Οι Ιταλικές Διάλεκτοι και οι Γλώσσες της Ιταλίας

Είναι καλό αν κατεβείτε στη Νάπολη και μπορείτε να παραγγείλετε μια πίτσα σε άψογα ιταλικά. Αλλά για να εντυπωσιάσετε πραγματικά τους φίλους σας, θα χρειαστεί να παραγγείλετε ένα πραγματικό τοπικό σπεσιαλιτέ, όπως το χταπόδι στον ζωμό, και θα πρέπει να το κάνετε στη ναπολιτάνικη γλώσσα: o’ bror’ e purp’.

Σε αυτή την επισκόπηση, θα συζητήσω βασικούς παράγοντες για τους ταξιδιώτες στην Ιταλία, κάποιες γλώσσες (ή διαλέκτους) που πρέπει να γνωρίζετε, καθώς και μερικές φράσεις στα Σικελικά και Ναπολιτάνικα που θα βρείτε χρήσιμες αν βρεθείτε ποτέ στην περιοχή.

Τα Σημαντικά για τους Μαθητές σχετικά με τις Πολλές Γλώσσες της Ιταλίας

Η Ιταλία είναι πατρίδα 28 αυτόχθονων γλωσσών (και έξι μη αυτόχθονων) σύμφωνα με αυτή την καταμέτρηση από το Ethnologue.

Σωστά, πρόκειται για γλώσσες, όχι διαλέκτους. Οι Ιταλοί συνήθως—και μάλλον εσφαλμένα, στα μάτια πολλών γλωσσολόγων—αναφέρονται στα Ναπολιτάνικα και στις υπόλοιπες ως i dialetti (οι διάλεκτοι).

Η χρήση του όρου «διάλεκτοι» από τους Ιταλούς ενισχύει την άποψη ότι αυτές δεν είναι γραπτές ούτε διδάσκονται, και έτσι θεωρούνται κατά κάποιο τρόπο κατώτερες από μια «πραγματική γλώσσα».

Η διαφορά μεταξύ διαλέκτων και γλωσσών

Ποια είναι λοιπόν η πραγματική διαφορά μεταξύ γλώσσας και διαλέκτου; Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει.

Ο «διάλεκτος» είναι περισσότερο πολιτικός χαρακτηρισμός παρά γλωσσολογική κατηγορία. Χρησιμοποιείται για να δείξει ποιες γλώσσες (και κατά συνέπεια ομιλητές) μια κυβέρνηση ή κοινωνία επιλέγει να ενδυναμώσει και πώς.

Οι περισσότεροι γλωσσολόγοι αποφεύγουν το όλο ζήτημα, αλλά όταν τολμούν να διακρίνουν τα δύο, συνήθως αφορά τα επίπεδα αμοιβαίας κατανόησης, που είναι από μόνο του μια επίπονη έννοια.

Ακόμα και με αυτό το κριτήριο, οι γλώσσες της Ιταλίας είναι οπωσδήποτε γλώσσες: Ένας ομιλητής της Σαρδηνιακής κατανοεί τη Φριουλανική όσο και όχι περισσότερο από όσο ένας Γάλλος ομιλητής κατανοεί τα Ισπανικά.

Δηλαδή, έχουν την ίδια ρίζα με γλώσσες που κατάγονται από τα Λατινικά, και κάποιοι ομιλητές θα μπορούσαν να γίνουν κατανοητοί μεταξύ τους σε ορισμένες καταστάσεις. Ωστόσο, υπάρχουν αρκετές διαφορές στη γραμματική και το λεξιλόγιο για να προκαλέσουν πληθώρα προβλημάτων στην κατανόηση.

Γλώσσες που ομιλούνται στην Ιταλία

Οι περισσότερες από τις γλώσσες της Ιταλίας είναι Ρομανικές γλώσσες, που σημαίνει ότι αναπτύχθηκαν παράλληλα με τα Ιταλικά από την Κοινή Λατινική (όπως και τα Γαλλικά, Ισπανικά, Πορτογαλικά, κ.λπ.). Αυτές οι γλώσσες δεν εξελίχθηκαν από τα Ιταλικά.

Υπάρχουν επίσης μη Ρομανικές γλώσσες στην Ιταλία, συμπεριλαμβανομένων μερικών από τις Σλαβικές, Γερμανικές και Αλβανικές οικογένειες.

Κάποιες ευρωπαϊκές Ρομανικές γλώσσες όπως τα Ιταλικά ανέβηκαν στην κορυφή (βασισμένες σε αυτό που μιλούσαν οι βασιλείς, ποιος είχε πολιτική εξουσία, κ.λπ.) και στη συνέχεια γράφτηκαν και διδάχθηκαν στα σχολεία.

Εν τω μεταξύ, πολλές περισσότερες έχουν παρακμάσει—αλλά δεν υπάρχει εγγενής γραμματική ή γλωσσολογικός λόγος που τα Ιταλικά να είναι περισσότερο γλώσσα από τα Ναπολιτάνικα.

Η ρευστότητα των γλωσσών

Χωρίς την τυπική τυποποίηση που φέρνουν η εκπαίδευση και η γραφή σε μια γλώσσα, μπορεί να είναι αμφιλεγόμενο και περίπλοκο να διαχωριστεί ακριβώς πού τελειώνει μια γλώσσα και πού αρχίζει μια άλλη.

Για παράδειγμα, καθώς ταξιδεύετε στη νότια Ιταλία, πού τελειώνουν τα Ναπολιτάνικα και πού αρχίζουν τα Καλαβριανά; Και πού τελειώνουν τα Καλαβριανά και πού αρχίζουν τα Σικελικά; Μερικοί άνθρωποι έχουν πολύ δυνατές απόψεις για αυτά τα ερωτήματα, αλλά δύσκολα υπάρχει ομοφωνία.

Και στην πραγματικότητα, υπάρχει ένα είδος συνέχειας, με κάθε πόλη και οικογένεια να μιλάει τη δική της εκδοχή. Η αποτυχία τυποποίησης αυτών των γλωσσών σημαίνει επίσης ότι εσείς, ως κάποιος που τις μαθαίνει, μπορεί να συναντήσετε πολλές διαφορετικές εκδοχές του τι διάφοροι ντόπιοι θεωρούν «σωστό».

Αλλά έλα, όλα αυτά είναι μέρος της διασκέδασης.

Οι 5 Κύριες Ιταλικές Διάλεκτοι

Ενώ θα ξεπερνούσε το σκοπό αυτού του άρθρου να απαριθμήσουμε κάθε μία γλώσσα που ομιλείται στην Ιταλία, παρακάτω είναι μερικές από τις πιο σημαντικές και ενδιαφέρουσες που πρέπει να λάβετε υπόψη σας ως ταξιδιώτης.

Όλες αυτές μπορεί να ποικίλουν αρκετά από άποψη γραμματικής και λεξιλογίου καθώς πηγαίνετε από πόλη σε πόλη ή ακόμη και από γειτονιά σε γειτονιά.

Ναπολιτάνικα

Παραλλαγές αυτής της γλώσσας ομιλούνται σε μεγάλο μέρος της νότιας Ιταλίας.

Χάρη σε μια παλιά ισπανική κυριαρχία στον τόπο, υπάρχουν πολλές δανεισμένες λέξεις από τα Ισπανικά στη γλώσσα που μπορεί να ακούγονται οικείες σε μερικούς ταξιδιώτες.

Σικελικά

Αυτή ομιλείται, σε διάφορες εκδοχές, στο νησί της Σικελίας. Υπάρχει επίσης ως παραλλαγή στη νότια Καλαβρία.

Φριουλανικά

Αυτή ομιλείται στο Φριούλι στη βορειοανατολική Ιταλία.

Καταλανικά

Η γλώσσα της Βαρκελώνης ομιλείται στο Αλγκέρο (Σαρδηνία), που κάποτε ήταν μέρος του Καταλανικού βασιλείου.

Είναι, κατά τη προσωπική μου άποψη, πολύ αμοιβαία κατανοητά με τα Οξιτανικά, που ομιλούνται ακόμα λίγο στη βορειοδυτική Ιταλία.

Σαρδηνιακά

Ομιλείται στο μεγαλύτερο μέρος του κέντρου και του νότου της Σαρδηνίας.

Λίγα Ναπολιτάνικα για Ξένους

Τα Ναπολιτάνικα είναι διασκεδαστικά να τα μάθετε γιατί εξακολουθούν να ομιλούνται συχνά και με περηφάνια, ακόμα και από νέους ανθρώπους.

Εδώ είναι μερικές από τις φράσεις που εγώ απολαμβάνω. Να γνωρίζετε ότι η ορθογραφία ποικίλει αρκετά.

Jamm checazz’. — Τα πάμε περίφημα, τα πράγματα προχωρούν εξαιρετικά (συνήθως σαρκαστικά).

Azz! — Αυτό είναι ένα παράλληλο με το ιταλικό cazzo (τα αρσενικά γεννητικά όργανα) και χρησιμοποιείται ως μια πολύ συνηθισμένη έκφραση έκπληξης, απογοήτευσης ή απόλαυσης.

Nun sacc’ niente. — Δεν ξέρω τίποτα. (Είναι πάντα σοφό να γνωρίζετε τουλάχιστον μια ταπεινή έκφραση ήττας σε οποιαδήποτε γλώσσα.)

Liev’t a miezz’! — Φύγε από τη μέση! (Λέγεται σε άλλους οδηγούς στους χαοτικούς, θανάσιμους δρόμους της Νάπολης.)

Λίγα Σικελικά για Ξένους

Τα Σικελικά είναι παρόμοια διασκεδαστικά να τα μάθετε και να τα μιλήσετε και ποικίλουν αρκετά σε όλο το νησί. Η ορθογραφία τους επίσης δεν είναι σταθερή.

Auguri e figghi masculi! — Συγχαρητήρια, και αρσενικά παιδιά! (Αυτή είναι μια τυπική πρόποση που έχει δανειστεί από γάμους και τώρα χρησιμοποιείται παντού.)

Avà! — Αλήθεια! (Για να δείξετε έκπληξη.)

Paninu ca meusa. — Σάντουιτς με σπλήνες. (Μην χάσετε αυτό το λιχουδιά! Αν πάτε στο Παλέρμο, φάτε το στο λιμάνι.)

Πώς να Μάθετε Ιταλικές Διάλεκτους

Οι παραπάνω φράσεις έχουν σκοπό απλώς να σας δώσουν μια γεύση από διασκεδαστικές τοπικές φράσεις και λέξεις από διάφορα μέρη της χώρας. Λιγουρεύεστε περισσότερα; Εδώ είναι μερικές ακόμα συμβουλές για το πώς να μάθετε τις ιταλικές γλώσσες και διαλέκτους.

• Μπορείτε να μάθετε περισσότερα ρωτώντας ανθρώπους, ειδικά ηλικιωμένους που είναι πιο πιθανό να μιλούν καλύτερα αυτές τις γλώσσες. Γιατί να μην πάτε απευθείας στην πηγή;
• Σε ορισμένες περιπτώσεις, υπάρχουν δίγλωσσα λεξικά στα Ιταλικά, όπως για τα Ναπολιτάνικα και για τα Σικελικά. Αν είστε τυχεροί, μπορεί να συναντήσετε μερικά ακόμη.
• Αν έχετε ήδη μια βάση, εγχειρίδια εκμάθησης μπορεί να βοηθήσουν σε κάποιο βαθμό (όπως αυτό στο Omniglot και το I love Sicilies για τα Σικελικά). Απευθύνονται γενικά σε Ιταλούς που μεγάλωσαν ακούγοντας τους παππούδες τους να μιλούν. Είναι λιγότερο χρήσιμα αν ξεκινάτε από το μηδέν.
• Μπορείτε επίσης να εξασκηθείτε στο άκουσμα των διάφορων ιταλικών διαλέκτων με αυθεντικά ιταλικά βίντεο στο πρόγραμμα εκμάθησης γλωσσών Lingflix. Αν δυσκολεύεστε να κατανοήσετε την προφορά ή τον λόγο, μπορείτε να ενεργοποιήσετε διαδραστικούς υπότιτλους στα Ιταλικά ή Αγγλικά (ή και στα δύο) ενώ παρακολουθείτε. Το Lingflix παίρνει αυθεντικά βίντεο—όπως μουσικά βίντεο, τρέιλερ ταινιών, ειδήσεις και εμπνευσμένες ομιλίες—και τα μετατρέπει σε εξατομικευμένα μαθήματα γλωσσικής εκμάθησης. Μπορείτε να δοκιμάσετε το Lingflix δωρεάν για 2 εβδομάδες. Ελέγξτε τον ιστότοπο ή κατεβάστε την εφαρμογή iOS ή την εφαρμογή Android. P.S. Κάντε κλικ εδώ για να επωφεληθείτε από την τρέχουσα προσφορά μας! (Λήγει στο τέλος αυτού του μήνα.)
• Ένας πολύ καλύτερος τρόπος για να μάθετε είναι να αναζητήσετε διαδικτυακά μαθήματα από Ιταλούς δασκάλους στο italki και να εστιάσετε σε δασκάλους που προέρχονται από τις περιοχές που σας ενδιαφέρουν. Έχω χρησιμοποιήσει αυτή τη μέθοδο με επιτυχία για να βρω δασκάλους τόσο για Ναπολιτάνικα όσο και για Σικελικά.

Πολιτιστική Εθιμοτυπία και Σκέψεις

Ένα απίστευτα σημαντικό πράγμα που πρέπει να έχετε κατά νου καθώς μαθαίνετε διάφορες ιταλικές διαλέκτους είναι ότι σχεδόν κανείς άλλος—συμπεριλαμβανομένων και των ίδιων των Ιταλών—δεν κάνει συντονισμένη προσπάθεια να το κάνει. Οι άνθρωποι θα σας βρουν διασκεδαστικού και τρελούς, αλλά μπορεί επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις, να πειραχτούν.

Για παράδειγμα, ηλικιωμένοι ντόπιοι στην περιοχή του Μπάρι μπορεί να μην νιώθουν άνετα με το γεγονός ότι μιλούν αυτό που οι ίδιοι θεωρούν μια προοπτικά οπισθοδρομική, επαρχιώτικη «διάλεκτο», και η προσπάθειά σας να μιλήσετε τη γλώσσα μαζί τους είναι πιθανό να θεωρηθεί ως πλάκα σε βάρος τους, όσο μακριά κι αν απέχει αυτό από την αλήθεια.

Ένα ακόμη κομμάτι συμβουλής: Μην μάθετε μόνο βρισιές! Το ξέρω, αγαπητοί μου, είναι διεγερτικό, αλλά υπάρχουν τόσα περισσότερα που μπορείτε να κάνετε!

Όταν βουτώ σε μια νέα γλώσσα, πάντα προσπαθώ να μάθω τις λέξεις και φράσεις που αποκαλύπτουν κάτι για πολιτισμικές αντιλήψεις, καθώς και μερικές λέξεις για τοπικά πιάτα. Αυτά είναι τελικά πολύ πιο χρήσιμα και επιβραβευτικά.

Όπως και να επιλέξετε να συνεχίσετε, θυμηθείτε να διασκεδάζετε, καθώς η έλλειψη τυποποίησης μπορεί να καταστήσει δύσκολο για οποιονδήποτε να πει πραγματικά τι είναι «σωστό» στις περισσότερες από αυτές τις γλώσσες.

Αλλά είτε σκοπεύετε απλώς να μάθετε μερικές φράσεις, είτε ελπίζετε για μια ζωή απαλών μηνυμάτων με έναν/μια Ναπολιτάνο/Ναπολιτάνα, σίγουρα θα ανακαλύψετε ότι η εκμάθηση οποιασδήποτε από αυτές τις ιταλικές διαλέκτους αξίζει τον κόπο.