Як я навучыўся размаўляць на трох мовах

Значыць, вы хочаце дадаць трэцюю мову ў свой арсенал?

У гэтым пасце я дзялюся сямю стратэгіямі, якія выкарыстаў для дасягнення гэтай мэты. Спадзяюся, гэта дапаможа вам, маім калегам-аматарам моў, лепш арыентавацца ў асаблівых выкліках станаўлення трохмоўным.

Як вывучыць трэцюю мову

Кароткая заўвага — па ўсім тэксце я буду называць вашу другую мову L2 (Мова 2), а трэцюю — L3 (Мова 3).

1. Унікайце адначасовага пачатку вывучэння некалькіх новых моў

Калі вы поўны пачатковец у новай мове, незалежна ад таго, ці ўжо вы двухмоўныя з дзяцінства ці не, вы зсустрэнеце пэўныя цяжкасці ў навучанні, калі пачнеце ізноў ужо дарослым.

Калі ўзяцца за дзве (ці больш) зусім новыя мовы адначасова, гэта лёгка можа прывесці да расчаравання.

Вы можаце пераправерыць свой узровень з дапамогай шкалы Агульнаеўрапейскіх кампетэнцый валодання мовай (CEFR), якая выкарыстоўваецца ў Еўрасаюзе.

Шкала CEFR неверагодна падрабязная і пералічвае ўзроўні валодання мовай ад A1 (ледзь вышэй за пачатковы) да C2 (блізка да носьбіта) па ўсіх навыках: чытанні, пісьме, слуханні і гаварэнні.

Вы можаце здаваць экзамены, каб вызначыць свой рэальны ўзровень мовы, але гэта не вельмі неабходна. Калі вы прыблізна на ўзроўні B2 у пасіўных навыках (чытанне і слуханне) і каля B1 у актыўных (гаварэнне і пісьмо), вы можаце спакойна пераходзіць да наступнай мовы. На гэтым узроўні вы будзеце разумець большасць газет і масавых раманаў, а таксама фармальнае радыё (накшталт навін ці ток-шоў, але, магчыма, не вельмі неафіцыйныя праграмы).

Яшчэ адна добрая прычына дасягнуць сярэдняга ўзроўню ў вашай L2, перш чым пачынаць L3, — гэта таму, што мовы высокія сярэдняга ўзроўню лягчэй падтрымліваць з меншымі намаганнямі. Чым даўжэй вы вучыце мову, тым даўжэй яна будзе заняпадаць ад недахопу практыкі.

Таксама будзе лягчэй пазбегнуць блытаніны паміж дзвюма мовамі, такіх як лексіка, граматычныя канструкцыі і акцэнты.

Вы можаце выкарыстоўваць пасіўныя заняткі (накшталт чытання раманаў і слухання радыё), каб падтрымліваць сваю L2 у форме, пакуль вы больш інтэнсіўна засяроджаныя на L3.

І паколькі мы хочам умець размаўляць і карыстацца нашымі мовамі, пераканайцеся, што вы працягваеце пісаць і гаварыць на вашай L2 праз такія сайты, як Lang-8 (анлайн-дзённік, дзе носьбіты мовы выпраўляюць вашыя тэксты), анлайн-форумы і праз сайты абменаў мовамі.

italki — наш любімы варыянт для моваабмену, асабліва калі вы хочаце прайсці лішнюю мілю і наймець прафесійнага рэпетытара. Вы можаце выкарыстоўваць гэты сайт для ўдзелу ў абодвух!

L3 можа быць вашай прыярытэтнай мовай для заняткаў, якія патрабуюць больш энергіі, напрыклад падручнікаў і актыўнага запамінання лексікі.

2. Засяродзьцеся на балансе і ўдасканаленні тайм-менеджменту

Мовы патрабуюць працы. На тое, каб вывучыць мову да высокага ўзроўню, патрабуецца ад сотняў да тысячаў гадзін, і пасля гэтага вам трэба падтрымліваць мову, калі вы хочаце захаваць яе актыўнай працяглы час. Калі ў вас ёсць абавязацельствы па-за вывучэннем моў, што, хутчэй за ўсё, так і ёсць, усё можа стаць вельмі занятым!

Вось дзе прыходзіць на дапамогу тайм-менеджмент. Калі бярэцеся за такія буйныя праекты, як некалькі моў, важна ведаць, на што вытрачаецца ваш час і як вы можаце выкарыстоўваць яго больш эфектыўна.

Тайм-боксінг і таймеры

Тайм-боксінг — вядзены прыём, які дапамагае выконваць вялікія задачы, разбіваючы іх на невялікія, даступныя блокі. Гэта неабходна, калі вы працуеце над вялікімі, невызначанымі праектамі, напрыклад вывучэннем кітайскай ці іспанскай!

Калі вы хочаце прысвячаць дзве гадзіны актыўнаму навучанню штодня, паспрабуйце разбіць гэты час на 20-хвілінныя блокі, каб максімізаваць увагу і псіхалагічныя рэсурсы. Мэта — зрабіць прамежак часу настолькі маленькім, каб ваша падсвядомасць, схільная да адкладання, была гатовая гэта зрабіць.

Таймеры, відавочна, неабходныя для эфектыўнага тайм-боксінгу. Ёсць шмат праграм, якія можна выкарыстоўваць, але асабіста я люблю Forest для iOS і Android. Гэта праграма не толькі блакуе ўсе іншыя праграмы на тэлефоне для максімальнай прадукцыйнасці, але і за кожны завершаны блокаў часу вы атрымліваеце невялікі куст ці дрэва ў свой віртуальны сад. Гэта падаецца дурным, але матывуе!

Вы таксама можаце звярнуцца да праграм для вывучэння моў, такіх як Lingflix ці Duolingo. Гэтыя праграмы даволі эфектыўна трымаюць вас у тонусе з дапамогай кіравальных, але шырокіх урокаў. Многія з іх абсталяваны функцыямі кіравання часам і мэтаў.

Мікра- і макра- тайм-менеджмент

Гэта не так заблытана, як гучыць, паверце мне. У мікра тайм-менеджменце вы хочаце адсочваць невялікія прамежкі часу, якія вы прысвячаеце вывучэнню L3 і падтрыманню L2. Думайце пра гадзіны ці нават мінуты. Сочце за часам, праведзеным з падручнікамі, чытаннем, і, каб пераканацца, што абедзве мовы застаюцца актыўнымі, сачыце за часам, праведзеным на моваабмене і на сцендавінгу (тэхніка адпрацоўкі навыкаў гаварэння без партнёра):

У макра тайм-менеджменце вам трэба будзе думаць пра тое, як часта вы засяроджваецеся на кожнай мове на тыднёвай ці месячнай аснове. Выдатны спосаб кіраваць мовамі — засяроджвацца на L2 адзін тыдзень (акцэнт на моваабмен, падручнікі і г.д., пакуль вы пасіўна вывучаеце L3 праз слуханне і некаторае чытанне), а на наступным тыдні мяняць іх месцамі. Такім чынам, кожная з вашых моў атрымлівае час у якасці прыярытэтнай, і вы атрымліваеце магчымасць выкарыстоўваць і вывучаць абедзве!

3. Вывучайце мовы з нероднасных сем'яў

З роднаснымі мовамі вы можаце "падмахнуць" дзякуючы агульным словам і граматычным падабенствам. З іншага боку, падобныя мовы лягчэй пераблытаць, чым мовы з больш далёкім (ці зусім адсутным) сваяцтвам.

Напрыклад, калі я пачаў вывучаць іспанскую пасля французскай (абедзве раманскія мовы, маюць лаціну як агульнага продка), я заўважыў, што ўстаўляў французскія словы ў сваю іспанскую мову, калі штосьці забываў, і наадварот. Але, калі я вывучаў галандскую, такія пераблытванні адбываліся значна радзей. Мая тэорыя ў тым, што граматыка дастаткова адрозніваецца, і мой мозг не лічыў, што яны адносяцца адна да адной.

Нероднасныя мовы могуць патрабаваць больш часу для вывучэння лексікі і граматыкі, але іх лягчэй трымаць асобна ў галаве. Калі вы не вывучаеце сваю пятую, шостую ці сёмую мову, вывучэнне трэцяй, не звязанай з вашай L2, можа здавацца такім жа цяжкім, як пачаць усё спачатку.

Іспанская для мяне пасля французскай (мая L2) здалася вельмі лёгкай і хуткай. Аднак, з галандскай і іншымі ня-раманскімі мовамі, якія я спрабаваў, я выявіў, што яны такія ж цяжкія, як калісьці французская. Адзіная мая перавага ў тым, што я ведаю, што змагу, таму што ўжо рабіў гэта!

Так што, калі вы ў працэсе выбару L3, звярніце ўвагу на моўныя сем'і. Дасьледуйце іх. Параўноўвайце і супастаўляйце! Foreign Service Institute (FSI) склаў табліцу гадзін, неабходных носьбітам англійскай мовы для вывучэння пэўных папулярных моў. І, каб даць вам уяўленне пра тое, як мовы могуць быць звязаныя, вось графік індаеўрапейскай моўнай сям'і, якая ўключае большасць еўрапейскіх і некаторыя азіяцкія мовы. Веданне таго, як працуюць моўныя сем'і, можа загадзя паказаць вам магчымыя праблемы.

4. Выкарыстоўвайце медыя для поўнага занурэння ў мову

Пры асваенні нероднаснай мовы занурэнне праз медыя важнае, асабліва праз слуханне. Калі я вырашаю паспрабаваць вывучыць мову, якая не мае шмат падабенстваў з тымі, што я ўжо ведаю, першае, што я раблю, — гэта слухаю мноства музыкі і размоўнага радыё на гэтай мове.

Сайты накшталт TuneIn Radio дазваляюць выбіраць радыёстанцыі па месцазнаходжанні ці, у версіі для iOS, па мове. Некалькі гадзін слухання, нават калі вы нічога не разумееце, даюць вам адчуванне гукаў і рытмаў мовы. Вы будзеце адчуваць сябе больш знаёма з мовай і, магчыма, нават пачнеце паўтараць нейкія агульныя словы. Потым, калі вы занурыцеся ў лексіку і граматыку, вы ўжо шмат чаго пазнаеце!

5. Паспрабуйце розныя навучальныя рэсурсы

Дасьледуйце навучальныя рэсурсы, акрамя традыцыйных падручнікаў, такія як анлайн-курсы, падкасты для вывучэння моў і віртуальныя сустрэчы для моваабмену. Акрамя музыкі і размоўнага радыё, вы можаце ўзбагаціць свой досвед занурэння фільмамі, тэлевізійнымі шоу і анлайн-кантэнтам на вашай трэцяй мове. Платформы, такія як Netflix і YouTube, прапануюць шмат варыянтаў з субцітрамі, якія дапамогуць вам вучыць новыя словы.

Узаемадзеянне з рознымі формамі медыя знаёміць вас з рознымі акцэнтамі, размоўнымі выразамі і культурнымі асаблівасцямі. Вы таксама можаце выкарыстоўваць праграмы для вывучэння моў, якія прапануюць інтэрактыўныя ўрокі і гейміфікаваныя заданні. Будзьце смелымі і эксперыментуйце з рознымі рэсурсамі, каб даведацца, што лепш за ўсё адказвае вашаму стылю навучання і падтрымлівае вашу матывацыю!

6. Дасьледуйце моўныя супольнасці

Калі вы вучыце новую мову, верагодна, у вас няма шмат сяброў, якія размаўляюць на гэтай мове, але менавіта тут на дапамогу прыходзяць анлайн-форумы. Я заўсёды спрабую ўдзельнічаць у моўных форумах, групах у сацыяльных сетках або Discord-каналах, прысвечаных маёй трэцяй мове.

Бярыце ўдзел у віртуальных сустрэчах для моваабмену, дзе вы можаце весці размовы ў рэжыме рэальнага часу з носьбітамі мовы і іншымі вучнямі. Гэтыя супольнасці ствараюць падтрымлівальнае асяроддзе для абмену рэсурсамі, пошуку парад і святкавання поспехаў у вывучэнні мовы.

7. Заставайцеся паслядоўнымі і цярплівымі

Цяпер, калі вы ведаеце, як кіраваць сваім часам, і маеце шмат рэсурсаў, якія дапамогуць вам вывучыць L3, апошняя парада, якую я маю для вас, — гэта стварыць навучальную руціну, якая адпавядае вашым раскладу і асабістым перавагам.

Паслядоўнасць — гэта ключ, таму аддавайце перавагу рэгулярным, больш кароткім заняткам, а не выпадковым, доўгім. Не бойцеся няўдач у вывучэнні моў, а прымайце іх і выкарыстоўвайце як магчымасць для росту, і не саромейцеся зноў звяртацца да асноўных паняццяў, калі гэта неабходна.

Цярплівасць — гэта цнота ў асваенні моў, а захаванне пазітыўнага складу розуму забяспечвае больш прыемны і ўстойлівы досвед навучання!

Калі пачынаць вывучаць трэцюю мову

Рэкамендуецца пачынаць вывучаць трэцюю мову, калі вашы навыкі ў другой мове дасягнулі вышэйшага пачатковага ці сярэдняга ўзроўню — або вышэй. Увайдзіце ў добры рытм вывучэння першай. Імкніцеся да ўзроўню B1 да B2 па шкале CEFR.

Гэта не толькі забяспечвае больш бесперапынны пераход да новай мовы, але і дапамагае падтрымліваць навыкі, набытыя ў другой мове, прадухіляючы рызыку забывання таго, што вы навучыліся ў другой мове, і блытаніны паміж мовамі.

Ну вось і ўсё!

Цяпер, узброеныя ведамі, вы можаце выйсці і па-сапраўднаму прыступіць да вывучэння вашай L3.

Але будзьце ўважлівыя, гэтая залежнасць тут не сканчаецца — вы можаце проста распаўсюдзіць смак на мову №4!