Jimbo" é o suxeito, "come" é o verbo e "unha mazá" é o obxecto. Esta frase segue a fórmula SOV.

A cópula xaponesa, です

Se algunha vez escoitaches a alguén falar xaponés, xa sexa na vida real ou na televisión, case seguro que te atopaches coa palabra xaponesa です.

です é un dos termos máis básicos da lingua xaponesa, que literalmente significa "ser/estar" ou "é". Moitos pensan nela só como un marcador de formalidade, pero cumpre todo tipo de funcións.

です é unha cópula, o que significa que conecta o suxeito da frase co predicado, creando así unha frase completa. A estrutura de frase xaponesa máis básica é "A は B です" (A é B).

Chámome Amanda. 私はアマンダ です 。 わたしはあまんだ です 。

El é estadounidense. 彼はアメリカ人 です 。 かれはあめりかじん です 。

です tamén serve para marcar o final dunha frase, ocupando o lugar dun verbo. Ademais, です nunca vén ao final de frases que teñan verbos rematados en ます.

A Tom gústalle o té. トムさんはお茶が好き です 。 とむさんはおちゃがすき です 。

Tom bebe té. トムさんはお茶を飲み ますです 。(Incorrecto) トムさんはお茶を飲み ます 。(Correcto) とむさんはおちゃをのみ ます

Tempo pasado con でした

Cando describes algo que ocorreu no pasado, です convértese en でした.

O exame foi doado. 試験は簡単 でした 。 しけんはかんたん でした。

Onte foi o meu aniversario. 昨日は私の誕生日 でした 。 きのうはわたしのたんじょうび でした。

Niveis de formalidade de です

Como con moitas palabras en xaponés, です vén en diferentes niveis de formalidade: だ, です, である e でございます:

• です é a forma educada básica e será a máis útil nas conversas do día a día.
• だ atópase na fala casual entre amigos ou familiares.
• である úsase no xaponés formal escrito, como nos xornais.
• でございます é a forma máis formal, usada cando falas co teu superior ou con alguén importante.

Se non sabes que forma usar, queda coa です. A persoa coa que falas saberá que estás intentando ser educado!

Colocación do verbo xaponés

Como acabo de dicir, os verbos xaponeses só teñen dous tempos: pasado e non pasado.

Como en inglés, formas o tempo pasado cambiando o final do verbo.

Fun correndo á tenda. 私は店に走り ました 。 わたしはみせにはしり ました 。

Mayu estudou onte á noite. 昨日の夜、まゆさんは勉強 した 。 きのうのよる、まゆさんはべんきょう した 。

Alice fixo galletas. アリスはクッキーを作 った 。 ありすはくっきーをつく った 。

A diferenza do inglés, os verbos xaponeses son moi regulares.

Categorías de verbos xaponeses

Moitos poden dividirse en dúas categorías: verbos う e verbos る. É importante saber a diferenza entre os dous, xa que se conxugan de forma diferente.

Cada verbo tamén ten unha forma de dicionario e unha forma educada; a forma de dicionario úsase para a fala casual ou se estás intentando buscala nun... dicionario.

Os verbos う son verbos que rematan no son う, ある, うる ou おる nas súas formas de dicionario. Volven educados cando quitas o う e o substitúes por います.

• 話す/話します (はなす/はなします, falar)
• 行く/行きます (いく/いきます, ir)
• 飲む/飲みます (のむ/のみます, beber)
• 作る/作ります (つくる/つくります, facer)

Os verbos que rematan nos sons いる e える son case sempre verbos る. Os verbos る volven educados quitando o る e substituíndoo por ます。

• 食べる/食べます (たべる/たべます, comer)
• 見る/見ます (みる/みます, ver)
• 起きる/起きます (おきる/おきます, levantarse)

Só hai dous verbos significativamente irregulares, する (facer) e くる (vir). As súas formas educadas son します e きます, respectivamente.

Negacións de verbos xaponeses

As formas negativas tamén se fan cambiando o final do verbo, o que varía dependendo do tipo de verbo. Por exemplo:

• Para verbos う, substitúe o son う por あない.
• Para verbos る, quita o る e substitúeo por ない. する convértese en しない, e くる en こない.

Podes aprender moito máis sobre negar verbos xaponeses aquí.

Usar verbos para expresar matices

Aínda que só hai dous tempos, os verbos en xaponés cambian para expresar matices. A estrutura da frase xaponesa é un tipo que se chama aglutinante.

Esta é unha palabra extravagante usada polos lingüistas que significa, en termos leigos, "Engádelle un montón de cousas ao final dos verbos". Cada verbo ten unha forma raíz que remata en て ou で.

Podes engadir a estes finais da forma raíz para dar máis significado. Pero isto non é realmente esencial para facer frases xaponesas sinxelas, así que pasaremos por alto por agora.

Posposicións xaponesas

Mentres que o inglés ten preposicións, o xaponés ten posposicións.

As preposicións son palabras que amosan as relacións entre as partes dunha frase, como "a", "en", "entre", "desde" etc.

Veñen antes dos substantivos en inglés. Pero en xaponés, seguen aos substantivos. へ significa "a", así que a seguinte frase é literalmente "España a fui".

Fun a España. スペイン へ 行きました。 すぺいん へ いきました。

No seguinte exemplo, 彼女 significa "ela", así que o que estás a dicir é "ela desde" en vez de "desde ela".

Tiveches noticias dela? 彼女 から 聞きましたか？ かのじょ から ききましたか？

Partículas xaponesas

Na mesma liña que as posposicións, o xaponés ten pequenos anacos gramaticais chamados partículas.

As partículas xaponesas veñen directamente despois do substantivo, adxectivo ou frase que modifica, e son cruciais para entender o significado do que se transmite.

Hai ducias de partículas en xaponés, pero cubriremos nove comúns: は, が, を, の, に, へ, で, も e と.

は (marcador de tema)

は marca o tema da frase e pode traducirse como "son", "é", "son" e "en canto a". Ten en conta que aínda que usa o carácter para *ha*, en realidade pronúnciase *wa*.

Son un estudante. 私 は 学生です。 わたし は がくせいです。

O boli é negro. ペン は 黒いです。 ぺん は くろいです。

Nestas frases, 私 (わたし, eu) e ペン (boli) están marcados por は, facendo que toda a información que segue pertenza directamente a 私 e ペン, respectivamente.

が (marcador de suxeito)

が indica así como enfatiza o suxeito da frase, o que realiza a acción. Ademais, pode unir frases como un "pero" e serve como partícula predeterminada para frases interrogativas.

Ese paxaro está a cantar. あの鳥 が 鳴いています。 あのとり が ないています。

Quen virá? 誰 が 来ますか？ だれ が きますか？

Yuta estudou no estranxeiro en China (énfase en Yuta) ゆうたさん が 中国に留学しました。 ゆうたさん が ちゅうごくにりゅうがくしました。

は e が son dúas partículas que poden ser fáciles de confundir, así que aquí tes algúns consellos para mantelas claras:

は é un suxeito xeral, mentres que が é máis específico. は tamén se usa como marcador de contraste en frases con が, para amosar que hai algún tipo de diferenza entre os dous suxeitos:

Á miña irmá non lle gustan os gatos, pero gústalle os cans. 妹は猫 が 嫌いだけど、犬 は 好きです。 いもうとはねこ が きらいだけど、いぬ は すきです。

を (marcador de obxecto)

を amosa o obxecto directo dunha frase, o que significa que indica que o verbo está a facer algo ou que a acción do verbo recae sobre o obxecto. Segue a substantivos e sintagmas nominais.

Eu como verduras. 私は野菜 を 食べます。 わたしはやさい を たべます。

Esta noite, el fará a cea. 今夜、彼は夕食 を 作ります。 こんや、かれはゆうしょく を つくります。

Na primeira frase, "verduras" son o obxecto e "comer" é a acción que se realiza sobre elas. O mesmo pasa con "cea" e "facer" na segunda frase.

の (marcador de posesión)

の serve como partícula posesiva, marcando algo como pertencente a outra cousa. Tamén serve como substantivo xenérico, significando "este".

Eso é a mochila da profesora. それは先生 の かばんです。 それはせんせい の かばんです。

Quero comprar o amarelo. 黄色い の を買いたいです。 きいろい の をかいたいです。

に (marcador de tempo e movemento)

に é a partícula de movemento e tempo, que amosa o lugar cara ao que se move algo cando vai acompañado dun verbo de movemento.

Tamén indica destinos e lugares onde existe algo cando vai acompañado de いる/ある. Pode traducirse como "a", "en" ou "para".

Yukako veu ao cine. ゆかこさんは映画館 に 来ました。 ゆかこさんはえいがかん に きました。

Hai un banco no parque. 公園 に ベンチがあります。 こうえんにべんちがあります。

へ (marcador de dirección e destino)

へ é unha partícula direccional similar a に, pero usada exclusivamente para marcar destinos. へ enfatiza a dirección na que algo se dirixe. Tamén se le como *e* a pesar de escribirse *he*.

Fun ao restaurante. 私はレストラン へ 行きました。 わたしはれすとらん へ いきました。

Cando se indica dirección, に e へ son a miúdo intercambiables, mentres que へ nunca se usa como "para/en".

で (marcador de lugar e medio)

で pode ter varios significados, dependendo do contexto. Pode designar o lugar dunha acción, amosar o medio polo que se leva a cabo unha acción ou conectar oracións nunha frase.

Shigeo foi de compras ao centro comercial. しげおさんはデパート で 買い物しました。 しげおさんはでぱーと で かいものしました。

Vin a Canadá en avión. 私は飛行機 で カナダに来ました。 ひこうき で かなだにきました。

Esa persoa é famosa e amable. その人は有名 で 、優しいです。 そのひとはゆうめい で 、やさしいです。

も (marcador de similitude)

も, que se traduce como "tamén", úsase para indicar semellanzas entre feitos. Vén despois dun substantivo, substituíndo as partículas は e が.

Tanto o arroz como o pan son sabrosos. パン も ごはん も おいしいです。 ぱん も ごはん も おいしいです。

O pasatempo de Erika é o sendeirismo. O meu pasatempo tamén é o sendeirismo. エリカさんの趣味はハイキングです。私の趣味 も ハイキングです。 えりかさんのしゅみははいきんぐです。わたしのしゅみ も はいきんぐです。

Nunha nota similar, dicir 私もです (わたしもです, eu tamén) é suficiente para amosar que estás de acordo co que dixo alguén.

と (conector de substantivos)

と úsase para facer unha lista completa de substantivos. Correspóndese con "e".

Esa tenda vende bocadillos e café. あの店はサンドイッチ と コーヒーを売っています。 あのみせはさんどいっち と こーひーをうっています。

Ela foi ao cine con Brad e Connor. 彼女はブラッドさん と コナーさん と 映画を見に行きました。 かのじょはぶらっどさん と こなーさん と えいがをみにいきました。

Colocación do adxectivo xaponés

Como en inglés, os adxectivos veñen antes dos substantivos en xaponés. Un coche azul en inglés segue sendo un coche azul en xaponés, pero en vez diso, dirías 青い車 (あおいくるま).

Hai dous tipos de adxectivos xaponeses: adxectivos い e adxectivos な. A diferenza está na súa conxugación.

Os adxectivos い rematan no carácter い, como 面白い (おもしろい, interesante) e 難しい (むずかしい, difícil). A excepción son as palabras que rematan en えい, como きれい (fermoso), que son adxectivos な.

Adxectivos い

Os adxectivos い veñen directamente antes do substantivo que modifican.

Gato bonitiño かわい い 猫 かわい い ねこ

Autobús lento 遅 い バス おそ い ばす

"Camisa cara" 高 い シャツ たか い しゃつ

Adxectivos な

Os adxectivos な, con algunhas excepcións como o final えい mencionado, non rematan en い. Aínda que van antes dos substantivos como os adxectivos い, o carácter な colócase entre o adxectivo e o substantivo.

Profesora amable 親切 な 先生 しんせつ な せんせい

Neno groseiro 失礼 な 子供 しつれい な こども

Vila segura 安全 な 町 あんぜん な まち

Modificar adxectivos xaponeses

Unha cousa que é un pouco complicada é que os adxectivos い cambian para expresar tempo negativo ou pasado. Isto fíxase quitando o い final da palabra e engadindo modificadores. Por exemplo:

A palabra para frío é 寒い (さむい) pero se estás a falar de que onte fixo frío, dirías 寒かった (さむかった). Se non fai frío, dirías 寒くない (さむくない).

Os adxectivos な modifícanse exactamente como os substantivos. Por exemplo:

A palabra 静か (しずか) significa silencioso. Para dicir que algo estaba silencioso, dirías 静かだった (しずかだった), e para dicir que non está silencioso, dirías 静かではない (しずかではない) ou 静かじゃない (しずかじゃない).

Como os verbos, estes adxectivos variables tamén son aglutinantes, o que significa que podes engadirlles cousas.

Estrutura das preguntas en xaponés

Finalmente, as preguntas son moito máis fáciles de formar en xaponés que en inglés. Para facer unha pregunta de si ou non, simplemente engades か ao final da frase.

É el unha boa persoa? 彼は優しい人です か ？ かれはやさしいひとです か ？

Para o que chamaríamos "preguntas con partículas interrogativas" en inglés, simplemente substitúes a palabra pregunta na maioría dos casos:

Que comiches? 何を食べましたか？ なにをたべましたか？

Comín polbo. タコを食べました。 たこをたべました。

Onde está el? 彼はどこにいますか？ かれはどこにいますか？

Está na casa. 彼は家にいます。 かれはいえにいます。

Suxeitos inferidos en xaponés

A estas alturas, probablemente teñas notado que o suxeito desaparece da frase con moita frecuencia. Esta é unha peculiaridade particular da lingua xaponesa onde o suxeito infírese sempre que é posible.

Pero hai pistas que che din de que ou de quen estás a falar. En realidade funciona do mesmo xeito que os pronomes en inglés. Por exemplo:

O meu pai é profesor. El dá clases na universidade. Os fin de semana, fai barbacoas e bebe cervexa. Gústalle o fútbol pero non lle gusta o béisbol.

Do meu punto de vista, o xaponés fai o mesmo pero dá un paso máis: o suxeito desaparece completamente. No seguinte exemplo, infírese que o falante se refire a si mesmo:

私は先生です。英語を教えています。 わたしは せんせいです。えいごをおしえています。 Son profesor. Ensino inglés.

Romper as regras da estrutura da frase xaponesa

Aínda que tecnicamente o verbo sempre vén ao final dunha frase xaponesa, este non sempre é o caso. A diferenza do inglés, a estrutura da frase é moi libre.

Na escritura, seguirías as regras gramaticais reais; ao falar, a xente a miúdo rompe as regras e coloca partes da frase onde mellor lle parece.

Por exemplo, se queres dicir "Comín polo frito", a frase xaponesa gramaticalmente correcta sería:

私はフライドチキンを食べた。 わたしは ふらいどちきんをたべた。 Eu — polo frito — comín

Pero na conversa casual do día a día, podes mover as partes e non hai problema:

食べた、フライドチキン。 たべた、ふらいどちきん。 Comín — polo frito

フライドチキン食べた、私。 ふらいどちきんたべた、わたし。 Polo frito — comín — eu

Pero cada unha das expresións anteriores significa o mesmo. En inglés, sería extremadamente raro se dixeras isto.

Con todo, para os propósitos de aprender a estrutura básica da frase xaponesa, quédate co Suxeito-Obxecto-Verbo. Iso é xaponés correcto e podes aprender as formas máis casuais de fala máis adiante.

Unha boa forma de lembrar a estrutura da frase é expoñerse á lingua tanto como poidas.

Por exemplo, podes usar un programa de inmersión como Lingflix para ver vídeos auténticos en xaponés.

Con un pouco de paciencia e práctica, pronto estarás no teu camiño a falar xaponés natural!