5 простых спосабаў вывучыць канадскі французскі

Вы правялі месяцы, а можа, нават гады, вывучаючы французскую мову. Вы адчуваеце ўпэўненасьць… пакуль не пачуеце хуткую квебекскую гаворку (квебекскі французскі). Радыёперадачы становяцца незразумелымі, і вы ўпэўненыя, што гэты канадскі фільм быў і не на французскай. Раптам вы пачынаеце сумнявацца ва ўсім, чаму навучыліся.

Але ваша вывучэнне французскай не прападзе дарма – вывучыць канадскі французскі будзе нашмат хутчэй, чым вучыць зусім новую мову, і гэта будзе вельмі цікава.

1. Слухайце квебекскія народныя песні (chansons folkloriques québécoises)

Адна цудоўная рэч у Квебеку – ягоная дзіўная народная музыка. Гэта выдатны спосаб пачуць французска-канадскі акцэнт ва ўсёй яго красе. Я ніколі не забуду свой першы візіт у горад Квебек з універсітэцкім французскім клубам. Мы зайшлі ў паб у аўторак вечарам, і многія мясцовыя прынеслі свае скрыпкі, флейты, барабаны – усё, што заўгодна. Яны імправізавалі да позняй ночы, у той час як усе падпявалі.

Мелодыі запамінаюцца, таму вы хутка пачнеце разумець акцэнт! Перш чым адкінуць мяне як якогасьці старамоднага чалавека, які падсоўвае вам старажытныя рэліквіі для праслухоўвання, выслухайце мяне. Квебекская народная музыка нагадвае кельцкую – успомніце ірландскія і шатландскія рылы і песні з пабаў. Насамрэч, яна змешалася з кельцкай музыкай, якая грае ў англа-канадскіх колах. Там і шмат прытупвання нагой, і скрыпічныя прабежкі, і варганы, і нават непрыстойныя тэксты.

Вось пару песень для пачатку.

La Bottine Souriante — “Yoyo”

J’rentre dans un’église Là où il n’y avait rien Là où il n’y avait rien (bis) J’ai aperçu plus loin Yoyo, Yoyo Un p’tit moine dans un coin Et puis tiens! tiens! tiens!

(Я заходжу ў царкву Там, дзе нікога не было Там, дзе нікога не было Я заўважыў далёка Yoyo, yoyo Маленькага манаха ў кутку І потым вось, вось, вось!)

Звярніце ўвагу, як Je rentre / j’rentre (я заходжу) і petit / p’tit (маленькі) гучаць больш як J’ren і tit (вымаўляецца "ці").

У фармальным французскім з Францыі значна часцей цалкам вымаўляюць rentre і petit.

Асаблівую ўвагу звярніце на насавыя галосныя – яны гучаць вельмі па-іншаму, чым у парыжскім варыянце, і менавіта насавыя галосныя, на мой погляд, і характарызуюць квебекскі акцэнт. Словы накшталт rien (нічога), loin (далёка) і coin (куток) гучаць прыкладна як "ры-э", "лўэ" і "кўэ", захаваўшы пры гэтым насаванасць канцовага галоснага.

Le Vent du Nord — “Au Bord de la Fontaine”

Au bord de la fontaine La belle ma dondaine (bis) Au joli mois de mai La belle ma lalala Au joli mois de mai La belle m’a dondé (bis)

(На беразе фантана Прыгожая мая *неперакладная ласкальная запаўняльная частка ў песнях* У цудоўным месяцы маі Прыгожая мая ляляля У цудоўным месяцы маі Прыгожая *неперакладная ласкальная запаўняльная частка ў песнях*)

Тут, прынамсі ў першай строфе, няма насавых галосных, на якія трэба звяртаць увагу, але прыслухайцеся да разнесенага вымаўлення. Частка "-aine" у словах fontaine (фантан) і dondaine (ласкальная запаўняльная частка) у парыжскім варыянце гучала б прыкладна як "-эн" (fontaine і dondaine).

Аднак у гэтай песні яна вымаўляецца значна больш як "-эйн". Звярніце ўвагу, што канчатковыя "е" у fontaine і dondaine вымаўляюцца цалкам, што звычайна для народных песень і паэзіі ва ўсім франкамоўным свеце.

Зноў жа, спачатку вы будзеце сумнявацца, ці сапраўды спявакі кажуць тое, што напісана ў тэкстах. Сачыце за тым, як словы нібыта абвальваюцца і зліваюцца адно з адным (больш, чым у парыжскім варыянце), і як насавыя галосныя, асабліва in і en, гучаць крыху гугнявей.

У цэлым, вымаўленне ў квебекскім варыянце больш разнесенае, чым у парыжскім. Розніца ў акцэнтах паміж Квебекам і Парыжам можа быць разлютаванай, але знайдзіце астатнія радкі тых тэкстаў і ўважліва чытайце разам – хутка вы злавіце суць французска-канадскага акцэнту. Вы яго палюбіце!

2. Глядзіце выдатныя фільмы

Вывучаючыя французскую часта не ўсведамляюць, што ў Квебека ёсць уланая моцная кінатрадыцыя, асобная ад Францыі. У гэтых фільмах можа быць (але не заўсёды) моцны каталіцкі падтэкст, таму што Квебек не прайшоў праз Французскую рэвалюцыю разам з Францыяй, а толькі нядаўна аддзяліўся ад глыбока каталіцкай культуры.

Фільмы ў цэлым – выдатны спосаб адшліфаваць ваша разуменне. Дыялогі звычайна больш адпавядаюць таму, як людзі гавораць у рэальным жыцці. Але фільмы таксама могуць стаць выдатным выклікам, таму што асабліва ў незалежным кіно акцёры часцей гавораць ціха і бурмочуць.

Калі вы зразумееце прабурчаны квебекскі, вы зразумееце ўсё!

Вось дзве прапановы для пачатку.

“La grande séduction” (“Спакушэнне доктара Льюіса”)

Гэты фільм вельмі смешны. Ён адбываецца ў малюсенькай вёсцы Сент-Мары-ля-Модэрн, якая доўгі час прыходзіла ў заняпад. Каб прывабіць кампанію пабудаваць у вёсцы фабрыку, жыхарам трэба падвоіць колькасць насельніцтва, падкупіць дырэктара кампаніі і ўгаварыць доктара пасяліцца ў мястэчку.

Сюжэт засяроджаны на спробах вяскоўцаў прымусіць маладога, выдасканаленага доктара з Манрэаля застацца ў Сент-Мары-ля-Модэрн. Вяскоўцы ўдаюць, што цэняць лепшыя рэчы ў жыцці, такія як крыкет і джаз, у той час як на самой справе яны – простыя людзі, якія не могуць нацешыцца хакеем.

“Місіёнер Лажар”

А вось і больш цёмны фільм пра алжырскага імігранта, які жыве ў Манрэалі. Ён узяў на сябе ролю намесніка настаўніка ў школе пасля таго, як настаўнік французскай скончыў жыццё самагубствам у класе. Вядома, вучні ўзрушаныя, і місіёнер Лажар мае ўласныя трагедыі, але яны разам фармуюць моцныя адносіны.

(Заўвага: асцерагайцеся французска-канадскіх дубляжаў англамоўных фільмаў і мультфільмаў. Хаця акцёры агучкі не гавораць па-парыжску, яны таксама не ўключаюць поўны квебекскі акцэнт. Практыкаванне з дубляваным кантэнтам можа стварыць хібнае ўяўленне пра тое, як насамрэч гучыць квебекская гаворка!)

3. Вывучыце крыху французска-канадскага слэнгу

Калі вы плануеце паездку ў Квебек, вам трэба выкарыстоўваць слэнг і лаяцца, як сапраўдны квебекец.

Як ужо згадвалася вышэй, каталіцтва было глыбока ўкаранёна ў французска-канадскую культуру вельмі доўгі час. І хоць сённяшняя культура больш свецкая, такая рэлігійная загартаванасць усё яшчэ застаецца дзіўнымі спосабамі.

У Квебеку гэта відаць па іхнай лаянцы. Па-першае, лаянкавыя словы завуцца sacres, што паходзіць ад sacrer (асвячаць).

І тут вы можаце паглядзець, як сапраўдная квебечанка тлумачыць, як некаторыя з іх выкарыстоўваць! Асцярожна: гэтыя словы даволі вульгарныя, таму не пачынайце крычаць іх, як толькі прыбудзеце ў Квебек.

4. Нацешцеся займальнымі тэлевізійнымі шоу

Зноў жа, многія вывучаючыя французскую не ўсведамляюць, што існуе цэлы свет франкамоўнага тэлебачання па-за Францыяй.

У Квебека ёсць некаторыя цудоўныя шоу вышэйшай якасці, таму пачынайце глядзець! На YouTube вы можаце паглядзець шмат выпускаў "Tout le monde en parle" ("Усе пра гэта гавораць"), высокаэнергетычнага так-шоу з шматлікімі вядомымі франкамоўнымі гасцямі, ад Сэлін Дыён да Ромеа Далэра.

Некаторыя выпускі больш сур'ёзныя, а іншыя абсурдна смешныя і ўключаюць шмат спрэчак, перапынкаў і размоў папярок адно аднаго. Вядома, спачатку будзе цяжка зразумець, але працягвайце, і ўсё стане зразумелым!

Што да тэлесерыялаў, я рэкамендую "Unité 9" ("Блок 9"), французска-канадскую версію драм пра жаночыя турмы. Не думайце, што гэта проста падробка "Orange Is the New Black". У гэтым шоу ўласны складаны сюжэт, незабыўныя персанажы і значна менш аголенасці!

5. Слухайце Radio-Canada

Такім чынам, вы старанна глядзелі поўныя лаянкі фільмы і тэлешоу, і вы стаміліся ад злітнай гаворкі і складаных дыялогаў? Адпачніце з навінамі ад Radio-Canada. Гэта французскамоўная радыё- і тэлевізійная сетка Канады, і яна пастаянна высокай якасці.

Калі што і штурханула мой квебекскі на ўзровень, дык гэта яно. Мова больш фармальная, таму, хаця большасць вядучых і суразмоўцаў гавораць з французска-канадскімі акцэнтамі, зразумець яе нашмат-нашмат лягчэй, чым фільмы і тэлебачанне. Навіны паўтараюцца, таму ў вас будзе шмат магчымасцей зразумець усё правільна.

Акрамя таго, Radio-Canada – не проста навіновая станцыя; у іх ёсць шмат выдатных праграм. Мне асабіста падабаецца "Plus on est de fous, plus on lit!" ("Чым больш дурняў, тым больш мы чытаем", гульня слоў на прыказцы plus on est de fous, plus on rit, што перакладаецца прыкладна як "чым нас больш, тым весялей"), шоу, дзе вядучыя інтэрв'ююць аўтараў пра іх апошнія кнігі. Хаця гэтая праграма скончылася ў 2022 годзе, ёсць больш за 1400 выпускаў, даступных для праслухоўвання.

Калі вы жывяце ў Канадзе (ці маеце спосаб "ўзламаць" камп'ютар, каб ён думаў, што знаходзіцца ў Канадзе), вы таксама можаце глядзець тэлеканал Radio-Canada на іх сайце.

Цяпер у вас больш няма апраўданняў, каб не разумець багатую мову Квебека. Калі вы вывучаеце французскую, заўсёды памятайце, што існуе мноства франкамоўных краін, кожная з уласнай унікальнай культурай і манерай гаварыць.

Таму нырайце ў новую культуру і абнаўляйце сваё навучанне!