Як вывучыць парадак напісання японскіх знакаў

Выхаваўцы, якія самастойна вывучаюць японскую мову, слаўныя тым, што ігнаруюць парадак напісання, але я тут, каб дапамагчы вам навучыцца пісаць па-сапраўднаму японскім спосабам.

У гэтым дапаможніку я растлумачу ключавыя правілы парадку напісання і пакажу карысныя рэсурсы для трэніроўкі. Асвоіўшы парадак напісання, вы пачнеце пісаць японскімі знакамі значна натуральней.

1. Зверху ўніз

Любы японскі знак пачынаюць пісаць зверху і вядуць рысу ўніз. Гэта цалкам лагічна, бо традыцыйна японскія тэксты пішуцца менавіта зверху ўніз.

Трымайцеся гэтага правіла і заўсёды пачынайце з самай верхняй кропкі знака: пачатак зверху — заўсёды ключ да правільнага парадку.

Мы, англамоўныя, пішам усе свае літары, пачынаючы злева і вядучы рысу направа, ці не так? Гэта таму, што нашы тэксты ідуць злева направа.

Такім чынам, для японскіх знакаў вы заўсёды пачынаеце з самай верхняй рысы, якая знаходзіцца вышэй за ўсе астатнія. Напрыклад, у знаку для ліку "два", 二 (に), вы спачатку нарысуеце верхнюю лінію, а потым ніжнюю.

Вось сур'ёзная прафесійная парада: паспрабуйце ўявіць, што вашы кана і іерогліфы размешчаны на сетцы — спачатку вы нават можаце практыкавацца на міліметровай паперы, каб навучыцца правільна размяркоўваць прастору.

Так, яны ўсе на сетцы. Самыя верхнія элементы знака знаходзяцца ў верхнім радку. Сярэднія па вышыні — у другім радку. Самыя нізкія — у ніжнім радку. Пачынайце з таго, што ў верхнім радку.

Пры напісанні таго, што знаходзіцца ў верхнім радку, вы павінны выканаць усе наступныя правілы, перш чым перайсці далей. Калі ўсё ў верхнім радку гатова, вы пераходзіце ў сярэдні радок і гэтак далей.

Выключэнне: Гэта правіла адносіцца да рыс стандартнай даўжыні. Дыякрытычныя знакі (невялікія кропкі і рыскі, якія мяняюць гук знака) ніколі не пішуцца першымі, нават калі яны знаходзяцца на самым версе знака (гл. правіла №5).

Напрыклад, пры напісанні знака кана ご, вы спачатку нарысуеце верхнюю і ніжнюю часткі падобнай на "C" фігуры, і толькі потым дадасце дзве маленькія рыскі (якія мяняюць склад з гуку "ко" на "го").

Гэтыя гуказмяняльныя кропкі і рыскі вядомыя як дыякрытычныя знакі. Нават калі яны на самым версе, іх заўсёды рысуюць апошнімі.

2. Злева направа

Гэта даволі проста, ці не так? Рысуючы 二, вы правядзеце абедзве лініі злева направа. Віншую, з гэтымі двума правіламі вы ўжо можаце ідэальна напісаць 二! Маніўся б, вы маглі б напісаць нават 三 (さん – тры), калі б адчувалі асаблівую матывацыю.

Выключэнне: Дыяганалі, якія вядуцца справа налева, маюць перавагу перад адпаведнымі рысамі злева направа і пішуцца першымі. Напрыклад, знак для слова "бацька", 父 (ちち), рысуецца ў наступным парадку: (1) верхняя левая рыска, (2) верхняя правая рыска, (3) дыяганаль справа налева, (4) дыяганаль злева направа.

3. Спачатку рысуйце гарызантальныя лініі

Гэта правіла трэба камбінаваць з правіламі №1 і №2. Самая першая рыса ў знаку будзе тая, што знаходзіцца вышэй за ўсе і левей за ўсе, і гэта будзе гарызантальная лінія.

Калі ёсць некалькі гарызантальных ліній, вы спачатку нарысуеце ту, што вышэй і левей за ўсе — і вы пачнеце рысаваць рысы зверху і злева, працягваючы лініі направа і рухаючыся ўніз.

Правіла гарызантальных ліній перакрывае першыя два правілы ў адным сцэнарыі: калі ёсць вертыкальныя лініі, якія праходзяць праз усе гарызантальныя, то спачатку рысуюцца менавіта гарызантальныя лініі.

Не мае значэння, ці выходзіць вертыкальная лінія вышэй за гарызантальныя ці далей улева ад іх.

Выключэнне: Калі ў кампазіцыі ёсць вертыкальная лінія, але яна не праходзіць цалкам зверху ўніз, яна рысуецца ў адпаведнасці з двума папярэднімі правіламі. Гарызантальныя лініі не абавязкова рысуюцца раней за кароткія вертыкальныя.

Возьмем для прыкладу знак для слова "год", 年 (とし). Парадак наступны: (1) дыяганаль справа налева ў левым верхнім куце, (2) верхняя гарызантальная лінія, (3) другая па вышыні гарызантальная лінія, (4) кароткая вертыкальная рыса, (5) трэцяя гарызантальная лінія, (6) доўгая вертыкальная лінія, якая праходзіць праз усе гарызантальныя.

Як бачыце, тая кароткая вертыкальная лінія чакала сваёй чаргі згодна з правілам "зверху ўніз". Гарызантальныя лініі маюць перавагу толькі перад вельмі доўгай вертыкальнай лініяй, якая праходзіць праз іх.

4. Доўгія лініі рысуюць другімі

Вы ведаеце тыя знакі з доўгімі хвалістымі лініямі? Іх шмат ў хірагане. Яны заўсёды рысуюцца другімі, нават калі пачынаюцца зверху. Напрыклад, доўгія хвалістыя лініі ў す、ぬ、め рысуюцца другімі.

Любая доўгая лінія, якая праходзіць праз мноства іншых ліній, будзе нарысавана пасля меншых ліній, праз якія яна праходзіць. Гэта дапамагае захаваць правільныя прапорцыі і размяшчэнне.

5. Дадавайце невялікія рыскі, кропкі і іншыя элементы апошнімі

Усе дробныя сімвалы, якія змяняюць галосны гук (напрыклад, маленькія рыскі побач з такім знакам, як ぱ), рысуюцца ў канцы.

6. Для сіметрычных знакаў спачатку рысуйце падзяляльную лінію

Гучыць крыху складана для простага правіла, ці не так? На самой справе ўсё не так страшна. Часам вы сустрэнеце іерогліф, у якім па баках ёсць невялікія рыскі, падобныя на крылы.

Напрыклад, вы, напэўна, пазнаеце знак для вады 水 (みず). Гэты знак рысуецца ў наступным парадку: (1) Сярэдняя вертыкальная лінія, (2) левае "крыло", (3) правае "крыло".

Звярніце ўвагу, што "крылы" ўсё яшчэ падпарадкоўваюцца правілу "злева направа".

7. Квадратыкі рысуйце трыма рысамі

Я ўпэўнены, што вы бачылі маленькія квадрацікі ў пачатковых іерогліфах. Яны сустракаюцца паўсюль, таму гэта правіла таксама вельмі важнае. Проста паглядзіце на знак для ліку "чатыры", 四 (よん/し).

Левы бок — адна лінія. Верхні і правы бакі квадрата — адна аб'яднаная лінія. А ніжні бок — яшчэ адна лінія. Паспрабуйце палічыць — атрымліваецца тры!

8. Напішыце знакі ўнутры квадрата, перш чым зачыніць яго

Давайце паглядзім, што адбываецца з тым, што ўнутры квадрата.

Правільны парадак напісання 四: (1) левая лінія зверху ўніз, (2) верхняя лінія направа і ўніз, утвараючы верхні і правы бакі квадрата, (3) левая лінія ўнутры квадрата зверху ўніз, (4) правая лінія ўнутры квадрата зверху ўніз, (5) ніжняя лінія злева направа.

9. Звяртайце ўвагу на дэталі

Менавіта тут вы сапраўды адрозніваеце свае навыкі японскага пісьма. Хочаце, каб усе вашы знакі выглядалі так, быццам іх напісаў карэнны японец? Тады вам трэба звяртаць увагу на ўсе дробязі, якія надаюць знакам іх стандартны выгляд.

• Агульны памер. Ніводны знак кана не павінен быць большим за іншы. Нягледзячы на тое, што ўсе яны розных формаў, іх трэба пісаць у аднолькавым маштабе.

• Дыякрытычныя знакі (“). Гэтыя маленькія рыскі — не апострафы ў англійскім стылі, іх не трэба пісаць такім чынам. У іх лёгкі выгіб (але вельмі невялікі), і яны заўсёды нахілены ўлева. Яны таксама павінны стаяць на адным і тым жа месцы кожны раз. Звярніце ўвагу на тое, як яны выглядаюць у стандартным японскім пісьме.

• Выгібы. Ніколі не ігнаруйце выгіб. Калі вы нарысуеце закругленую частку ぎ занадта круглай (ці недастаткова круглай), яна будзе выглядаць зусім няправільна. Гэтак жа сама і з такім знакам, як こ. Не рысуйце ту ніжнюю "губу" круглую і выгнутую, як англійскую літару "J", тады ўсё будзе выглядаць зблытаным. Замест гэтага гэты невялікі выгіб больш падобны на ледзь акруглены штрых.

• Гачкі. Іх часта цалкам не бачаць непрафесійныя вока, але прапушчаныя гачкі — галоўная прычына таго, што японскае пісьмо выглядае дзіўна. Уважліва паглядзіце на такія знакі, як み і ひ, і не забывайце дадаваць гачкі там, дзе гэта неабходна.

• Спражкі. Усе гэтыя знакі традыцыйна пісаліся шырокім пэндзлем. Гэта тлумачыць многія з іх формаў і стыляў. Адзін важны элемент такіх рыс — іх завяршэнне. У канцы кожнай лініі традыцыйны пэндзаль быў бы (1) моцна прыціснуты для стварэння тупога, роўнага спынення ці (2) павольна адрываўся ад паперы, ствараючы доўгую лінію, якая паступова згасае. Такім чынам, заўсёды звяртайце ўвагу на тое, як сканчаюцца ўсе лініі: Ці ёсць там роўны спынак ці доўгі штрых?

• Выцягнутыя штрыхі пэндзля. Самы правы канец знака ん — гэта павольны, плаўны, выцягнуты штрых пэндзля.

• Адлегласць паміж лініямі. У межах аднаго знака адлегласць паміж усімі рознымі рысамі павінна быць правільнай. Напрыклад, калі вы нарысуеце гарызантальныя лініі ў き вельмі далёка адна ад адной, замест таго каб блізка, у вас атрымаецца вельмі дзіўны знак.

• Вуглы паміж лініямі. Вуглы, пад якімі сустракаюцца лініі, павінны адпавядаць стандартным для кана. Напрыклад, メ нельга рысаваць з перпендыкулярнымі лініямі (як у малой англійскай літары "t"). Вы павінны правільна задаць вугал вертыкальнай лініі, вугал гарызантальнай лініі, а вугал паміж імі, дзе яны перасякаюцца, не павінен быць занадта вострым ці занадта тупым.

• Агульны нахіл сімвалаў. Калі паставіць знак メ зусім прама (зноў жа, як "t"), атрымаецца зусім не японскі сімвал. Вы павінны нахіліць увесь знак пад адным і тым жа вуглом кожны раз.

• Адносныя памеры ліній. Уявіце, калі б ніжняя частка хіраганы き была ВЕЛІЗНАЙ, а верх з лініямі быў бы сапраўды малюсенькім. Усё павінна быць прапарцыйным унутры самога знака, каб ваша пісьмо было правільным і чытэльным.

• Адносныя памеры складовых знакаў. Ці ёсць у вас складаны іерогліф? Вам трэба ўлічваць усе вышэйпералічаныя дэталі для кожнага з кампанентаў унутры іерогліфа.

Не хачу вас расчароўваць, але калі вы пішаце іерогліф 露 (つゆ – раса), вам трэба дасканала прапрацаваць кожны кампанент унутры знака. Часткі 雨, 足 і 各 павінны мець правільныя прапорцыі адносна адна адной у гэтым іерогліфе. Вы не можаце нарысаваць знак 雨 зверху, як звычайны, тады ён будзе выглядаць занадта вялікім — як бачыце, тут ён крыху сціснуты і падоўжаны па гарызанталі.

У кантэксце гэтага іерогліфа вы не можаце нарысаваць 雨 так, як нарысавалі б яго асобна. Трымайце гэта на ўвазе, і вы цалкам зможаце пазбегнуць напісання раз'яднаных на выгляд іерогліфаў.

10. Атрымайце практыку з дапамогай гэтых рэсурсаў

Добра, гэта ўсе правілы і выключэнні. Калі ўсё выкладзена такім чынам, гэта здаецца вялікай колькасцю інфармацыі, але падумайце пра гэта так: вы толькі што прачыталі адзін маленькі пост у блогу, а не цэлы раман.

Але што вам сапраўды патрэбна, гэта мноства-мноства практыкі.

• Паспрабуйце практыкавацца ў пісьме ад рукі з дапамогай гэтых выдатных практыкавых лістоў для хіраганы. Хірагана, мабыць, найлепшае месца для старту. Пасля таго, як вы засвоіце асновы парадку напісання ў гэтай больш простай сістэме, вы зможаце перайсці да іерогліфаў.
• Каб убачыць парадак напісання ў дзеянні, наведайце старонку любога японскага знака на Wiktionary. Паглядзіце на гэтую для 国 (くに – краіна), каб зразумець, што я маю на ўвазе! Там ёсць анімаваныя gif-файлы, якія ілюструюць парадак напісання, падобныя на тыя, што вы бачылі ў гэтым допісе.
• Для лічбавай практыкі існуюць некаторыя выдатныя прыкладанні, спецыяльна распрацаваныя для трэніроўкі парадку напісання. Некаторыя вучаніцы клянуцца прыкладаннем KanjiQ (iOS), якое цалкам прысвечана трэніроўцы іерогліфаў з дапамогай картак. Іх новая функцыя — опцыя практыкі напісання іерогліфаў, дзе вы можаце назіраць правільны парадак і паспрабаваць яго самі. Прыкладанне будзе папраўляць вас па ходзе справы.
• Мой асабісты любімы інструмент для вывучэння японскай мовы — Obenkyo (толькі для Android). Гэта прыкладанне цалкам прысвечана поўнаму авалоданню чытаннем і пісьмом японскай лексікі. Вы зможаце назіраць анімаваныя дэманстрацыі парадку напісання, атрымаць практыку пісьма ад рукі і імгненную зваротную сувязь ад прыкладання.

Хаця мовавая праграма Lingflix не распрацавана спецыяльна для практыкі парадку напісання, яна змяшчае персаналізаваныя тэсты, якія патрабуюць уводу адказаў. Праграма таксама мае відэа з японскімі субтытрамі. Lingflix бярэ аўтэнтычныя відэа — такія як музычныя кліпы, трэйлеры да фільмаў, навіны і натхняльныя выступы — і ператварае іх у персаналізаваныя ўрокі вывучэння мовы. Вы можаце паспрабаваць Lingflix бясплатна на працягу 2 тыдняў. Наведайце вэб-сайт ці спампавуйце прыкладанне для iOS або Android. P.S. Націсніце тут, каб скарыстацца нашай бягучай распродажай! (Тэрмін дзейнасці — да канца бягучага месяца.)

Як практыкаваць парадак напісання японскіх знакаў

Крокі да авалодання парадкам напісання японскіх знакаў ўваходзяць у тры асноўныя катэгорыі:

• Вывучыце агульныя правілы. Парадак напісання ў японскай мове вельмі паслядоўны. Правіл больш, чым выключэнняў. Як толькі вы зразумееце сістэму, вы будзеце ведаць, як падысці да напісання амаль любога японскага знака.
• Вывучыце выключэнні. Парадак напісання ў японскай мове настолькі лагічны, што нават выключэнні на самой справе з'яўляюцца міні-правіламі. Вы выявіце, што ў 90% выпадкаў вы рысуеце рысы аднолькава, а потым у 10% выпадкаў ёсць дадатковы фактар, які патрабуе вашай увагі і крыху іншага падыходу.
• Практыкуйцеся без меры — і абавязкова з удзелам паперы і ручкі. Парадак напісання — гэта той від дзейнасці, які сапраўды патрабуе старой добрай практыкі. Чым больш вы рысуеце ўсе гэтыя рысы ў правільным парадку, тым лепш вы будзеце памятаць, як фармаваць любыя японскія знакі.

Такім чынам, цяпер вы ўзброены ўсім неабходным для авалодання мастацтвам парадку напісання японскіх знакаў.

Закачайце рукавы, вазьміце ручку (ці пэндзаль) і пачынайце практыкавацца!