Партугальскі алфавіт (з аўдыё)
Калі вы толькі пачалі вывучаць партугальскую мову, вы, напэўна, заўважылі некалькі ключавых адрозненняў у літарах, якія яна выкарыстоўвае. Партугальскі алфавіт вельмі падобны на лацінскі, акрамя такіх рэчаў, як шырокае выкарыстанне надбуквеных знакаў, адсутнасць літар k, w і y (якія, калі і выкарыстоўваюцца, то толькі для запазычаных слоў) і адрозненні ў вымаўленні.
Вядома, унікальнасць партугальскага алфавіта не абмяжоўваецца гэтым. Мы будзем выкарыстоўваць Міжнародны фанатычны алфавіт (МФА), які складаецца з сімвалаў, што выкарыстоўваюцца па ўсім свеце для паказу розных гукаў.
Агляд партугальскага алфавіта
Перш чым мы пачанем дэталёва разбіраць, давайце зірнем на поўны партугальскі алфавіт:
Вы можаце лепш зразумець, як гучаць гэтыя літары, прагледзеўшы наступныя відэа пра бразільскі і еўрапейскі алфавіты партугальскай мовы адпаведна:
Алфавіт еўрапейскай партугальскай мовы
Калі вы вырашылі вучыць менавіта еўрапейскі варыянт партугальскай мовы, то ваша вымаўленне некаторых галосных і зычных гукаў будзе адрознівацца ад бразільскага дыялекту.
Такім чынам, каб дапамагчы з вымаўленнем, мы растлумачым розныя галосныя і зычныя гукі і правілы, якія вам трэба ведаць.
Галосныя еўрапейскай партугальскай мовы
Пачнем з галосных еўрапейскай партугальскай мовы:
| Галосныя еўрапейскай партугальскай | Фанетыка |
|---|---|
| a | [a/ɐ] |
| e | [é/ɛ/ɨ] |
| i | [i] |
| o | [o/ɔ] |
| u | [u] |
Вы заўважыце, што ў некаторых з іх ёсць некалькі гукаў. У асноўным, некаторыя галосныя могуць быць адкрытымі, закрытымі ці рэдукаванымі (няяснымі) у залежнасці ад слова, якое вымаўляецца:
| Гук галоснай | Фанетыка | Прыклады |
|---|---|---|
| Адкрыты A | a | arte (мастацтва) |
| Закрыты A | ɐ | antigo (стары, старажытны) |
| Адкрыты E | é | mulher (жанчына) |
| Закрыты E | ɛ | comer (есці) |
| Рэдукаваны E | ɨ | se (калі) |
| I | i | imagem (выява) |
| Адкрыты O | ɔ | sol (сонца) |
| Закрыты O | o | coelho (трус) |
| U | u | música (музыка) |
Зычныя еўрапейскай партугальскай мовы
Цяпер давайце перайдзем да зычных еўрапейскай партугальскай мовы:
| Зычныя еўрапейскай партугальскай | Фанетыка |
|---|---|
| b | [b] |
| c | [s/k] |
| d | [d] |
| f | [f] |
| g | [g/Ʒ] |
| h | [нямы] |
| j | [Ʒ] |
| k | [k] |
| l | [l] |
| m | [m] |
| n | [n] |
| p | [p] |
| q | [k] |
| r | [ʁ/r] |
| s | [s/ʃ/ʒ/z] |
| t | [t] |
| v | [v] |
| w | [w] |
| x | [ʃ/s/z/ks/gz] |
| y | [y] |
| z | [z, s] |
Як вы бачыце, вымаўленне некаторых зычных даволі прамое:
| Зычная | Фанетычны гук | Прыклады |
|---|---|---|
| B | b | banho (ванна) |
| D | d | dente (зуб) |
| F | f | falso (няправільны) |
| H | нямы | hora (гадзіна) |
| J | Ʒ | jogar (гуляць) |
| L | l | língua (язык, мова) |
| M | m | momento (момант) |
| N | n | número (лік) |
| P | p | parte (частка) |
| Q | q | quarto (пакой) |
| T | t | tigre (тыгр) |
| V | v | vídeo (відэа) |
У іншых зычных ёсць больш складаныя правілы:
| Зычная | Фанетычныя правілы | Прыклады |
|---|---|---|
| C | k: калі за C ідзе A, O, U | casa (дом) corpo (цела) cuidado (турбота, асцярожнасць) |
| s: калі за ёй ідзе E ці I | centro (цэнтр) cintura (станіна) | |
| G | g: калі за ёй ідзе A, O, U | gato (кот) gostaria (хацеў бы) guerra (вайна) |
| Ʒ: калі за ёй ідзе E ці I | gente (людзі) ginástica (гімнастыка) | |
| R | ʁ: у пачатку слова | romance (раманс) |
| r: у сярэдзіне слова | caro (дарагі) | |
| S | ʃ: калі s ідзе за глухой зычнай (c, ç, ch, f, p, q, s, t) ці калі пасля галоснай ідзе паўза | as suas amigas (вашыя сяброўкі) |
| ʒ: калі яна стаіць перад звонкай зычнай (b, d, g, j, l, lh, m, n, nh, r, rr, v, z) | desenhar (маляваць) | |
| z: паміж галоснымі і калі слова, якое заканчваецца на "s", ідзе перад словам з галоснай | fase (фаза) às ordens (у вашым распараджэнні) | |
| s: у пачатку слова | simples (просты) | |
| X | ʃ: у пачатку слова; пасля дыфтонга (напр., ai, ão); пасля -me; пасля -en | xarope (сіроп) caixa (скрынка) mexer (змяшаць, размешваць) enxugar (сушыць) |
| s, z, ks і gz: калі x у сярэдзіне слова | s: máximo (максімум) | |
| z: exame (экзамен) | ||
| ks: maxilar (сківіца) | ||
| gz: hexágono (шасцікутнік) | ||
| Z | z: у пачатку ці ў сярэдзіне слова | zebra (зебра) cozinha (кухня) |
| s: у канцы слова | arroz (рыс) |
Алфавіт бразільскай партугальскай мовы
Варта адзначыць, што некаторыя з правіл, згаданых у раздзеле пра еўрапейскую партугальскую, ужывальныя і да бразільскага дыялекту. Гэта стане зразумелей, калі мы разгледзім асноўныя асаблівасці вымаўлення, якія вам трэба ведаць.
Галосныя бразільскай партугальскай мовы
Вось галосныя бразільскай партугальскай мовы і іх вымаўленне:
| Галосныя бразільскай партугальскай | Фанетыка |
|---|---|
| a | [a/ã] |
| e | [e/ɛ/i] |
| i | [i] |
| o | [o/ɔ/u] |
| u | [u] |
А вось падрабязны разбор таго, як вымаўляецца кожны гук галоснай:
| Гук галоснай | Фанетыка | Прыклады |
|---|---|---|
| Адкрыты A | a | agora (цяпер) |
| Закрыты A | ã | pergaminho (пергамент) |
| Адкрыты E | e | aquarela (акварэль) |
| Закрыты E | ɛ | chover (ісці дажджу) |
| Рэдукаваны E | i | importante (важны) |
| I | i | cinema (кінатэатр) |
| Адкрыты O | ɔ | escola (школа) |
| Закрыты O | o: у сярэдзіне слова | conta (лік, рахунак) |
| u: у канцы слова | correto (правільны) | |
| U | u | único (адзіны, унікальны) |
Зычныя бразільскай партугальскай мовы
У асноўным вымаўленне зычных у бразільскай партугальскай мове падпарадкоўваецца тым самым правілам, што і ў еўрапейскай.
Галоўныя адрозненні заключаюцца ў гучанні зычных, вылучаных тлустым шрыфтам ніжэй:
| Зычныя бразільскай партугальскай | Фанетыка |
|---|---|
| b | [b] |
| c | [s/k] |
| d | [d/ʤ] |
| f | [f] |
| g | [g/Ʒ] |
| h | [нямы] |
| j | [Ʒ] |
| k | [k] |
| l | [l/ṷ] |
| m | [m] |
| n | [n] |
| p | [p] |
| q | [k] |
| r | [ʁ/r] |
| s | [s/ʃ/ʒ/z] |
| t | [t/ʧ] |
| v | [v] |
| w | [w/ṷ] |
| x | [ʃ/s/z/ks/gz] |
| y | [y] |
| z | [z, s] |
Вось на што гэта ўплывае:
| Зычная | Правілы гучання | Прыклады |
|---|---|---|
| D | ʤ: перад i ці перад ненаціскным e у канцы слова | idioma (мова) saúde (здароўе) |
| d: ва ўсіх астатніх выпадках | querida (дарагая) dormir (спаць) | |
| L | ṷ: пасля галосных | mel (мёд) casal (пара) |
| l: ва ўсіх астатніх выпадках | lixo (смецце) loja (крама) | |
| T | ʧ: перад i ці ненаціскным e у канцы слова | tigre (тыгр) forte (моцны) |
| t: ва ўсіх астатніх выпадках | toalha (ручнік) antena (антэна) |
Партугальскія дыфтонгі
Таксама вядомыя як складаныя галосныя, дыфтонгі — гэта спалучэнне двух гукаў галосных у адным складзе. У партугальскай мове ёсць два тыпы дыфтонгаў: ротавыя і насавыя.
Ротавыя дыфтонгі
Ротавыя дыфтонгі аб'ядноўваюць гук адкрытых галосных (як a, e і o) з закрытымі галоснымі (як i ці u):
| Ротавыя дыфтонгі | Фанетыка | Прыклады |
|---|---|---|
| ai | [ai] | papai (тата) vai (ідзі) mais (больш) |
| ei | [ei] | cantei (я спяваў) eixo (вось) queijo (сыр) |
| éi | [ɛi] | papéis (паперы) cartéis (картэлі) fiéis (верныя, мн.л.) |
| oi | [oi] | comboio (цягнік) foi (быў) moinho (ветраны млын) |
| ói | [ɔi] | dói (баліць) lençóis (прасьціны) herói (герой) |
| ui | [ui] | fui (быў) diminui (зменшваецца) uivar (выць) |
| au | [au] | mau (дрэнны) pau (кій, слуп) autor (аўтар) |
| eu | [eu] | meu (мой) choveu (ішоў дождж) europeu (еўрапейскі) |
| éu | [ɛu] | céu (неба) réu (абвінавачаны) troféu (трафей) |
| ou | [ou] | ouriço (вожык) chamou (клікаў) outro (іншы) |
| iu | [iu] | sumiu (знік) dormiu (спаў) viu (ён/яна бачыў/бачыла) |
Насавыя дыфтонгі
Як падказвае назва, насавыя дыфтонгі вымаўляюцца з больш насавым гучаннем. Вы зразумееце, што гэта так, калі ўбачыце насавую галосную (як ã ці õ), спалучаную з ротавай галоснай (як e, i і o):
| Насавыя дыфтонгі | Фанетыка | Прыклады |
|---|---|---|
| ãe, ãi | [ɐ̃j̃] | mãe (мама) cãimbra (судорга) pães (хлебы) |
| ão | [ɐ̃w̃] | mão (рука) chão (падлога) portão (брама) |
| õe | [õj̃] | põe (кладзе) canções (песні) corações (сэрцы) |
Падвойныя зычныя ў партугальскай мове
Калі пэўныя пары зычных сустракаюцца разам, яны таксама падпарадкоўваюцца сваім уласным правілам вымаўлення:
| Падвойныя зычныя | Звычайнае месцазнаходжанне | Вымаўленне | Прыклады |
|---|---|---|---|
| CH | Пачатак або сярэдзіна слова | Падобна на англійскае "sh" | chave (ключ) chocolate (шакалад) chamar (клікаць) |
| LH | Гук у апошнім складзе некаторых слоў | Падобна на гук "ll" у некаторых дыялектах іспанскай або на гук "gl" у італьянскай | toalha (ручнік) olho (вока) joelho (калена) |
| NH | Таксама выкарыстоўваецца ў канцы/апошнім складзе слова. Выкарыстоўваецца для назоўнікаў, а таксама для зменшальных формаў. | Даволі падобна па гучанні на іспанскую ñ або крыху больш насавую версію апошняга складу ў англійскім слове "canyon" | florzinha (кветачка) casinha (хатка) caminho (сцежка) junho (чэрвень) tamanho (памер) |
| CÇ | Апошні склад | У гэтым выпадку першая "c" мае цвёрды гук "k", а "ç" мае мяккі гук "s". Успомніце ангельскае слова "conviction" і яго партугальскі адпаведнік convicção. | confecção (кандытарскі выраб) dissecção (дысекцыя) fricção (трэнне) |
Надбуквенныя знакі ў партугальскай мове
Калі вы пераадолелі такі бар'ер, як партугальскі алфавіт у абодвух дыялектах, вам давядзецца перайсці да надбуквеных знакаў.
Вось іх агляд:
| Надбуквенны знак партугальскай мовы | Літары, якія яго выкарыстоўваюць | Прыклады |
|---|---|---|
| Домік (^) ці Acento Circunflexo | â, ê, ô | pêlo (поўсць) pôr (класці) |
| Востры і цяжкі знакі (´, `) ці Agudo e Grave | á, à, é, í, ó, ú | má (злая або сярдзітая) épico (эпічны) |
| Тыльда (~) ці Til | ã, õ | cão (сабака) canção (песня) |
| Хваст (¸) ці Cedilha | ç | maçã (яблык) canção (песня) |
Паколькі надбуквенныя знакі партугальскай мовы заслугоўваюць асобнага артыкула, дазвольце накіраваць вас на гэты пасад:
Надбуквенныя знакі партугальскай мовы выкарыстоўваюцца для стварэння велізарнай разнастайнасці гукаў. Калі вы вывучаеце партугальскую, вам варта азнаёміцца з усімі гэтымі маленькімі знакамі і іх…
Як вучыць і практыкаваць партугальскі алфавіт
Давайце разгледзім некаторыя ключавыя стратэгіі для вывучэння і паўтарэння партугальскіх Азбук.
Добрая ідэя — спачатку засяродзіцца на галосных, не толькі таму, што іх менш літар для запамінання, але і таму, што іх гукі дапамогуць вам пазней адкарэктаваць вымаўленне зычных. Паўтарайце галосныя пра сябе некалькі разоў і абавязкова крыху іх перамяшайце. Чытайце іх ад канца да пачатку, змяшайце выпадковым чынам, скажыце адну галосную тры разы, перш чым перайсці да наступнай — любае практыкаванне дапамагае.
Калі вы адчуеце ўпэўненасць у галосных, дадайце зычныя. Вы можаце зрабіць гэта рознымі спосабамі:
- Запомніце зычныя самастойна, як вы рабілі з галоснымі.
- Паспрабуйце прачытаць увесь алфавіт цалкам.
- Разбіце алфавіт на групы па чатыры-пяць літар. Гэта тэхніка запамінання, якая называецца групаваннем (chunking), калі інфармацыя сартуецца ў меншыя групы, перш чым аб'ядноўваецца ў буйнейшыя блокі. Яна прызначана, каб дапамагчы вам хутчэй засвойваць інфармацыю.
Пасля гэтага вы захочаце пачаць ужываць гэтыя веды на практыцы. На гэтым этапе, разам з вымаўленнем, вы будзеце засяроджвацца на правапісе і папаўненні слоўнікавага запасу. Вось некалькі спосабаў пачаць:
- Складзіце спіс базікавых слоў, такіх як штодзённыя фразы, неабходныя для падарожжаў, або нават такіх простых, як ежа. Па меры вывучэння кожнага слова прамаўляйце яго па літарах ўголас на партугальскай.
- Максімальна выкарыстоўвайце ўсе дзіўныя рэсурсы для вывучэння моў, якія можна знайсці ў інтэрнэце.
- Праглядайце слоўнік або выкарыстоўвайце перакладчыцкае прыкладанне, таксама як Linguee. Абярыце некалькі выпадковых слоў і паспрабуйце прамаўляць іх па літарах уголас. Калі ў вашым прыкладанні ёсць опцыя аўдыяпрайгравання, паслухайце кожнае слова некалькі разоў і папрактыкуйцеся вымаўляць яго цалкам, перш чым прамаўляць па літарах. Такім чынам вы атрымаеце больш поўны досвед практыкі вымаўлення.
- Шукаеце нешта больш інтэрактыўнае? Паспрабуйце гульню на правапіс, такую як "Spelling Challenge" ад 101 Languages або "Brazilian Portuguese Spelling Games" ад Digital Dialect.
Шукаеце яшчэ слоў для практыкі партугальскага алфавіта? Праверце гэта відэа:
Не перапаўняйце сябе колькасцю інфармацыі тут. Няма патрэбы спяшацца пры вывучэнні алфавіта і яго правіл вымаўлення. Не спяшайцеся і разбівайце матэрыял настолькі, наколькі вам трэба.
Уся цяжкая праца хутка акупіцца, бо авалоданне алфавітам дазволіць вам пачаць пракладаць шлях да свабоднага валодання партугальскай мовай!
І яшчэ адна рэч... Калі вы, як і я, атрымліваеце задавальненне ад вывучэння партугальскай мовы праз фільмы і іншыя медыя, вам варта паспрабаваць Lingflix. З дапамогай Lingflix вы можаце ператварыць любы відэакантэнт з субтытрамі на YouTube ці Netflix ў захапляльны ўрок мовы. Мне таксама падабаецца, што ў Lingflix ёсць велізарная бібліятэка відэа, адабраных спецыяльна для вывучэння партугальскай мовы. Больш няма неабходнасці шукаць добры кантэнт — усё ў адным месцы! Адна з маіх улюбёных функцый — інтэрактыўныя субтытры. Вы можаце націснуць на любое слова, каб убачыць выяву, вызначэнне і прыклады, што значна палягчае разуменне і запамінанне. І калі вы хвалюецеся, што можаце забыць новыя словы, Lingflix вас падтрымае. Вы будзеце выконваць цікавыя практыкаванні для замацавання слоўнікавага запасу і атрымліваць напамін, калі падыходзіць час паўтарэння, каб вы насамрэч захавалі вывучанае. Вы можаце карыстацца Lingflix на кампутары або планшэце альбо спампаваць дадатак з App Store ці Google Play. Націсніце тут, каб скарыстацца нашым бягучым распродажам! (Дзейнічае да канца гэтага месяца.)
