Як авалодаць кітайскімі тонамі: Поўны даведнік

Кітайская мова з'яўляецца тонавай, гэта значыць, што тон або вышыня голасу, з якой вы вымаўляеце слова, вызначае яго сэнс. Абяцаю, гэта прасцей, чым вы чакаеце. Мы на самой справе пастаянна выкарыстоўваем тоны ў англійскай, каб паказаць пытанні і эмоцыі.

У гэтым артыкуле мы вывучым усе тоны ў путунхуа, вышыню голасу, тонавыя пары і многае іншае.

Што такое кітайскія тоны?

Кожная мова мае сваю ўнікальную гукавую сістэму. Лінгвісты называюць вывучэнне гэтых сістэм фаналогіяй.

Путунхуа таксама мае сваю гукавую сістэму, і тоны з'яўляюцца яе важнай часткай.

У кітайскай мове менавіта тон слова надае яму значэнне. Калі вы змяняеце тон — ці выпадкова выкарыстоўваеце няправільны — вы змяняеце сэнс слова. Вось, напрыклад, гэтыя словы:

妈 (mā) — мама

麻 (má) — каноплі або лён

马 (mǎ) — конь

骂 (mà) — лаяць або крытыкаваць

吗 (ma) — пытальны часціца

Хаця кожнае з гэтых слоў здаецца, што гучаць аднолькава, яны маюць розныя тоны — што надае ім розныя значэнні.

1. Першы тон (роўны тон)

Першы тон утвараецца, калі ваш голас становіцца вышэйшым і раўнамерным. Вышыня падвышаецца, і склад вымаўляецца з працяглым тонам, які не апускаецца і не падымаецца.

У піньіне першы тон пазначаецца гарызантальнай рыскай над галосным або лічбай 1 (напрыклад, замест mā вы часцяком можаце ўбачыць ma1). Лічбавы варыянт не такі распаўсюджаны, як абазначэнне тону, таму вы, хутчэй за ўсё, не так часта яго сустрэнеце.

2. Другі тон (узыходны тон)

Другі тон утвараецца з падымальным голасам. Вышыня пачынаецца з нізкай і затым павышаецца. У піньіне ён пазначаецца ўзыходнай рыскай над галосным або лічбай 2 (напрыклад, mang2):

3. Трэці тон (нізка-ўзыходны тон)

Трэці тон — адзін з найбольш складаных для тых, хто вывучае путунхуа. Вышыня спадае ніжэй, перш чым зноў падняцца вышэй.

У піньіне трэці тон пазначаецца выгінам над галосным або лічбай 3 (напрыклад, wo3):

4. Чацвёрты тон (сыходны тон)

Каб правільна вымавіць чацвёрты тон, скажыце слова з націскам, змушаючы вышыню голасу падаць. У піньіне чацвёрты тон пазначаецца падаючай рыскай над галосным або лічбай 4 (напрыклад, shi4):

5. Пяты тон (нейтральны тон)

Ці лічыцца пяты тон сапраўдным тонам — гэта прадмет спрэчак. Замест таго, каб падымаць або апускаць голас, гэты тон проста нейтральны — што азначае адсутнасць тону.

Піньінь не пазначае пяты тон, таму што няма чаго мяняць ці падкрэсліваць, хоць часам вы можаце ўбачыць яго абазначэнне лічбай 5 (напрыклад, ma5).

Напрыклад, згаданая вышэй пытальная часціца 吗 ператварае сцвярджэнні ў пытанні "так/не" і вымаўляецца з нейтральным (ці зусім без) тонам.

Іншыя словы з нейтральным тонам:

Цяпер вы ведаеце ўсе пяць тонаў. Раю дадаць у закладкі гэты даведнік пра тое, як практыкаваць кітайскія тоны, каб вы маглі перайсці да яго пасля гэтага:

І самы відавочны спосаб стаць лепшым у тонах — гэта практыкаваць іх — слухаць іх і вымаўляць.

Паколькі вы не зможаце адразу ўлавіць кожны (ці нават большасць) тонаў у звычайных кітайскіх медыя, такіх як падкасты, я настойліва рэкамендую выкарыстоўваць праграму, якая ўключае аўтэнтычныя відэа з носьбітамі мовы з транскрыпцыяй або субтытрамі, па якіх можна сачыць. Гэта дазволіць вашаму позірку, слыху і мозгу працаваць разам, каб дапамагчы вам іх засвоіць. Адна праграма, якую я магу рэкамендаваць для гэтага — гэта Lingflix. Lingflix бярэ рэальныя відэа — такія як музычныя кліпы, трэйлеры да фільмаў, навіны і натхняльныя выступа — і ператварае іх у персаналізаваныя ўрокі вывучэння мовы. Вы можаце паспрабаваць Lingflix бясплатна на 2 тыдні. Наведайце сайт ці спампавайце праграму для iOS або Android. P.S. Націсніце тут, каб скарыстацца нашай бягучай распродажай! (Тэрмін дзейнічання — да канца гэтага месяца.)

Што такое кантур вышыні (пітч-кантур) ў кітайскай мове?

Веданне пяці ўзроўняў кантуру прызначана, каб дапамагчы вам вызначыць, якую вышыню выкарыстоўваць пры вымаўленні кожнага тону. Але калі гэта не дапамагае (ці яшчэ больш блытае), вы можаце гэта ігнараваць.

Ёсць пяць узроўняў вышыні гуку:

5 = Высокі

4 = Вышэй за сярэдні

3 = Сярэдні

2 = Ніжэй за сярэдні

1 = Нізкі

Давайце паглядзім на ўзроўні вышыні кожнага тону:

Першы Тон = Узровень 5 да Узроўню 5 (ці "высокі голас" да "высокага голасу")

Другі Тон = Узровень 3 да Узроўню 5 (ці "сярэдні голас" да "высокага голасу")

Трэці Тон = Узровень 2 да Узроўню 1 да Узроўню 4 (ці "голас ніжэй за сярэдні" да "нізкага голасу" да "голасу вышэй за сярэдні")

Чацвёрты Тон = Узровень 5 да Узроўню 1 (ці "высокі голас" да "нізкага голасу")

Пяты Тон = няма вышыні

Змены кітайскіх тонаў

Варта ведаць, што кітайскія тоны могуць мяняцца пры ўжыванні ў пэўных паслядоўнасцях.

Іншымі словамі, пэўныя тоны становяцца іншымі тонамі, калі спалучаюцца з іншымі.

Змены трэцяга тону

Трэці тон + трэці тон = другі тон + трэці тон.

Калі слова з трэцім тонам ідзе перад другім словам з трэцім тонам, першы з іх становіцца другім тонам.

Напрыклад:

我很忙 (wǒ hěn máng) — «Я заняты» становіцца 我很忙 (wó hěn máng)

你好吗 (nǐ hǎo ma) — «Як справы?» становіцца 你好吗 (ní hǎo ma)

Заўважце, што ў піньіне гэта змена тону не пазначаецца пісьмова. Вам проста трэба памятаць, што першае слова трэба змяніць на другі тон.

Трэці тон можа стаць нейтральным.

Калі за ім ідзе іншы тон, трэці тон можа стаць нейтральным або «апускацца».

Гэта неабавязкова, але многія кітайскія носьбіты так робяць, бо гэта патрабуе менш намаганняў і паскарае маўленне.

Нават калі вы не будзеце выкарыстоўваць гэта, важна быць гатовым, калі кітайскі носьбіт зробіць так. Напрыклад:

考试 (kǎo shì) — «тэст» можа стаць 考试 (kao shì)

喜欢 (xǐ huān) — «любіць» можа стаць 喜欢 (xi huān)

Зноў жа, гэта змена тону не пазначаецца ў піньіне.

Змены тону слова 一 (yī)

一 (yī) + чацвёрты тон = 一 (yí) + чацвёрты тон.

Калі слова 一 (yī) — «адзін» ідзе перад чацвёртым тонам, яно мяняецца на другі тон.

Вы, хутчэй за ўсё, бачылі гэта, нават не ўсведамляючы. У адрозненне ад большасці іншых тонавых зменаў, многія падручнікі і анлайн-курсы пазначаюць гэту змену для вас.

Напрыклад:

一下 (yī xià) — «крыху» становіцца 一下 (yí xià)

一定 (yī dìng) — «безумоўна» становіцца 一定 (yí dìng)

一 (yī) + любы тон = 一 (yì) + любы тон.

Калі 一 ( yī ) стаіць перад любым іншым тонам, яно мяняецца на чацвёрты тон: 一 (yì).

Напрыклад:

一般 (yī bān) — «звычайна» становіцца 一般 (yì bān)

一起 (yī qǐ) — «разам» становіцца 一起 (yì qǐ)

一 (yī) можа стаць нейтральным тонам.

Аналагічна трэцяму тону, 一 (yī) можа «губляць» свой тон, калі стаіць паміж двума словамі.

«Згубіць» тон неабавязкова, але калі вы гэтага не робіце, дзейнічаюць тыя ж правілы.

Напрыклад:

休息一下 (xiūxi yī xià) — «пачываць крыху» становіцца альбо:

休息一下 (xiūxi yí xià) з другім тонам, альбо

休息一下 (xiūxi yi xià) з нейтральным тонам.

快一点 (kuài yī diǎn) становіцца альбо:

快一点 (kuài yì diǎn), альбо

快一点 (kuài yi diǎn)

Лічба 一 (yī) застаецца без змен.

Пры лічэнні лічба 一 (yī) не мяняе свой тон.

Аднак, лічба 一 百二十六 (yī bǎi èr shí liù) — «126» становіцца 一百二十六 (yì bǎi èr shí liù).

Гэта таксама дакладна пры лічэнні прадметаў, напрыклад, 一 个苹果 (yī gè píng guǒ) — «адно яблык», якое мяняецца на 一个苹果 (yí gè píng guǒ).

Змены тону слова 不 (bù)

不 (bù) + чацвёрты тон = 不 (bú) + чацвёрты тон.

Калі слова 不 ( bù ) — «не» ідзе перад другім чацвёртым тонам, яно мяняецца на другі тон. Напрыклад:

不是 (bù shì) — «не быць» становіцца 不是 (bú shì)

他不爱你 (tā bù ài nǐ) — «ён цябе не кахае» становіцца 他不爱你 (tā bú ài nǐ)

Яно можа стаць нейтральным, калі стаіць паміж двума словамі.

Калі слова 不 ( bù ) ставіцца паміж двума словамі, утвараючы фразу, яно можа стаць нейтральным тонам. Хаця гэта неабавязкова, важна быць гатовым, калі носьбіты мовы так робяць.

Напрыклад:

吃不完 (chī bù wán) — «не з'есці да канца» можа стаць 吃不完 (chī bu wán)

差不多 (chà bù duō) — «больш-менш» можа стаць 差不多 (chà bu duō)

去不去 (qù bù qù) — «ці пойдзеш?» можа стаць 去不去 (qù bu qù)

Кітайскія тонавыя пары

Вы рэдка знойдзеце поўныя сказы на кітайскай, якія выкарыстоўваюць толькі адзін тон.

Насамрэч, многія кітайскія словы складаюцца з двух тонаў. Калі гэта адбываецца, вы сутыкнуліся з тонавай парай.

Пары з першым тонам

Пары з другім тонам

Пары з трэцім тонам

Пары з чацвёртым тонам

І гэта ўсё, што трэба ведаць пра кітайскія тоны!