Astelehenak errusieraz: Jatorria, Erantsitako Hiztegia eta Gehiago

Ba zenekien aldi bat egon zela Errusian larunbata eta igandea debekatuta zeudena?

Igandeak atseden egun gisa aitortzen ziren 1929ko irailaren amaiera arte, Stalinek astebururik gabeko zazpi eguneko lan-aste jarraitua ezarri zuenean, fabrikek eta Советский Союз (Sobietar Batasun)-eko langile indarrak inoiz ez geldiarazteko. Zorionez, 11 urteren ondoren, programa 1940ko ekainean amaitu zen.

Historia zatia hori kontuan hartuta, nahiko garrantzitsua da errusierazko astelehenak zer diren ikastea. Izenen jatorria, erantsitako hiztegia eta gehiago aurkitzeko, begiratu beheko gida.

Errusierazko Astelehenak

Espero bezala, zazpi дни недели (asteko egunak) daude errusieraz.

Errusiar astea astelehenean hasten da, ez igandean, munduko zenbait tokitan bezala. Gogoratu egitate hau, errusiar egutegi bat begiratzean, astelehena lehenengoa dela ikusiko duzulako.

9-12. mendeetan, Errusia Русь deitzen zenean, седмица hitza zen astea esateko, семь (zazpi) erroari esker. Orain, astea esateko hitza неделя da.

Sarrera aipatutako moduan, уикенд hitza erabil dezakezu "asteburua" esateko. Hala ere, "asteburua" esateko modu estandar bat gehiago da выходные (kontuan izan hitza plurala dela benetan).

Astelehenei hasi aurretik, garrantzitsua da aipatzea ez direla maiuskulaz idazten errusieraz, noski, eguna esaldi baten hasieran ez badago.

понедельник (Astelehena)

Hitz hau hain zaharra da, sortu zenean, неделя-k oraindik "igandea" esan nahi zuela, ez "astea" orain errusieraz duen moduan. Izan ere, beste eslaviar hizkuntza guztietan неделя-ren aldaera batek igandea esan nahi du, literalki "ez egitea" esan nahi duelako, hau da, ez lan egitea.

Laburdurak asko erabiltzen dira календарь (egutegi) batean, beraz astelehenaren forma laburtua Пн da.

вторник (Asteartea)

Ez al da второй (bigarren) hitza ezaguna? Ikasle gehienek beren zenbaki kardinalak lehenengo ikasten dituzte, baina zenbaki ordinalak ezagunak badizkizu, seguruenik ezagutzen duzun второй. Asteartea astearen bigarren eguna denez, вторник hitza logikoa da. Asteartearen laburdupa Вт da.

среда (Asteazkena)

среда hitza средний hitzari lotua dago, "erdikoa" esan nahi duena. Asteazkena lanastearen erdian dago, hortik izena. Asteazkenaren laburdura Ср da.

четверг (Osteguna)

Ez al duzu patroi bat nabaritzen hasi? Joan berriro zure zenbaki ordinaletara eta pentsatu "laugarrena" esateko hitza. четвёртый asmatu baduzu, zuzen zaude! Naturalki, ostegunaren laburdura Чт da.

пятница (Ostirala)

Horrela da: пять "bost" berdina da, eta ostirala bostgarren eguna da. Ostirilaren laburdura Пт da.

суббота (Larunbata)

Asteko egunen izenak gehienak zenbakietan oinarrituta gogoratzeko errazak diren bitartean, asteburuko izenak apur bat desberdinak dira. Larunbata esateko hitza, суббота, antzinatik dator, larunbata шаббат (Sabbath) zenean eta покой (atseden) eguna zenean. Larunbataren laburdura Сб da.

воскресенье (Igandea)

воскресенье-rentzat, hiztegiek ados dirudite gaur egun desagertutako erro batekin lotua dagoela, "sendatu" edo "berreskuratu" esan nahi zuena.

Aste honetako egun hau воскресение hitzaren oso antzekoa da, "hiletatik piztua" edo "pizkundea" esan nahi duena.

СССР munduko estatu ateistaenetakotzat hartzen zen, bait izen ona hori gorabehera, Igandea воскресенье deitzen jarraitu zuten. Sobietar Aroan erlijioaren bazterketa gorabehera, %70 baino gehiagok errusiar ortodoxia praktikatzen du gaur egun Errusian. Espero bezala, igandearen laburdura Вс da.

Oharra: Nabaritu воскресенье eta воскресение artean idazkera ezberdintasun txikia? Hau astearen eguna "pizkunde"-tik bereizteko da besterik ez.

Astelehenak laburtzeko, ikusi Antonia Romaker-en bideo hau.

Astelehenak nola erabili gramatikalki eztabaidatzera aurrera egin baino lehen, merezi da aipatzea errusierazko astelehenek generoa dutela eta kasuaren arabera deklinagarriak direla.

Astelehenekin erabiltzen diren hainbat hitzordain daude zerbait noiz gertatuko den adierazteko. Begiratu diezaiogun hurbiletik.

Astelehenekin Erabilitako Hitzordainak

X egunean: В(о) + akusatibo kasuko eguna

Aipatu bezala, в(о) + akusatibo kasuko eguna erabiltzen da "x egunean" esateko.

Astelehen guztiek в erabiltzen dute astearteaz gain, honela idazten dena:

во вторник (asteartean).

Hori da erraza delako в + в edo ф-rekin hasten den hitza esatea, beste kontsonante bat jarraituta. Kasu honetan, о gehitzen zaio в-ri behar bezala ahoskatzeko errazagoa izan dadin. Honi burri gehiago irakur dezakezu Russian for Everyone-en webgunean.

"Asterburuan" esateko modu kolokial bat dago egun indibidualez hitz egitea baino apur bat desberdina dena, hitzordain на erabiltzen duelako adlatibo kasuarekin в-ren ordez:

на выходных (asterburuan)

Kontuan izan "asterburuan" esateko modu estandarra erabili nahi baduzu, esango zenukeela:

в выходные (asterburuan)

Honek egun indibidualekin bezala funtzionatzen du, hau da, в + akusatiboa.

Agian norbaiti hitzarmen iraunkorra duzula adierazi nahi diozu, eta beraz astelehen bakoitzean, zerbait egiten duzula. Esan dezakezu:

По понедельникам у меня уроки русского с Катей. (Astelehenetan, errusierazko ikasgaiak ditut Katiarekin.)

X egunetan: По + datibo pluraleko eguna

Gogoratu egun bakoitzarentzat, amaiera ам dela, "Igandeak" hitzaren salbuespenarekin, ям amaiera duena. Honela idazten da:

по воскресеньям (igandeetan).

Era berean, "asterburuak" hitza dagoeneko plurala da, beraz amaiera ым da, honela itxura duena:

по выходным (asterburuetan)

Astelehenez hitz egitean maiz erabiltzen den beste esaldi bat "x-tik x-ra" espresioa da.

Со вторника по пятницу я буду в Минске по работе. (Asteartetik ostiralera, Minsken izango naiz lanagatik.)

X egundik x egunera arte: С(о) + genitibo kasuko eguna + до + genitibo kasuko eguna

Hau nahiko zuzenean dago. Formul hau erabiltzearen adibide bat honako hau da:

со вторника до среды (asteartetik asteazkenera arte)

Berriro, в nola bihurtzen den во asteartearen aurretik bezala, с bihurtzen da со asteartearen aurretik kasu honetan. Baina в(о)-rekin ez bezala, biraketa bera aplikatzen zaio среда-ri. Honek esan nahi du honela esaten duzula:

в среду (asteazkenean) baina со среды (asteazkenetik)

Errusierazko Egun Hiztegi Gehigarria

Astearen zazpi egunak menperatu behar diren bitartean, hiztegi gehigarri bat beharko duzu egunak elkarren artean erlazionatuta hitz egiteko.

Hemen daude egunen ordena kronologikoa eztabaidatzen lagunduko dizuten oinarrietako batzuk, adibidez esaldiekin batera. Gainera, hitz eta esaldi hauek Lingflix bezalako programan bilatu ditzakezu jatorrizko hiztunek benetako bizitzan nola erabiltzen dituzten ikusteko.

день (eguna)

Сегодня красивый день на улице. (Gaur egun ederra da kanpoan.)

позавчера (herenegun)

Позавчера я написал новое сообщение в блоге. (Herenegunean, blog mezu berri bat idatzi nuen.)

вчера (atzo)

Вчера я говорила с моим братом по Скайпу. (Atzo, nire anaiarekin hitz egin nuen Skype-n.)

сегодня (gaur)

Сегодня пятница. (Gaur ostirala da.)

завтра (bihar)

У нас завтра контрольная в школе. (Bihar azterketa bat dugu eskolan).

послезавтра (etzi)

Экзамен был отложен. Теперь экзамен послезавтра. (Azterketa atzeratu zuten. Orain, azterketa etzi da.)

рабочий день (laneguna)

Я работаю в ресторане, поэтому суббота для меня рабочий день. (Errestoran batean lan egiten dut, beraz larunbata niretzat laneguna da.)

выходной день (jai-eguna)

Ресторан закрыт в понедельник, поэтому у меня выходной день. (Errestorana astelehenetan itxita dago, beraz jai-eguna dut.)

Egunak elkarren artean eztabaidatzearekin antzera, lagungarria da asteen kronologia eztabaidatzea ere. Behean daude esaldirik garrantzitsuenak.

на прошлой неделе (joan astean)

На прошлой неделе я купила новый дом. (Joan astean, etxe berri bat erosi nuen.)

на этой неделе (aste honetan)

На этой неделе у меня встреча в банке. (Aste honetan, bilera bat dut bankuan.)

на следующей неделе (hurrengo astean)

На следующей неделе я переезжаю! (Hurrengo astean, bizilekuz aldatuko naiz!)

Goiko esaldi eta egun hiztegiari gain, galdera pare bat jakin behar dituzu astelehenez hitz egitean. Honako hauek dira:

Какой сегодня день? (Zein egun da gaur?)

Hau nahiko sinplea eta bere burua azaltzen duena da.

В какой день? (Zein egunean?)

Esaldi hau erabil dezakezu planak antolatzeaz norbaiti hitz egiten ari bazara. "В какой день?"-ri erantzunez, в(о) + akusatibo kasuko eguna erantzungo zenuke. Adibidez:

Мой день рождения в среду. (Nire urtebetetzea asteazkenean da.)

Orain astelehenak ezagunak zaizkizu, agian onena dela kanpora arin eta errusiar lagun berri guztiekin hitzorduak egiten hastekoa uste duzu. Agian. Baina ziurrenik ez.

Errusiarrak ez dira ezagunak egutegi batera edo erlojuetara hainbeste lotuta egoteagatik ingelesezko hiztun askok diren heinean. Denbora Errusian apur bat gehiago lasaitutako kontzeptu bat izan daiteke beste herrialde batzuetan baino. Planak aldatu daitezke adostutako data hurbiltzen den heinean, beraz beti hobe da egun bat edo bi lehenago deitu eta baieztatzea.

Hala ere, jende askok oraindik asko aurretik egiten ditu planak (oporrak eta negozio bidaiak bezala), eta 15 minutu baino gehiago berandu etortzea bilera batera zakarkeria gisa hartzen da. Noski, errusiar trenak ere ordutegiaren arabera ibiltzeko joera dute (%98an), beraz, ezer ez bada, ziurra da zure bidaia orduak aurreikusitzea.

Eta edozein kasutan, errusierazko astelehenak ezagutzea funtsezkoa da, beraz hau zure egutegitik zeharka dezakezun zeregin bat da!