Yapon dilində “İstəyirəm” necə deyilir? (Qalstukla İzah)

Sıravi bir həftəiçi axşamıdır və bir maaşlı işçi köhnə bir endirim mağazasının dəhlizində sərilmiş halda yatır. O, nədənsə, hönkür-hönkür ağlayır.

Narahat olan müştəri xidməti işçisi yaxınlaşaraq nə olduğunu soruşur. O isə cavab verir: "Mən bir ネクタイ (nekutai) — qalstuk almaq istəyirəm!"

"Nə qəribədir, görünür bütün qalstuklarımız yapon dili öyrənmə resursları dəhlizində yerləşir. Bir qalstukun yapon dilini öyrənməklə nə əlaqəsi ola bilər?" - deyə işçi cavab verir.

Məlum olur ki, qalstuk – daha doğrusu, -tai – yapon dilində "istəyirəm" demək üçün vacibdir.

İstək və arzuları yapon dilində ifadə etməyi təvazökar qalstuk əsasında ən yaxşı mnemonik qurğu kimi öyrənmək üçün oxumağa davam edin.

Yapon dilində Arzuları İfadə Etmək

Yeni dil öyrənən insanlara verilən ən ümumi məsləhətlərdən biri, hədəf dillərində düşünmək, ona tərcümə etməməkdir. Birbaşa tərcümə etməyə çalışmağın problemi ondadır ki, ana dilimizdə təbii səslənən şey hədəf dilimizdə eyni şəkildə səslənməyə bilər. Bu, çox vaxt başa düşülən olsa da, qeyri-təbii nəticələrə gətirib çıxarır.

Dilçilik baxımından hər hansı bir şeyi başqa bir dilə tərcümə etmək mümkün ola bilər, amma hər hansı bir səbəbdən – istər mədəni fərqlər, istər müəyyən qrammatik qaydaların digərlərindən daha sadə olması, hətta pop mədəniyyət tendensiyaları – tərcümə çox vaxt bir az bulanıq olur.

Bu yazıda mən yapon dilində qrammatik cəhətdən fərqləndirilən, lakin ingilis dilində fərqləndirilməyən istək növlərini müzakirə edəcəyəm. İngilis dilində hamısı sadəcə "istəmək" felinin iki forması ilə əhatə olunsa da, bu "istəmək"i sadəcə yapon dilinə tərcümə etməyə çalışmaq, dörd vəziyyətdən üçündə yəqin ki, səhv nəticələr verəcək.

Bu xüsusi problemi həll etmək və eyni zamanda başınızda tərcümə etməkdən uzaqlaşmaq üçün iki addımlı prosesi izləməyinizi istəyirəm.

1. Tərcümə etməyə çalışdığınız sözlər haqqında deyil, ifadə etmək istədiyiniz fikir haqqında düşünün.

2. Yapon dilinin bu fikri necə çatdırdığını öyrənin.

Başqa sözlə, yapon dilində "Mən (nə isə) istəyirəm" necə deyilməsi haqqında düşünməyin. Əvəzində, "(nə isə) istəyirəm" ifadəsini "(nə isə etmək) istəyirəm" ifadəsindən fərqli olaraq düşünün.

1. İsimlərlə ～欲しい (hoshii) istifadəsi: Mən qalstuk istəyirəm, papion deyil

Əvvəlcə ～欲しい-yə baxacağıq, çünki ingilis dilinə nisbətən tərs olsa da, quruluşu hazırlamaq üçün çox sadədir. İsimə ～欲しい əlavə etmək, həmin ismə olan istəyinizi ifadə edir.

Qeyd: Hoshii ilə istəkləri ifadə edərkən, kanci yazısı (欲しい) adətən isimlərlə daha çox işlədilir, hiraqana yazısı (ほしい) isə feillərlə işlədilir, məsələn, nə isə etmək istədikdə (yazının üçüncü hissəsində aşkar edəcəyiniz kimi).

Üç addım var:

1. Bir isim seçin. Hər hansı bir isim.

2. が (ga) şəkilçisini əlavə edin. Əgər bir az daha irəliləmişsinizsə, bəzən は (wa) və ya hətta の (no) şəkilçisindən istifadə edə bilərsiniz.

3. Şəkilçidən sonra 欲しい (hoshii [qeyri-rəsmi] ) və ya 欲しいです (hoshii desu [rəsmi] ) əlavə edin.

欲しい bir い (i)-sifətidir və onun bəzi əsas halları belə görünür:

Hazırkı müsbət: 欲しい (hoshii) — istəyirəm

Hazırkı mənfi: 欲しくない (hoshikunai) — istəmirəm

Keçmiş müsbət: 欲しかった (hoshikatta) — istədim

Keçmiş mənfi: 欲しくなかった (hoshikunakatta) — istəmədim

Gəlin hekayəmizə qayıdıq və bir az geri sarayaq. Deyək ki, işçi maaşlı adamın nə dediyini aydın eşitməyib, çünki o, həddindən artıq yüksək səslə ağlayırdı. O deyə bilər:

すみません。何が欲しいですか？ (Sumimasen. Nani ga hoshii desu ka?) Bağışlayın. Nə istəyirsiniz?

Təkan alan adam təkrar edir ki, o, qalstuk istəyir.

ネクタイ…ネクタイが欲しいです。 (Nekutai… nekutai ga hoshii desu.) Qalstuk… Mən qalstuk istəyirəm.

İşçi başını sallayır və "Buyurun, bu tərəfdən" deyir. Onu bir neçə dəhliz boyu aparır və əlini qalstukların olduğu dayağa uzadaraq, indicə öyrəndiyimiz quruluşun tərsindən istifadə edir.

欲しいものがありますか？ (Hoshii mono ga arimasu ka?) İstədiyiniz bir şey varmı?

(Bu halda, 欲しいもの (hoshii mono) demək bir növ "arzu olunan şey" demək kimidir.)

Maaşlı adam inanmaz halda gözlərini qırpışdırır və mağaza işçisinin baxışını izləyərək, qarşısında tamamilə papion qalstuklarla dolu bir rəfin durduğunu başa düşür. Bir az əsəbiləşərək cavab verir:

ボウタイじゃなくて、ネクタイが欲しいです！ (Boutai janakute, nekutai ga hoshii desu!) Mən papion deyil, qalstuk istəyirəm!

Əgər xüsusi olaraq nə isə istəmədiyinizi demək istəyirsinizsə, が əvəzinə çox vaxt は işlədilir. Maaşlı adamımız eynilə deyə bilərdi:

あっ、すみません。ボウタイは欲しくないです。ネクタイが欲しいです。 (Aa, sumimasen. Boutai wa hoshikunai desu. Nekutai ga hoshii desu.) Ahh, bağışlayın. Mən papion istəmirəm. Mən qalstuk istəyirəm.

2. Feillərlə ～たい (tai) istifadəsi: Mən bu qalstuku almaq istəyirəm

Əgər bir şey deyil, nə isə etmək istəyirsinizsə, feillə ～たい formasından istifadə etməlisiniz.

Bu forma göstərir ki, siz ～たい-in əlavə olunduğu əməli yerinə yetirmək istəyirsiniz.

Bu forma da üç addımda hazırlana bilər.

1. Bir feil seçin. Hər hansı bir feil.

2. Həmin feili onun ～ます (masu) formasına çevirin.

3. ～ます-i ～たい ilə əvəz edin.

Bu feil formasını qurmağı məşq etmək üçün uTexas vebsaytına baxın. (Qeyd: Bu vebsaytdan istifadə etmək üçün yapon klaviaturası quraşdırmalı olacaqsınız).

Bu formanın istifadəsinə bəzi nümunələr:

見る (miru) — görmək: 見る → 見ます (mimasu) → 見たい (mitai) — Mən görmək/baxmaq istəyirəm…

売る (uru) — satmaq: 売る → 売ります (urimasu) → 売りたい (uritai) — Mən satmaq istəyirəm…

買う (kau) — almaq: 買う → 買います (kaimasu) → 買いたい (kaitai) — Mən almaq istəyirəm…

Düşünmək bir qədər qəribə ola bilər, amma feillərin ～たい forması unikaldır, çünki o, い-sifətlərinin dəyişdiyi kimi dəyişir. Bu, bizim üçün yaxşıdır, çünki o deməkdir ki, biz ～たい və ～ほしい üçün eyni hallardan istifadə edə bilərik!

Məsələn, 買う (kau) feili.

Hazırkı müsbət: 買いたい (kaitai) ― Mən (nə isə) almaq istəyirəm.

Hazırkı mənfi: 買いたくない (kaitakunai) ― Mən (nə isə) almaq istəmirəm.

Keçmiş müsbət: 買いたかった (kaitakatta) ― Mən (nə isə) almaq istədim.

Keçmiş mənfi: 買いたくなかった (kaitakunakatta) ― Mən (nə isə) almaq istəmədim.

Bunları nəzakətli etmək üçün sadəcə yuxarıdakı nümunələrin hər birinin sonuna です (desu) əlavə edin.

Gəlin hekayəmizə qayıdaq. İndi onlar qalstuk rəfinin qarşısında dayanıblar. Müşahidə edin ki, işçi maaşlı adamımızdan bir az daha çox məlumat soruşur.

では、どんなネクタイを買いたいですか？ (Deha, donna nekutai o kaitai desu ka?) Yaxşı, nə cür qalstuk almaq istəyirsiniz?

( Qeyd: Adətən başqalarının istəklərindən danışmaq üçün ～たがる (tagaru) formasından istifadə etsək də, dördüncü bölmədə öyrənəcəyimiz kimi, birinə sual verirsinizsə, normal ～たい forması yenə də işlədilir.)

Maaşlı adam qalstuk seçiminə baxır və bir az məyus olaraq, "şey" mənasını verən もの (mono) sözü ilə bu quruluşun tərsindən istifadə edir.

うーん、試着したいものが一つもないな。 (Uun, shichaku shitai mono ga hitotsu mo nai na.) Hmm, mən təcrübə üçün geyinmək istədiyim bir dənə belə görmürəm.

İşçi bu çox düz cavab qarşısında şoka düşərək cavab verir:

あの、先程のボウタイをもう一度見たくないですか？ (Ano, sakihodo no boutai o mōichido mitakunai desu ka?) Əə, bir az əvvəlki papionlara bir də baxmaq istəmirsiniz?

Həvəssiz halda, o, təsadüfi bir qalstuku götürür və kassaya doğru getməyə başlayır.

じゃあ、これにします。 (Jaa, kore ni shimasu.) Onda, mən bunu götürürəm.

3. Feillərlə ～てほしい (te hoshii) istifadəsi: Mən istəyirəm ki, sən mənə bu qalstuku satasan

Yapon dili sadəcə əvvəlki ～ほしい-i bir feilin て (te) formasının sonuna əlavə edir ki, "başqasının sizin üçün nə isə etməsini istəmək" fikrini çatdırsın.

Bu əladır, çünki demək olar ki, "üçün" kimi bağlayıcı əlavə etməklə cümlə quruluşunu mürəkkəbləşdirməli olmuruq və həmçinin əvvəl öyrəndiyimiz eyni hallardan istifadə etməyə davam edə bilərik. Yenə, yalnız üç addım var.

1. Bir feil seçin. Hər hansı bir feil.

2. Həmin feili onun て formasına çevirin.

3. ～ほしい-i birbaşa feilin て formasının sonuna əlavə edin.

Bunu başa düşmənizi JLPTsensei saytında yoxlaya bilərsiniz.

Burada bəzi nümunələr:

売る (uru) — satmaq: 売る → 売って (utte) → 売ってほしい (utte hoshii) — Mən istəyirəm ki, sən satasan…

飲む (nomu) — içmək: 飲む → 飲んで (nonde) → 飲んでほしい (nonde hoshii) — Mən istəyirəm ki, sən içəsən…

辞める (yameru) — işdən çıxmaq/istefa etmək: 辞める → 辞めて (yamete) → 辞めてほしい (yamete hoshii) — Mən istəyirəm ki, sən işdən çıxasan…

Mağazaya qayıdaq. Məyus maaşlı adam kassa kabinəsinə yaxınlaşır və yuxarı baxaraq görür ki, kassir inanılmaz bir qalstuk taxıb. O, hayqırır:

うわ！そのネクタイ、売ってほしいです！売ってください！ (Uwa! Sono nekutai, utte hoshii desu! Utte kudasai!) Vay! Mən istəyirəm ki, sən mənə o qalstuku satasan! Zəhmət olmasa, onu mənə sat!

Yəqin ki, fərqinə varmısınız ki, "Mən istəyirəm ki, sən (nə isə edəsən)" və "zəhmət olmasa (nə isə et)" ifadələri olduqca oxşar səslənir. "Zəhmət olmasa" demək bir az daha birbaşa ola bilər, amma bundan əlavə, bu formalar əsasən bir-birini əvəz edə bilər.

Beləliklə, formanın bir hissəsi olan qalstuku satmaq istədikdən sonra, kassir cavab verə bilər:

怒らないで聞いてほしいのですが、このネクタイは非売品です。 (Okoranaide kiite hoshii no desu ga, kono nekutai wa hibaihin desu.) Zəhmət olmasa dinləyin və qəzəblənməyin, amma bu qalstuk satış üçün deyil.

Maaşlı adam, çarəsiz, masanın üzərindən tullanır və qalstuku kassirin boynundan qoparmağa çalışır. Onlar bir neçə dəqiqə davam edən döyüşdən sonra təhlükəsizlik gələrək vəziyyətə nəzarət edir. Nəfəsi kəsilmiş və əsəbiləşmiş kassir kobud şəkildə hayqıra bilər:

この店に二度と来てほしくないです！ (Kono mise ni nidoto kite hoshikunai desu!) Mən istəmirəm ki, sən heç vaxt bu mağazaya qayıdasan!

4. Feillərlə ～たがる (tagaru): O məni öldürmək istəyirdi!

Təəssüf ki, yapon dilində başqalarının nə etmək istədiyi haqqında danışmaq bir az daha çətindir. Bu ona görədir ki, yapon dili sözləri məlumatın necə əldə olunduğunu göstərmək və ya izah etmək üçün işarələyir. Bu adətən özü ～たい formasından daha çətin olan qrammatika tələb edir və bunun bir neçə yolu var, amma bu yazını çox mürəkkəbləşdirməmək üçün mən onlardan yalnız birindən danışacağam.

"Başqasının nə isə etmək istədiyini" ifadə etmək üçün siz:

1. ～たい forması feilin sonuna bir hökm əlavə edə bilərsiniz.

2. ～たい forması feildəki ～たい-i ～たがる ilə əvəz edə bilərsiniz.

3. Başqasının nə isə etmək istəyib-istəmədiyini soruşmaq üçün ～たい forması feilin sonuna ～ですか ( desu ka ) əlavə edə bilərsiniz.

Maraqlısı budur ki, ～たがる əslində normal ～たい formasıdır və ～がる ( garu ) şəkliçisi ilə işlənir. ～がる şəkliçisi "görünmək" və ya "əlamətlər göstərmək" mənasını verir, ona görə də ～たがる əslində təxminən "nə isə etmək istəyirmiş kimi görünmək" mənasını verir.

Bunu bir kənara qoymaqla, bu formanı "[başqası] nə isə etmək istəyir" mənasında düşünmək olar. Məsələn:

殺す (korosu) — öldürmək: 殺す → 殺します (koroshimasu) → 殺したい (koroshitai) → 殺したがる (koroshitagaru) — (O) öldürmək istəyir…

～たがる, 怒る (okoru) — qəzəblənmək və ya 走る (hashiru) — qaçmaq kimi tip bir (う [u]) feillərinin dəyişdiyi kimi dəyişir. Çox vaxt ている (teiru) formasında işlədilir.

Bunun bəzi əsas rəsmi halları:

Hazırkı müsbət: 殺したがっています (koroshitagatteimasu) ― (O) öldürmək istəyir…

Hazırkı mənfi: 殺したがっていません (koroshitagatteimasen) ― (O) öldürmək istəmir…

Keçmiş müsbət: 殺したがっていました (koroshitagatteimashita) ― (O) öldürmək istəyirdi…

Keçmiş mənfi: 殺したがっていませんでした (koroshitagatteimasen deshita) ― (O) öldürmək istəmədi…

Və burada sadə versiyaları (təriflər eynidir; burada yalnız rəsmiyyət səviyyəsi dəyişir):

Hazırkı müsbət: 殺したがっている (koroshitagatteiru)

Hazırkı mənfi: 殺したがっていない (koroshitagatteinai)

Keçmiş müsbət: 殺したがっていた (koroshitagatteita)

Keçmiş mənfi: 殺したがっていなかった (koroshitagatteinakatta)

Deyək ki, mağaza meneceri müştəriyə vəzifəsinə görə hörmət etmədiyinə görə kassiri tənbeh etmək üçün çıxır. Axı müştəri kraldır. Əsəbiləşmiş kassir cavab verir:

だ…だ…だけど、お客さんは私を殺したがっていました！ (Da… da… dakedo, okyaku san wa watashi o koroshitagatteimashita!) A..am..amma, müştəri məni öldürmək istəyirdi!

Menecer isə cavab verir,

そんなことがある訳ないでしょう。お客さんは、ただあなたのネクタイを触りたがっていただけでしたよ。 (Sonna koto ga aru wake nai deshou. Okyaku san wa, tada anata no nekutai o sawaritagatteita dake deshita yo.) Bu dəlilikdir. Onun istədiyi tək şey sizin qalstukunuza toxunmaq idi!

Belə bir cavabdan sonra, demək olar ki, kassir 仕事を辞めたがっています (shigoto o yametagatteimasu) — işindən çıxmaq istəyir!

Bu yazıda göstərildiyi kimi qalstuk almaq nümunəsində gördüyünüz kimi, dili tətbiqində görmək, onun ana dilində danışanlar tərəfindən necə istifadə olunduğunu başa düşməyə kömək edə bilər. Məsələn, müxtəlif yapon media materiallarını, məsələn, xəbər kliplərini və ruhlandırıcı videoları izləmək üçün Lingflix proqramından istifadə etməyi sınaya bilərsiniz. Lingflix əsl videoları – mahnı videoları, film treylerləri, xəbərlər və ruhlandırıcı çıxışlar kimi – götürür və onları fərdiləşdirilmiş dil öyrənmə dərslərinə çevirir. Siz Lingflix-i 2 həftə pulsuz sınaya bilərsiniz. Vebsaytı yoxlayın və ya iOS proqramını və ya Android proqramını yükləyin. P.S. Hazırkı endirimimizdən yararlanmaq üçün buraya klikləyin! (Bu ayın sonunda bitir.)

Yapon dilində istəyi ifadə etmək ingilis dilindəkindən bir az daha mürəkkəb ola bilər, amma yapon dilində "istəyirəm" deməyin müxtəlif yolları da olduqca birmənalı şəkildə işarələnib.

Bir az məşqlə, siz onu bilmədən ikinci təbiətinizə çevriləcək!