Колькі ўсяго іерогліфаў у кітайскай мове? Поўнае тлумачэнне і гід да свабоднага валодання

Некаторыя афіцыйныя спісы ўключаюць ад 80 000 да 100 000+ запісаў. Нават некаторыя слоўнікі змяшчаюць да 20 000 адзінак.

Гэта вельмі шмат кітайскіх іерогліфаў.

Аднак адказ на пытанне "Колькі ўсяго кітайскіх іерогліфаў?" вельмі адрозніваецца ад адказу на пытанне "Колькі кітайскіх іерогліфаў мне трэба ведаць?".

Дазвольце мне правесці вас праз колькасць кітайскіх іерогліфаў, колькі вам сапраўды трэба ведаць, як іх вучыць і навошта.

Колькі ўсяго кітайскіх іерогліфаў?

Шмат, як вы цяпер ведаеце!

Але, хаця ўсяго існуе больш за 80 000 кітайскіх іерогліфаў, вам трэба ведаць усяго каля 2000 іерогліфаў, каб быць пісьменным.

Пры 3500 іерогліфах вы будзеце разумець амаль 99,5% сучаснага кітайскага пісьма. Нават кітайцы з вышэйшай адукацыяй ведаюць усяго каля 8000 іерогліфаў.

Аднак, каб сапраўды зразумець кітайскую пісьмовую сістэму і чаму гэтыя лічбы так моцна адрозніваюцца, нам трэба будзе бліжэй паглядзець на тое, што менавіта лічыцца і як уся сістэма працуе.

Гісторыя кітайскіх іерогліфаў

Кітайскія іерогліфы на самай справе развіваліся на працягу тысячагоддзяў. Першыя іх варыянты з'явіліся яшчэ ў часы дынастыі Шан, якая праіснавала з 1600 па 1046 год да н.э.

Тады кітайскія іерогліфы былі надпісамі на касцях аракула або продкаўскімі піктаграмамі, высечанымі на чарапахавых панах і жывёльных костках.

За гэтымі надпісамі з'явіліся сімвалы, выразаныя на бронзе. Надпісы на бронзе з'явіліся ў канцы дынастыі Шан і былі распаўсюджаны ў перыяд дынастыі Чжоу ці "Бронзавага веку", які доўжыўся з 1046 па 771 год да н.э.

Надпісы на косцях і бронзе былі даволі падобнымі, але бронзавыя знакі былі больш структурыраванымі і мелі таўсцейшыя лініі.

У перыяд Вайючых дзяржаў з 475 па 221 год да н.э. не існавала стандартнай кітайскай пісьмовасці. Розныя часткі імперыі мелі свае пісьмовасці, але ўсё змянілася, калі імператар Цынь Шыхуан аб'яднаў Кітай.

Стандартная пісьмовая мова ў дынастыі Цынь (221-206 гг. да н.э.) выкарыстоўвала малыя пячаткавыя знакі. Яны мелі прапарцыйныя штрыхі і свайго роду алмазную форму. Яны таксама з'яўляюцца асновай сучаснай пісьмовай сістэмы.

Дынастыя Хань (206 г. да н.э. - 220 г. н.э.) прыўнесла афіцыйнае пісьмо. Менавіта тады пісьмовая мова стала менш падобнай на піктаграмы і больш на знакі, якія мы ведаем, з крывымі і перарывістымі штрыхамі.

У канцы дынастыі Хань афіцыйнае пісьмо ператварылася ў стандартнае пісьмо, але папулярным яно стала толькі ў перыяд Паўночных і Паўднёвых дынастый з 420 па 589 год н.э.

У гэтую эпоху стандартнае пісьмо безупынна змянялася стылістычна. Яно дасягнула сваёй канчатковай формы ў дынастыю Тан, якая доўжылася з 618 па 907 год н.э., і менавіта яго мы пазнаем як традыцыйную кітайскую пісьмовасць.

Толькі ў 1954 годзе ўрад спрасціў традыцыйныя іерогліфы для друкаванага выкарыстання. Гэта было зроблена для павышэння пісьменнасці па ўсім Кітаі шляхам паменшэння колькасці штрыхоў, неабходных для напісання многіх распаўсюджаных іерогліфаў.

Традыцыйныя кітайскія іерогліфы vs. Спростыяваныя кітайскія іерогліфы

Традыцыйныя іерогліфы складаюць вялікую большасць усіх кітайскіх іерогліфаў.

Урад пачаў спрашчаць іерогліфы ў 1950-я гады для павышэння ўзроўню пісьменнасці. Да 1986 года было спрошчана больш за 2000 іерогліфаў.

Згодна з Табліцай агульных стандартных кітайскіх іерогліфаў, у цяперашні час існуе 8105 спрошчаных іерогліфаў, хоць гэтая лічба ўключае распаўсюджаныя іерогліфы, якія застаюцца аднолькавымі ў абодвух формах.

Вы можаце даведацца больш пра розніцу паміж формамі ў гэтым допісе пра спрошчаную і традыцыйную кітайскую мову. Вось відэа, якое тлумачыць розніцу паміж традыцыйнымі і спрошчанымі іерогліфамі:

Калі вы не ўпэўненыя, ці вучыць традыцыйную або спрошчаную форму мовы, падумайце аб сваёй мэце вывучэння мандарынскай мовы.

Традыцыйная кітайская пераважная ў Ганконгу, Макаа і Тайвані, таму калі вы плануеце паездку ці пераезд у адзін з гэтых рэгіёнаў, вам лепш вывучаць традыцыйную форму.

Калі вы збіраецеся ў Кітай, Сінгапур ці Малайзію, вам падыйдзе спрошчаная кітайская мова. І, наогул, для спрошчаных іерогліфаў даступна крыху больш навучальных рэсурсаў.

Ці ёсць у кітайскай мове алфавіт?

Калі вы зацікаўлены ў тым, каб навучыцца чытаць і пісаць кітайскія іерогліфы, вы, магчыма, задаецеся пытаннем... Як?

Праўда ў тым, што ў кітайскай мове няма алфавіту.

Некаторыя людзі называюць сістэму піньінь кітайскім алфавітам, але гэта няправільна. Піньінь выкарыстоўвае лацінскі алфавіт для апісання вымаўлення кітайскіх іерогліфаў, але на самой справе ён не выкарыстоўваецца для стварэння слоў.

Гэта крыху блытае, і таму не дапамагае, што ў англійскім алфавіце і сістэме піньінь па 26 літар.

Проста ведайце, што ў адрозненне ад заходніх моў, кітайская мова не спадзяецца на літары (піньінь ці іншыя) для фарміравання іерогліфаў і слоў.

Нават калі вы будзеце вывучаць кітайскую мову на Тайвані, дзе не выкарыстоўваецца сістэма піньінь, алфавіта там усё роўна няма. Замест піньіня (ці ў дадатак да яго) вы будзеце вывучаць фанетычныя знакі чжуінь, але гэта ўсё яшчэ толькі фанетычны дапаможнік па вымаўленні, а не аснова слоў ці іерогліфаў.

Кітайскія ключы і кампаненты

Замест алфавіта кітайскія іерогліфы складаюцца з будаўнічых блокаў, вядомых як ключы і кампаненты.

Ключы індэксу і класіфікуюць іерогліфы. У асноўным, яны падобныя на першую літару англійскіх слоў; гэта тое, што мы выкарыстоўваем для пошуку іх у слоўніку. Хаця вы можаце шукаць словы ў Інтэрнэце з дапамогай піньіня, усё роўна даволі зручна ведаць гэтую класіфікацыю для кітайскіх іерогліфаў.

Паглядзіце гэта відэа, каб даведацца больш пра тое, як працуюць ключы:

У большасці выпадкаў іерогліфы змяшчаюць адзін галоўны ключ, які звычайна можна знайсці злева або ўверсе іерогліфа. Усяго існуе 214 ключоў.

Прыкладам з'яўляецца 匚 (fāng), што азначае "скрыня", і яно ўваходзіць у склад такіх іерогліфаў, як 区 (qū), што азначае "раён", і 匠 (jiàng), што азначае "рамеснік".

Іншая важная рэч, якую трэба ведаць, - гэта кампаненты. Іх існуе два тыпы:

• Фанетычныя кампаненты - гэта часткі іерогліфа, якія даюць падказкі па вымаўленні.
• Семантычныя кампаненты - гэта часткі іерогліфа, якія нясуць у сабе нейкае значэнне.

Ключы таксама могуць выступаць у якасці фанетычных або семантычных кампанентаў. Іх нават могуць называць "фанетычнымі ключамі" і "семантычнымі ключамі".

Давайце паглядзім на іерогліф 妈 (mā), які азначае "маці". Ён складаецца з двух частак:

• 女 (nǚ) — жанчына
• 马 (mǎ) — конь

Як вы бачыце, 女 будзе семантычным кампанентам або семантычным ключом, які паказвае, што іерогліф адносіцца да жанчыны, у той час як 马 будзе фанетычным кампанентам, які мае той жа піньінь, што і 妈, толькі з іншым тонам.

Зноў жа, хаця ключы і кампаненты дапамагаюць зразумець кітайскія іерогліфы, яны не з'яўляюцца тым жа самым, што алфавіт. Многія з 214 ключоў таксама з'яўляюцца асобнымі распаўсюджанымі словамі.

Кітайскія іерогліфы vs. Кітайскія словы

Апошняе адрозненне, пра якое трэба ведаць, - гэта розніца паміж кітайскімі іерогліфамі і кітайскімі словамі.

Як мы толькі што згадалі, некаторыя кітайскія іерогліфы могуць прадстаўляць самастойныя словы. Яны таксама могуць прадстаўляць кампаненты для стварэння іншых слоў, ідэй і паняццяў. 女 і 马 з прыкладу вышча - выдатныя прыклады іерогліфаў, якія з'яўляюцца самастойнымі словамі, а таксама кампанентамі для пабудовы іншых іерогліфаў.

Гэта азначае, што камбінацыі іерогліфаў, падобныя на гэтыя, утвараюць усе віды слоў, што з'яўляецца цудоўнай навіной для тых, хто вывучае кітайскую мову.

У асноўным, невялікая колькасць кітайскіх іерогліфаў можа быць аб'яднана і рэарганізавана для выказвання шырокага спектру ідэй - вам не трэба вывучаць зусім новы кітайскі іерогліф для кожнага новага аб'екта або дзеяння, з якім вы сутыкаецеся.

Напрыклад, паглядзіце на гэтыя іерогліфы, кожны з якіх адпавядае аднаму англійскаму слову:

• 吃 (chī) — есці
• 山 (shān) — гара
• 好 (hǎo) — добры
• 火 (huǒ) — агонь
• 上 (shàng) — уверх
• 下 (xià) — уніз
• 头 (tóu) — галава
• 车 (chē) — аўтамабіль
• 人 (rén) — чалавек

Цяпер давайце зробім хуткае практыкаванне. Выкарыстоўваючы дзевяць іерогліфаў у спісе вышэй, як бы вы сказалі наступныя словы?

• Вулкан
• Вяршыня гары
• Падняцца на гару
• Спусціцца з гары
• Добры хлопец
• Уціскальнік
• На душу насельніцтва
• Смачны
• Цягнік
• Пярэдняя частка аўтамабіля
• Увайсці (напрыклад, у аўтобус)
• Выйсці (напрыклад, з аўтобуса)

Вось адказы:

• 火山 (huǒ shān) — літаральна "агонь-гара"
• 山头 (shān tóu) — літаральна "гара-галава"
• 上山 (shàng shān) — літаральна "уверх-гара"
• 下山 (xià shān) — літаральна "ўніз-гара"
• 好人 (hǎo rén) — літаральна "добры-чалавек"
• 吃人 (chī rén) — літаральна "есці-людзей", апісвае кагосьці, хто карыстаецца іншымі людзьмі
• 人头 (rén tóu) — літаральна "людзі-галовы", накшталт таго, як мы кажам "колькасць галоў"
• 好吃 (hǎo chī) — літаральна "добра-есці"
• 火车 (huǒ chē) — літаральна "агонь-аўтамабіль", маючы на ўвазе драўніну і вугальныя агні, якія сілкавалі цягнікі старога тыпу
• 车头 (chē tóu) — літаральна "аўтамабіль-галава"
• 上车 (shàng chē) — літаральна "уверх-аўтамабіль", апісвае вашы дзеянні пры ўваходжанні ў транспартны сродак
• 下车 (xià chē) — літаральна "ўніз-аўтамабіль", апісвае вашы дзеянні пры выхадзе з транспартнага сродку

Такім чынам, хаця агульная колькасць кітайскіх іерогліфаў вельмі вялікая - і нават калі колькасць іерогліфаў, якія вам асабіста трэба вывучыць, каб дасягнуць асноўнага ўзроўню, здаецца вялікай - памятайце, што ёсць многія выпадкі, калі вы будзеце наперадзе, проста ведаючы самыя асноўныя іерогліфы.

Колькі кітайскіх іерогліфаў вам трэба ведаць?

Вы можаце свабодна размаўляць па-англійску, нават калі вы і блізка не ведаеце ўсіх ацэньваемых 1 000 000 слоў, ці нават 470 000, якія ўключаны ў слоўнік Merriam-Webster.

Кітайская мова ў гэтым плане не адрозніваецца.

Як вы толькі што даведаліся, іерогліфы з'яўляюцца і самастойнымі словамі, і кампанентамі іншых слоў і паняццяў. Такім чынам, на самой справе ёсць два пытанні, на якія трэба адказаць:

• Колькі іерогліфаў трэба для свабоднага валодання мовай?
• Колькі слоў трэба для свабоднага валодання мовай?

Ну, сярэднаму чалавеку трэба ведаць каля 2000 кітайскіх іерогліфаў, каб свабодна валодаць мовай. Гэтыя іерогліфы ўяўляюць сабой асноўны ўзровень адукацыі, які можа дапамагчы вам у паўсядзённым жыцці.

Паколькі ўзровень валодання кітайскай мовай звычайна вымяраецца колькасцю іерогліфаў, мяркуецца, што вы зможаце складаць гэтыя іерогліфы ў словы, як мы рабілі ў практыкаванні вышэй. Аднак гэта азначае, што колькасць слоў, хаця іх крыху цяжэй вызначыць, менавіта там, дзе сапраўды ўступаюць у сілу вашы мэты па валоданню кітайскай мовай.

Каб зразумець, як веданне слоўнікавага запасу ўплывае на ўзровень валодання мовай, я рэкамендую вам прытрымлівацца стандартаў, устаноўленых экзаменам на веданне кітайскай мовы HSK.

Экзамен HSK 2.0 усё яшчэ праводзіцца ў многіх месцах. Вось патрабаванні для гэтай версіі тэста:

Новая версія экзамена, HSK 3.0, павінна быць упершыню прадстаўлена па ўсім свеце на працягу наступных некалькіх гадоў. Вось тое, што ў цяперашні час вядома пра абноўленыя патрабаванні:

Майце на ўвазе, што веданне кітайскай мовы на свабодным узроўні таксама шмат у чым залежыць ад кантэксту. Вы можаце свабодна размаўляць па-англійску, але гэта не абавязкова азначае, што вы зможаце зразумець юрыдычную мову ў дагаворы ці прысутнічаць на выпадковай дзелавой сустрэчы і зразумець увесь жаргон.

Засноўвайце сваё вывучэнне іерогліфаў на тым, што вы на самой справе чытаеце і выкарыстоўваеце па-за падручнікам. Іншымі словамі, пераканайцеся, што вы вучыце адпаведныя кітайскія іерогліфы.

У выніку, калі вы сапраўды хочаце ведаць лік іерогліфаў, пачніце з таго, каб навучыць каля 2000 іерогліфаў. Гэта азначае, што вы павінны змагчы вывучыць каля 3500-4000 слоў.

Гэта дазволіць вам дасягнуць асноўнага ўзроўню валодання мовай, прыкладна 4-га ўзроўню экзамена HSK 2.0. 6-ы ўзровень гэтага экзамена - гэта калі вы сапраўды можаце эфектыўна выказваць сябе ў вуснай або пісьмовай кітайскай мове.

Як вучыць кітайскія іерогліфы

Існуе шмат спосабаў вывучыць вашы 2000 (ці колькі б там ні было) іерогліфаў. Вось некалькі з іх.

Чытаць сапраўдныя кітайскія кнігі

У школе вы вывучаеце прадмет, і вы вывучаеце новыя словы для гэтага прадмета, якія тычацца звязаных ідэй. У асноўным, вы пасіўна вывучаеце мову, на якой размаўляеце на ўроку.

Пашукайце падручнікі для пачатковых класаў кітайскай школы на тэмы, якія вас цікавяць, і ўгрузайцеся. Вы, магчыма, ужо ведаеце паняцці, якія выкладаюцца ў гэтых кнігах, але вы не ведаеце іх па-кітайску!

Вы таксама можаце чытаць сапраўдныя кітайскія кнігі - хаця я рэкамендую пачаць з дзіцячых кніг ці адаптаваных чытанняў, калі вы ўсё яшчэ знаходзіцеся на больш нізкім узроўні. Можа быць, вашай канчатковай мэтай можа быць прачытаць кітайскі раман цалкам.

Не абмяжоўвайце сваё навучанне проста запомніванню іерогліфа і яго значэння. Дайце іерогліфу практычны кантэкст. І кожны раз, калі можаце, уключайце новыя словы ў размову.

Глядзець аўтэнтычныя кітайскія відэа

Чытанне важна, але вы згубіце цэлы іншы свет мовы, калі таксама не будзеце выкарыстоўваць кітайскі відэа- ці аўдыёкантэнт. Аўтэнтычны кантэнт - гэта тое, што кітайскія носьбіты ствараюць для іншых кітайскіх носьбітаў. Гэта від медыя, які носьбіты мовы глядзяць у свой выходны.

Калі вы выкарыстоўваеце такі кантэнт для вывучэння кітайскай мовы, вы атрымліваеце сапраўдную мову. Вы чуеце словы ў кантэксце і вучыце іх натуральным чынам, што вельмі важна, калі прыйдзе час выкарыстоўваць іх у размове. Вось чаму так важна пагрузіцца ў аўтэнтычныя кітайскія тэлевізійныя шоу, каналы YouTube - нават падкасты і аўдыёкнігі.

Не думайце, што прагляд аўтэнтычнага кантэнту не мае нічога агульнага з вывучэннем іерогліфаў! Звычайна ёсць субтытры для відэакантэнту, і вы часта можаце знайсці транскрыпцыі для строга аўдыёматэрыялаў, хаця якасць і тых, і іншых можа быць сумнеўнай.

Існуюць таксама праграмы, прызначаныя для дапамогі ў навучанні з аўтэнтычных крыніц, такія як Lingflix, дзе вам таксама прадастаўляюцца экспертызаваныя субтытры і поўныя транскрыпцыі. Lingflix бярэ аўтэнтычныя відэа - такія як музычныя відэакліпы, трэйлеры да фільмаў, навіны і натхняльныя выступы - і ператварае іх у персаналізаваныя ўрокі вывучэння мовы.Вы можаце паспрабаваць Lingflix бясплатна на працягу 2 тыдняў. Наведайце сайт ці спампавайце праграму для iOS ці Android.P.S. Націсніце тут, каб скарыстацца нашай бягучай распродажай! (Тэрмін дзеяння сканчваецца ў канцы гэтага месяца.)

Прытрымлівацца ўзроўняў HSK

Тэст HSK заснаваны на тым, як вы выкарыстоўваеце вядомыя вам іерогліфы для фарміравання слоў. Выкананне стандартаў гэтага моўнага тэста можа прывесці вас да практычнага поспеху. Вы можаце:

• Выкарыстоўваць практыкавальныя тэсты HSK для навучання, нават калі вы не плануеце здаваць тэст. Яны дапамогуць вам чытаць і пісаць з дапамогай найбольш важных кітайскіх іерогліфаў.
• Выкарыстоўваць праграмы з раздзеламі, якія паказваюць, як выкарыстоўваюцца іерогліфы, напрыклад, раздзел "словы" у Pleco. Pleco нават мае ўбудаваны спіс слоўнікавага запасу HSK для вывучэння. Чым больш добра вы ведаеце іерогліф, тым больш карысным ён стане.

Выкарыстоўвайце HSK у якасці дапаможніка для вывучэння іерогліфаў, незалежна ад таго, ці плануеце вы здаваць экзамен, і ваша разуменне кітайскіх іерогліфаў рэзка ўзрасце.

Навошта вучыць кітайскія іерогліфы?

Адна з праблем, з якімі сутыкаюцца многія студэнты, якія вывучаюць кітайскую мову, заключаецца ў тым, што вывучэнне пісьмовай сістэмы можа здавацца неверагодна складаным. Калі можна навучыцца свабодна размаўляць па-кітайску, не ведаючы іерогліфаў, то навошта турбавацца?

Гэта не толькі пра пісьмо і чытанне.

Вывучэнне кітайскіх іерогліфаў можа дапамагчы вам:

• запамінаць новыя словы
• вызначаць значэнні незнаёмых слоў
• зразумець мову больш глыбока
• больш глыбока злучыцца з культурай

Вось асабісты прыклад: я некалі купіў халадзільнік для сваёй кватэры ў мясцовага прадаўца. Прадавец настойваў на тым, што нам трэба сесці ў цягнік, каб даставіць яго ў кватэру - ці прынамсі я так пачуў.

Аказалася, што яна сказала 货车 (huò chē) - "грузовы аўтамабіль", а не 火车 (huǒ chē) - "цягнік". Калі б я быў знаёмы з іерогліфам 货 (huò), які адносіцца да дастаўкі або тавараў, у мяне было б больш шанцаў адрозніць словы, нават калі іх вымаўляюць.

Іерогліфы таксама дапамагаюць вам запамінаць словы на аснове іх кампанентаў. Яшчэ адзін прыклад: Аднаго разу мой аднагрупнік абмяркоўваў, як 安 (ān) - "спакой" можа разглядацца як сексісцкі, паколькі гэты іерогліф складаецца з жанчыны, 女 (nǚ), пад дахам, 宀 (mián).

Каліграфія таксама з'яўляецца выдатным метадам навучання. Яна дапамагае вам вывучаць іерогліфы, практыкуючы структуру і парадак штрыхоў, і ваша здольнасць запамінаць іерогліфы палепшыцца, але яна таксама злучае вас з культурай.

Кітайская каліграфія - гэта высока шанаваная форма мастацтва ў Кітаі, і таму гэта выдатны спосаб паказаць некаторую культурную ўдзячнасць. Акрамя таго, напісанне і чытанне гэтага стылю кійскага курсіву дапаможа вам пазней, калі вы будзеце спрабаваць разабраць рукапісны тэкст.

Такім чынам, прымусьце гэтыя кітайскія іерогліфы працаваць на вас. Кожны пераможаны іерогліф - гэта яшчэ адзін крок да свабоднага валодання кітайскай мовай!

І яшчэ адна рэч... Калі вы хочаце працягваць вывучаць кітайскую мову з дапамогай інтэрактыўнага і аўтэнтычнага кітайскага кантэнту, то вам спадабаецца Lingflix. Lingflix натуральным чынам паступова паглыбляе вас у вывучэнне кітайскай мовы. Натыўны кітайскі кантэнт становіцца дасягальным, і вы будзеце вывучаць кітайскую мову такой, якой на ёй размаўляюць у рэальным жыцці. Lingflix мае шырокі спектр сучасных відэа - такіх як драмы, тэлевізійныя шоу, рэкламныя ролікі і музычныя відэакліпы.Экран пошуку праграмы Lingflix. Lingflix робіць гэтыя натыўныя кітайскія відэа дасягальнымі праз інтэрактыўныя субтытры. Вы можаце націснуць на любое слова, каб імгненна знайсці яго. Усе словы маюць старанна напісаныя азначэнні і прыклады, якія дапамогуць вам зразумець, як выкарыстоўваецца слова. Націсніце, каб дадаць словы, якія вы хацелі б паўтарыць, у спіс слоўнікавага запасу.Інтэрактыўныя транскрыпцыі на Lingflix. Рэжым навучання Lingflix ператварае кожнае відэа ў ўрок вывучэння мовы. Вы заўсёды можаце правядзіць пальцам улева або ўправа, каб убачыць больш прыкладаў для слова, якое вы вывучаеце.Lingflix мае віктарыны для кожнага відэа. Самае лепшае, што Lingflix заўсёды адсочвае ваш слоўнікавы запас. Ён наладжвае віктарыны, каб засяродзіцца на тых абласцях, якія патрабуюць увагі, і нагадвае вам, калі прыйдзе час паўтарыць тое, што вы вывучылі. У вас 100% персаналізаваны досвед. Пачніце выкарыстоўваць сайт Lingflix на вашым кампутары або планшэце ці, што яшчэ лепш, спампавайце праграму Lingflix з крамы iTunes ці Google Play. Націсніце тут, каб скарыстацца нашай бягучай распродажай! (Тэрмін дзеяння сканчваецца ў канцы гэтага месяца.)